EUROJOS 2



JĘZYKOWO-KULTUROWY OBRAZ ŚWIATA SŁOWIAN I ICH SĄSIADÓW
NA TLE PORÓWNAWCZYM
(EUROJOS-2)

 

Projekt badawczy EUROJOS-2 ‒ Językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów na tle porównawczym ‒ kontynuuje prace konwersatorium EUROJOS, które utworzone w roku 2001, w roku 2009 zostało afiliowane w IS PAN (zob. informacje w artykule J. Bartmińskiego i I. Bielińskiej-Gardziel 15 lat konwersatorium EUROJOS w „Etnolingwistyce" t. 28 (2016), s. 317‒322). Prace są prowadzone ‒ niezmiennie od chwili powołania konwersatorium ‒ pod kierunkiem prof. dr. hab. Jerzego Bartmińskiego.
W roku 2015 zakończono prace finansowane z grantu NPRH 12H 12 0182 81 Metody analizy językowego obrazu świata (JOS) w kontekście badań porównawczych i przygotowano do publikacji pierwsze tomy Leksykonu aksjologicznego Słowian i ich sąsiadów. Tom 1, pt. DOM, ukazał się w Wydawnictwie UMCS w roku 2015 pod red. Jerzego Bartmińskiego, Iwony Bielińskiej-Gardziel i Beaty Żywickiej. Kolejne tomy Leksykonu ukażą się w najbliższych latach, w roku 2016 ‒ PRACA i HONOR, w roku 2017 ‒ EUROPA i WOLNOŚĆ.

Celem projektu EUROJOS-2 jest kontynuowanie i rozwijanie prowadzonych dotychczas paralelnych analiz semantycznych na materiale języków słowiańskich (a także wybranych innych), z intencją dokonywania porównań międzyjęzykowych i międzykulturowych (o założeniach merytorycznych ‒ patrz: szczegółowy opis projektu EUROJOS). W centrum zainteresowania znajduje się analiza semantyki nazw wartości, szczególnie zaś badanie sposobu rozumienia pojęć aksjologicznych, które odgrywają istotną rolę we współczesnym świecie. Prace prowadzone są w oparciu o spójną metodologię. Podstawę materiałową stanowią dane systemowe, tekstowe oraz ankietowe. Program opiera się na założeniu, że człowiek postrzega świat w perspektywie określonej w dużej mierze przez jego wspólnotę językową i kulturową, a rekonstrukcja językowego obrazu świata prowadzi do poznania człowieka jako podmiotu postrzegającego, konceptualizującego i mówiącego (homo loquens).

Od roku 2016 konwersatorium EUROJOS-2 działa pod wspólnym patronatem Komisji Etnolingwistycznej Międzynarodowego Komitetu Slawistów oraz Instytutu Slawistyki PAN z udziałem Instytutu Filologii Polskiej UMCS, który reprezentuje prof. Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska. Formuła konwersatorium w porównaniu do swojego poprzednika EUROJOS-1 została alternatywnie poszerzona o dane dialektalne (ETNO-EUROJOS).
Gotowość podjęcia prac w ramach projektu EUROJOS-2 zgłosiło 58 osób z 14 krajów (m.in. z Rosji, Ukrainy, Białorusi, Czech i Słowacji, Bułgarii, Chorwacji, Serbii, Niemiec, Danii, Litwy, Francji). Deklaracje dotyczą 21 języków, oprócz języków słowiańskich, także angielskiego, niemieckiego, francuskiego, duńskiego, nowogreckiego, węgierskiego, litewskiego i in.
Obecnie ‒ po wstępnym rozeznaniu sytuacji ‒ postanowiono podjąć zespołowo opracowanie 5‒10 konceptów, które były najczęściej typowane przez realizatorów projektu (RODZINA, ZDROWIE), są doniosłe społecznie (SPRAWIEDLIWOŚĆ, DEMOKRACJA, TOLERANCJA) i ważne ze względów kulturowych (OJCZYZNA, SOLIDARNOŚĆ, DUSZA). Przewidziane jest rozszerzenie tej listy o jeszcze 2‒3 koncepty.
Konwersatorium jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych przedstawioną tematyką i badaniem konceptów aksjologicznych w różnych językach.

