2. ETYKA PUBLIKOWANIA

Etyka publikowania

Jako wydawca Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk przyjął zasady postępowania w zakresie etyki publikowania wytyczone przez Komitet ds. Etyki Wydawniczej (Commitee on Publication Ethics – COPE), którego jest członkiem. Stawia sobie za cel działania w zgodzie z wytycznymi COPE.
Jeśli dojdzie do ujawnienia, że autor publikacji dopuścił się zachowania nieetycznego, takiego jak plagiat, fałszowanie danych czy ponowna publikacja wydanej już uprzednio pracy bądź jej części jako pierwodruku (tzw. autoplagiat), kierownik wydawnictwa IS PAN zwróci się do niego z prośbą o wyjaśnienia, a następnie podejmie odpowiednie kroki przewidziane w wytycznych COPE.

 

Autorstwo
A. Książki
Za autora monografii lub jej rozdziału uznaje się osobę, która znacznie przyczyniła się bądź do powstania koncepcji pracy, bądź do analizy i interpretacji danych; sporządziła pierwotną wersję tekstu, wnosząc znaczący wkład intelektualny; oraz podjęła decyzję o ostatecznym kształcie tekstu w wersji, w jakiej ma zostać wydany.

„Autorzy widma" (ghostwriting) i „autorstwo gościnne" (guest authorship)
Przed opublikowaniem monografii lub rozdziału w monografii wieloautorskiej należy wyeliminować zagrożenie dwoma rodzajami naruszenia etyki publikowania związanymi z autorstwem, określanymi terminami ghostwriting i guest authorship. Ghostwriting odnosi się do sytuacji, kiedy osoba, która w znaczącym stopniu przyczyniła się do powstania utworu, nie figuruje jako jej autor lub też – w przypadku wkładu o charakterze ściśle technicznym, niekwalifikującym takiej osoby do miana autora – jej wkład nie jest w publikacji opisany. Guest authorship to sytuacja odwrotna, kiedy osoba wymieniona jako autor utworu miała znikomy wkład w powstanie tekstu lub nie miała go w ogóle.
W przypadku podejrzenia o opisane naruszenie etyki publikowania kierownik wydawnictwa prosi o pisemne wyjaśnienia domniemanych autorów publikacji. Jeśli stwierdzi, że doszło do naruszenia autorstwa, sugeruje zmianę autorstwa, postępując według procedury „Zmiany autorstwa".

Współautorstwo
Jeśli w powstawaniu publikacji oraz poprzedzających je badaniach brała udział więcej niż jedna osoba, w monografii lub jej rozdziale należy umieścić informację o charakterze wkładu każdego z autorów (np. „Wkład poszczególnych autorów: AB odpowiada za koncepcję badań; CD zgromadziła dane. Obie autorki współtworzyły pierwotny tekst artykułu." lub „Poszczególni autorzy złożyli następujące deklaracje odnośnie do swojego udziału w procesie badawczym: koncepcja badań – AB; analiza danych – CD; tworzenie tekstu – AB i CD"). Informacje te zostaną zamieszczone w publikacji

B. Czasopisma
Informacja o autorstwie tekstów w czasopismach znajduje się na Platformie czasopism IS PAN, na stronie About [O czasopiśmie], w sekcji Editorial policies [Polityka wydawnicza] każdego czasopisma.

 

Zmiana autorstwa
A. Książki
Według wytycznych COPE wszelkie zmiany informacji o autorstwie tekstu składanego do publikacji lub już wydanego wymagają pisemnej zgody wszystkich autorów w formie oświadczenia. Każdy z nich powinien wyrazić swoją zgodę oddzielnie i przesłać listem tradycyjnym lub elektronicznym na ręce kierownika wydawnictwa IS PAN. Obowiązek uzasadnienia proponowanej zmiany oraz prowadzenia korespondencji z kierownikiem wydawnictwa IS PAN spada na autora, który zainicjował procedurę zmiany.
Jeśli autorom nie uda się osiągnąć porozumienia, powinni odwołać się do władz rodzimej jednostki, w których gestii leży podjęcie ostatecznej decyzji. Wydawnictwo IS PAN nie podejmuje się uczestnictwa w tego rodzaju sporach.
Jeśli opisana tu procedura dotyczy opublikowanego już tekstu, należy opublikować jego nową wersję zawierającą korektę autorstwa.

