OTWARTE SEMINARIUM NAUKOWE

Serdecznie zapraszamy

 

na otwarte seminarium
Zakładu Literaturoznawstwa i Kulturoznawstwa IS PAN,
które odbędzie się
w dniu 4 grudnia 2018 r. o godz. 12.00
w siedzibie Instytutu Psychologii PAN przy ulicy Jaracza 1.

 

Dr hab. Lilla Moroz-Grzelak, prof. IS PAN

 

wygłosi referat nt.

Semantyka słowa „jezuita" w rosyjskich
i południowosłowiańskich wydawnictwach leksykograficznych

 

Streszczenie wystąpienia


Przedmiotem wystąpienia, stanowiącego jeden z etapów realizowanego projektu statutowego Bałkańskie echa czarnej legendy jezuitów, będzie ukazanie znaczenia hasła jezuita/ jezuici, jakie utrwalały rosyjskie i południowosłowiańskie wydawnictwa słownikowe i encyklopedyczne od wieku XIX po wiek XXI. Treści rozwijane pod tym hasłem (poza podawanymi faktami z historii zgromadzenia) w różnych wydawnictwach i w różnych okresach nadawały mu nacechowane znaczenie. W ten sposób tworzony był negatywny obraz zakonu, a przypisywane mu właściwości stawały się z czasem zbieżne z funkcjonującą wcześniej na Zachodzie jego czarną legendą. Według wykreowanego tam obrazu jezuita był wrogiem państw i społeczeństw, gdyż w dążeniu do panowania nad światem nastawał na ich wolność, a jako postać odrażająca był nosicielem najgorszych cech. Dla zobrazowania tej legendy wzmiankowane będą najważniejsze daty z dziejów zakonu oraz funkcje i zadania, jakie jezuici wypełniali w Europie i na świecie.
Autorka podczas wystąpienia podzieli się swymi dylematami badawczymi związanymi z poszukiwaniem odpowiedzi na szereg pytań: w jakich okolicznościach negatywny obraz jezuity zagościł w przestrzeniach południowej Słowiańszczyzny w XIX wieku, gdy Towarzystwo Jezusowe w tym okresie nie działało ani w Serbii, ani w Bułgarii; czy wpływ na kształtowanie tego obrazu miały idee republikańskiej Francji czy raczej antyokcydentalna polityka prowadzona tu przez Rosję; czy w przypadku kreowanej wizji tego zakonu można mówić o powielaniu utartych i stereotypowych klisz ideowych, które miały służyć określonym celom?