O STEFANII ULANOWSKIEJ W PONICACH I RABCE

Stefania Ulanowska – żyjąca w XIX wieku etnografka i publicystka – po raz kolejny połączyła entuzjastów i propagatorów jej twórczości. Tym razem okazją do przypomnienia dokonań tej badaczki stał się przyjazd grupy Łotyszy z Wielon (Viļāni) do Polski, którego współorganizatorką była dr hab. Dorota K. Rembiszewska, prof. IS PAN.
Trzy zespoły folklorystyczne: Bumburneicys, Kūmys, Viļōnīši z Wielon odwiedziły Rabkę-Zdrój i Ponice (10–12.05.2018 r.), by zaprezentować m.in. pieśni spisane przez Stefanię Ulanowską (właśnie w ich miasteczku), a także zwiedzieć miejsca związane z tą nietuzinkową postacią. Wybór miejscowości nie był przypadkowy, ponieważ patronka całego przedsięwzięcia wiele czasu spędziła w Wielonach w powiecie rzeżyckim w dawnych Inflantach Polskich oraz w Ponicach i Rabce w ówczesnej Galicji.

Dorota K. Rembiszewska, od kilku lat zajmująca się życiem i twórczością Stefanii Ulanowskiej, na zaproszenie Stanisława Skawskiego, dyrektora Szkoły Podstawowej im. Antoniny Zachary-Wnękowej w Ponicach, 11 maja 2018 r. opowiedziała uczniom o autorce Łotyszy Inflant Polskich oraz jej związkach z Ponicami – wsią, która w XIX wieku była dość znanym miejscem uzdrowiskowym (w latach osiemdziesiątych XIX wieku przyjeżdżał tu np. Lucjan Malinowski z żoną i synem Bronisławem, późniejszym etnologiem i podróżnikiem). D. Rembiszewska zwróciła uwagę na szczególnie ważne dla tej społeczności lokalnej teksty S. Ulanowskiej, utrwalające miejscowe zwyczaje i tradycje, a przede wszystkim na opublikowany w drugim tomie „Wisły" (1888) artykuł Boże Narodzenie u Górali zwanych Zagórzanami. Na jego podstawie zespół Prymni z Ponic kilka lat temu wystawił przedstawienie Wilijno przypowieść.

 

2 Rembiszewska Ponice   


Interesującym uzupełnieniem faktów z życia i twórczości etnografki była prezentacja multimedialna na temat ekspedycji Śladami Stefanii Ulanowskiej po Łatgalii (odbyła się w 2016 r.), którą przedstawiła Margarita Skangale, kierowniczka muzeum w Wielonach (Viļānu novadpētniecības muzejs).
O współpracownicy Komisji Antropologicznej Akademii Umiejętności mogli także usłyszeć mieszkańcy i kuracjusze z Rabki-Zdroju. W amfiteatrze w parku zdrojowym 12 maja przed występem zespołów ludowych z Wielon i Ponic Dorota Rembiszewska przedstawiła kilka faktów z życia Stefanii Ulanowskiej i przytoczyła fragmenty korespondencji z Rabki, przesłanej przez Ulanowską do gazety „Czas" w 1886 r., z których część do dziś nie straciła na aktualności: „Rabka ma wielką przyszłość przed sobą (...), okolica śliczna i powietrze zdrowe, nie przesiąknięte wyziewami fabryk, ani kurzem zanieczyszczone".

    

 


(przyg. Dorota K. Rembiszewska)