B. Czasopisma
Informacja o zmianie autorstwa tekstów w czasopismach znajduje się na Platformie czasopism IS PAN, na stronie About [O czasopiśmie], w sekcji Editorial policies [Polityka wydawnicza] każdego czasopisma.

 

Konflikt interesów
A. Książki
Do konfliktu interesów (zwanego też konfliktem zobowiązań lub konfliktem lojalności) może dojść wtedy, kiedy autor monografii lub jej rozdziału albo redaktor monografii wieloautorskiej zaangażowany jest w ekonomiczne (np. zatrudnienie, otrzymywanie wynagrodzeń za prace zlecone, dokonywanie płatnych konsultacji i ekspertyz) lub osobiste relacje z recenzentem książki, redaktorem naczelnym bądź członkiem Rady Naukowej serii, w której ukazuje się książka, a stosunki te mogą w nieodpowiedni sposób wpływać na jego działania. Tego rodzaju sytuacje niosą ze sobą największe ryzyko podważenia wiarygodności autorów, a nawet wyników ich badań naukowych.
Innego typu konflikt interesów może tkwić w sytuacji, kiedy autor albo redaktor jest jednocześnie redaktorem naczelnym albo członkiem Rady Naukowej serii, w której ukazuje się książka. Powinien wówczas zostać wyłączony z udziału w procesie decyzyjnym dotyczącym oceny publikacji (por. Proces publikowania), a jego rolę przejmują inni członkowie Rady Naukowej serii..
Potencjalny wpływ konfliktu interesów na osąd naukowy oscyluje między znikomym a bardzo dużym. Konflikt interesów może zachodzić również wtedy, gdy dotknięta nim osoba nie zdaje sobie z tego sprawy.
Każdy autor lub redaktor, w którego przypadku występuje konflikt interesów, zobowiązany jest zgłosić ten fakt kierownikowi wydawnictwa IS PAN. Informacja o zaistnieniu konfliktu interesów powinna się znaleźć w opublikowanej książce.

 

B. Czasopisma
Informacja o konflikcie interesów dotycząca publikacji w czasopismach znajduje się na Platformie czasopism IS PAN, na stronie About [O czasopiśmie], w sekcji Editorial policies [Polityka wydawnicza] każdego czasopisma.

 

Finansowanie
A. Książki
Każdy autor monografii lub jej rozdziału albo redaktor monografii wieloautorskiej jest zobowiązany do podania informacji o źródłach finansowania badań, których wynikiem jest publikacja. Wydawnictwo IS PAN przyjmuje do publikacji wyłącznie monografie, których wydanie jest finansowane ze środków zewnętrznych (granty, program Dofinansowanie Upowszechniania Nauki MNiSW, sponsorzy i in.), jak też środków prywatnych autora. Monografie związane z awansami pracowników IS PAN (rozprawy habilitacyjne i profesorskie) mogą uzyskać finansowanie ze środków statutowych IS PAN w zależności od kondycji finansowej Instytutu.
Informacja o finansowaniu badań i kosztów wydania znajduje się na stronie redakcyjnej opublikowanej książki.

 

B. Czasopisma
Informacja o finansowaniu badań i przygotowania tekstu znajduje się w każdym opublikowanym artykule w czasopiśmie wydawanym przez IS PAN. Podaje ją autor podczas składania tekstu do publikacji poprzez Platformę czasopism IS PAN.
Informacja o dofinansowaniu numeru czasopisma jest każdorazowo umieszczana bezpośrednio na Platformie czasopism IS PAN, na tytułowej stronie danego numeru.