„KOŻDYN JEDYN EJBER SZRAJBIE PO NASZYMU" – ZAJĘCIA MGRA BARTOSZA CEMBOROWSKIEGO W GIMNAZJUM W MIĘDZYCHODZIE

 

27 października 2017 roku w Gimnazjum nr 1 w Międzychodzie odbył się wykład mgra Bartosza Cemborowskiego pt. "Kożdyn jedyn ejber szrajbie po naszymu" – czy gwary wielkopolskie faktycznie zanikają? Celem zajęć była popularyzacja wyników badań prowadzonych w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. W trakcie pierwszej części zajęć mgr Cemborowski przedstawił cele badawcze swojej pracy doktorskiej pt. „Prestiż i funkcjonowanie gwar wielkopolskich w przestrzeni medialnej", pisanej pod opieką dr hab. prof. IS PAN Ewy Golachowskiej, tradycyjną (polegającą na wywiadach otwartych z użytkownikami gwar wielkopolskich w terenie) oraz innowacyjną (polegającą na zbieraniu materiału dialektologicznego i informacji na temat lokalnego języka poprzez sieć internetową) metodologię prowadzonych badań, zarys informacji na temat dialektu wielkopolskiego i gwar, a także wpływ języka niemieckiego na użytkowników (tu szczególnie zjawisko bilingwizmu językowego oraz interferowania elementów składniowych i leksykalnych z sąsiedniego języka). Doktorant Instytutu Slawistyki PAN zaprezentował również zagadnienie pogranicza polsko-niemieckiego i różnego stosunku użytkowników wobec gwar po stronie polskiej i niemieckiej, analizę „śladów" po dawnych mieszkańcach, zagadnienie dyglosji (w ujęciu Fergusona) oraz zjawisko rosnącego prestiżu gwar wielkopolskich wśród użytkowników. Na koniec prowadzący pokazał przykłady rezultatów badań i opublikowane dotychczas wyniki w postaci fragmentów artykułów.

 

 

 

W części warsztatowej gimnazjaliści podjęli się dwóch zadań. Najpierw pod czujnym okiem prowadzącego pracowali nad materiałem gwarowym: rozpisywali półfonetycznie fragmenty wywiadów, wskazywali cechy gwarowe, starali się rozpoznać zaistniałe procesy i elementy interferowane z języka niemieckiego (uczestnicy uczą się go w szkole), a następnie tłumaczyli teksty pisane w gwarze poznańskiej na polszczyznę ogólną przy użyciu własnej wiedzy i informacji ze słowników.

 

 

Wyniki badań prowadzonych w IS PAN zaciekawiły gimnazjalistów do tego stopnia, że niektórzy z nich wyrazili chęć współpracy w pozyskiwaniu materiałów od swoich najbliższych.


***


Upowszechnianie nauki i działalność na rzecz społeczeństwa są istotnymi elementami długofalowej polityki Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Instytut angażuje się nie tylko w organizację wielkich przedsięwzięć promujących osiągnięcia polskiej nauki (konferencje, budowa otwartych baz danych, opracowywanie zasobów bibliotecznych) czy wydarzenia centralne (np. Festiwal Nauki w Warszawie), ale dociera także do mniejszych szkół i regionalnych ośrodków kulturalnych i edukacyjnych, działając na rzecz kształtowania otwartych postaw społecznych.