Prof. dr hab. Mieczysław Basaj

Mieczysław Basaj (6.02.1932 – 22.12.2008) – językoznawca, slawista. W latach 1957-1993 związany z Instytutem Slawistyki PAN (wcześniej Słowianoznawstwa), gdzie pełnił funkcję kierownika Pracowni Języka Czeskiego i Słowackiego IS PAN (1977-1986), był zastępcą dyrektora (1974-1982) i sprawował funkcję dyrektora (1982-1991).

 

Obszary badań naukowych:
Jego zainteresowania badawcze koncentrowały się na zagadnieniach z zakresu historii wczesnych stosunków językowych polsko-czeskich, kształtowania się słowiańskich języków literackich, historii badań nad językami słowiańskimi i związków frazeologicznych, a także zapożyczeń czeskich w języku polskim oraz liczebnika w językach słowiańskich.

 

Zatrudnienie:
- Kierownik Zakładu Filologii Słowiańskiej Instytutu Filologii Obcych Uniwersytetu Śląskiego (1974-1975)
- Kierownik Zakładu Historii Języków Słowiańskich IFS UŚ (od 1993)

 

Udział w gremiach naukowych:
- Sekretarz Naukowy Komitetu Słowianoznawstwa PAN (1960-1977)
- Przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Śląskiego (1974-1979)
- Wiceprezydent Międzynarodowej Asocjacji Badania i Upowszechniania Kultur Słowiańskich UNESCO
- Członek Komisji Frazeologicznej (1978-2003)
- Członek Komisji Historii Slawistyki przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów (od 1983-2003)
- Członek Prezydium Komitetu Słowianoznawstwa PAN (1987-1990)
- Członek Komisji Polsko-Bułgarskiej ds. Rozwoju Bułgarystyki
- Przewodniczący Sekcji Literatury, Języka i Sztuki PAN


Udział w kolegiach redakcyjnych:
- Redaktor naukowy pisma „ Biuletyn Slawistyczny"
- Redaktor naukowy rocznika „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej"
- Członek komitetu serii wydawniczej „Prace Slawistyczne"
- Członek komitetu naukowego „Monografie Slawistyczne"


Spuścizna naukowa obejmuje książki autorskie i współautorskie (wybór):
- Skrypt do nauki języka czeskiego (maszynopis powielany), Warszawa: Ośrodek Kultury Czechosłowackiej, 1965, ss. 100.
- Bohemizmy w języku pism Marcina Krowickiego, Wrocław: Ossolineum, 1966, ss. 224.
- Morfologia i składnia liczebnika w języku czeskim do końca XVI wieku, Wrocław: Ossolineum, 1974, ss. 305.
- Słownik frazeologiczny czesko-polski, Katowice: Uniwersytet Śląski, 1981, ss. 344 (wspólnie z Danutą Rytel).
- Bohemizmy w języku polskim: słownik, Warszawa: Wydział Polonistyki. Uniwersytet Warszawski, 2006, ss. 502. (wspólnie z Januszem Siatkowskim).
- Słownik czesko-polski (Česko-polský slovník), Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna, 1991, wyd. 2. poprawione – 2002, wyd. 3 – 2007,wyd. 4 – 2010 (współautor Janusz Siatkowski), ss. 1118.

 

Redakcja (wybór):
- Bibliografia literatur zachodnio- i południowosłowiańskich w Polsce okresu międzywojennego, oprac. zespół Pracowni Literatur Zachodnio- i Południowosłowiańskich Instytutu Słowianoznawstwa PAN [Andrzej Gordziejewski et al.], Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984, ss. 438.

- Bułgaria i Polska: rozwój społeczny i stosunki kulturalne w latach 1944-1984, Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1986, ss. 128.
- Munera Linguistica Ladislao Kuraszkiewicz dedicata, Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, ss. 394 (wspólnie z Zygmuntem Zagórskim).
- Prekursorzy słowiańskiego językoznawstwa porównawczego: (do końca XVIII wieku), Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, ss. 362 (wspólnie z Hanną Orzechowską).
- Słowianoznawstwo w okresie międzywojennym 1918-1939. Cz. 1, Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989, ss. 223 (wspólnie ze Stanisławem Urbańczykiem).


Wybrane przeklady:
- Lunga, Radek, Nowe repertorium rękopisów czeskich, morawskich i śląskich XVII i XVIII wieku: wyniki i perspektywy projektu badawczego , [w:] „Barok: historia, literatura, sztuka" 1999, nr 1, s. 197-207.
- Tykač, Jaroslav, Poznajemy motyle, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1963, ss. 88 .

 

Przy opracowaniu wykorzystano informacje zawarte w tomie

Języki i tradycje Słowian. Księga dedykowana prof. Mieczysławowi Basajowi,

pod red. Emila Tokarza, Katowice: Wydaw. UŚ, 2003.


Oprac. LMG