 

Sekretariat projektu EUROJOS-2 prowadzą:
dr Beata Żywicka (koordynator) (beata_zywicka@o2.pl),
dr Joanna Szadura (joanna.szadura@wp.pl),
dr Dorota Pazio-Wlazłowska (kontakty w języku rosyjskim) (d.pazio@ispan.waw.pl)

 


  MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWA EUROJOS XIII W MOSKWIE


 

Od 30 do 31 maja br. w Moskwie odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa EUROJOS XIII, Język i wartości. Aktualne problemy „Leksykonu aksjologicznego Słowian i ich sąsiadów". Spotkanie było współorganizowane przez Instytut Slawistyki i Polską Akademię Nauk ‒ Stację Naukową w Moskwie, Komisję Etnolingwistyczną przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów, Instytut Filologii Polskiej UMCS w Lublinie oraz Instytut Polski w Moskwie.
W konferencji wzięło udział 22 referentów z 13 ośrodków naukowych, reprezentujących pięć krajów – Polskę, Rosję, Ukrainę, Białoruś i Meksyk. Referaty wygłosili m.in. badacze z Instytutu Słowianoznawstwa RAN, Instytutu Językoznawstwa RAN, Instytutu Języka Rosyjskiego im. W.W. Winogradowa RAN, Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego, Rosyjskiego Państwowego Uniwersytetu Humanistycznego, Kazańskiego Uniwersytetu Federalnego, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego. Dzięki telemostowi uruchomionemu między Moskwą i Kijowem w konferencji uczestniczyli także przedstawiciele Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki.
W czasie spotkania podsumowano dotychczasowe prace nad Leksykonem aksjologicznym Słowian i ich sąsiadów. Omówiono tomy DOM, PRACA i HONOR, przedstawiono także opracowania, które wejdą w skład kolejnych tomów: RODZINA, ZDROWIE, DEMOKRACJA, SPRAWIEDLIWOŚĆ, WOLNOŚĆ, DUSZA i NARÓD. Przedyskutowano również wybrane zagadnienia metodologiczne, m.in. kwestię rozumienia definicji otwartej.


(DPW)

 


EUROJOS


 

 Językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów na tle porównawczym

(EUROJOS)


Projekt badawczy Językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów na tle porównawczym (w skrócie EUROJOS) jest rozwijany pod kierunkiem prof. Jerzego Bartmińskiego w ramach międzynarodowego konwersatorium utworzonego w roku 2008 na XIV MKS w Ochrydzie. Na mocy decyzji Rady Naukowej Instytutu Slawistyki PAN z 26 stycznia 2009 roku projekt został wpisany do programu badań Instytutu.


Założenia merytoryczne programu EUROJOS odpowiadają koncepcji etnolingwistyki kognitywnej prezentowanej w pracach Jerzego Bartmińskiego (m.in. Jazykovoj obraz mira. Očerki po etnolingvistike, Moskwa 2005; Językowe podstawy obrazu świata, Lublin 2006, wyd. V 2012; Stereotypy mieszkają w języku, Lublin 2007, wyd. II w 2009; Aspects of Cognitive Ethnolinguistics, Londyn 2009, paperback 2012; Jezik – slika – svet, Beograd 2011), także pisanych wspólnie z prof. Wojciechem Chlebdą (Jak badać językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów?, "Etnolingwistyka. Problemy języka i kultury" 20, 2008).


Zamierzeniem projektu EUROJOS jest kontynuowanie i rozwijanie badań porównawczych nad językowym obrazem świata w skali ponadnarodowej, ogólnosłowiańskiej i szerzej – europejskiej. Program opiera się na założeniu, że człowiek postrzega świat w perspektywie określonej w dużej mierze przez jego wspólnotę językową i kulturową, a rekonstrukcja językowego obrazu świata prowadzi do poznania człowieka jako podmiotu postrzegającego, konceptualizującego i mówiącego (homo loquens).


Celem konwersatorium jest dokonanie paralelnych analiz semantycznych na materiale wszystkich języków słowiańskich (a także niektórych innych), z intencją dokonywania porównań międzyjęzykowych i międzykulturowych. Wyróżnionym przedmiotem badań jest rozumienie pojęć aksjologicznych (konceptów), które odgrywają istotną rolę we współczesnym świecie, jak WOLNOŚĆ, GODNOŚĆ, PRACA, DOM itp. Podstawę materiałową analiz stanowią dane systemowe, tekstowe oraz ankietowe. Część tych badań, nastawiona na wypracowanie wspólnej metodologii, jest wspierana z grantu NPRH.
Konwersatorium jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych przedstawioną tematyką i badaniem konceptów aksjologicznych w różnych językach.


Sekretariat konwersatorium prowadzą: dr Iwona Bielińska-Gardziel (eurojos@ispan.waw.pl) i dr Dorota Pazio-Wlazłowska (d.pazio@ispan.waw.pl).
Zob. też szczegółowe informacje o konferencjach organizowanych w ramach Konwersatorium EUROJOS w latach 2008−2013.



KONFERENCJE EUROJOS