POSIEDZENIE KOMISJI OGÓLNOSŁOWIAŃSKIEGO ATLASU JĘZYKOWEGO W BELGRADZIE

 

Ogólnosłowiański atlas językowy (OLA) to niezwykle istotne przedsięwzięcie lingwistyczne, ważne dla całej Słowiańszczyzny (realizowane od lat 50. XX wieku do tej pory), które ukazuje w sposób holistyczny zjawiska językowe, zachodzące na tym obszarze (siatka punktów terenowych obejmuje około 850 miejscowości). Na poszczególnych mapach dotychczas wydanych tomów fonetycznych i leksykalno-morfologicznych można prześledzić stan gwar słowiańskich zarejestrowanych w określonym czasie (druga połowa XX wieku) i odnaleźć punkty odniesienia do późniejszych etapów rozwoju regionalnych odmian poszczególnych języków.

 

W trakcie kolejnych posiedzeń poszczególne zespoły finalizują prace nad przydzielonymi na dany rok zadaniami. Każda mapa jest sprawdzana przez przedstawicieli każdej komisji narodowej.

 

Od początku prac nad OLA Instytut Slawistyki (wcześniej Instytut Słowianoznawstwa) miał w tym przedsięwzięciu swój udział. Prof. Zdzisław Stieber był autorem pierwszego, kompletnego projektu OLA (opublikowany w 1958 r.), w eksploracjach terenowych i w późniejszych pracach nad Atlasem bezpośrednio nie uczestniczył. W ostatnich latach (od 2009 r.) z zespołem OLA współpracuje Dorota K. Rembiszewska. Efektem tej współpracy jest współredakcja polskiego tomu Części ciała, który ukazał się w roku 2009, a także opracowanie we współautorstwie kilku map oraz współautorstwo opracowania zbiorczego Заимствования (z 4 mapami).

 

Ponadto na posiedzeniach obecność IS PAN była zaznaczana dzięki prezentacji wybranych publikacji, które ukazały się w Slawistycznym Ośrodku Wydawniczym. W 2012 roku w Šlapanicach (Czechy) językoznawcy z krajów słowiańskich mieli okazję zapoznać się z zawartością t. IV Atlasu gwar wschodniosłowiańskich Białostocczyzny i znaczeniem całego Atlasu dla badań pogranicza polsko-wschodniosłowiańskiego. Na posiedzeniu w Portorožu (Słowenia) w 2013 r. została przedstawiona książka Zdzisław Stieber (1903–1980). Materiały i wspomnienia.

 

 

 

W Belgradzie w 2016 r. zaprezentowano tom Słowiańskie słowniki gwarowe – tradycja i nowatorstwo (współautorami są niektórzy członkowie komisji OLA), a w miejscowości Papiernička (Słowacja) w 2017 r. kolejny tom z serii Dialektologia słowiańska – Dynamika rozwoju gwar słowiańskich w XXI wieku.

 

 

 

Po zakończeniu Międzynarodowego Kongresu Slawistów w Belgradzie odbyło się kolejne posiedzenie komisji OLA (28–30 sierpnia 2018 r.). Poświęcono je przede wszystkim omówieniu stanu prac nad przygotowywanym przez zespół bułgarski tomu Stopnie pokrewieństwa. Przedstawiono (D. Rembiszewska, J. Siatkowski) także przygotowywaną do druku informację o dwóch zestawach materiałowych (polskim i ukraińskim) z miejscowości Choroszczynka znajdującej się w północnej Lubelszczyźnie.

 

Oprac. Dorota K. Rembiszewska

Fot. ze zbiorów Doroty K. Rembiszewskiej