Anna Zielińska, tłumaczenie Klaus Steinke „Grenzlandsprache. Untersuchung der Sprachen und Identitäten in der Region Lebus“, Peter Lang 2019

Książka Mowa pogranicza. Studium o językach i tożsamościach w regionie lubuskim autorstwa Anny Zielińskiej wydana w 2013 roku przez Instytut Slawistyki PAN została przetłumaczona na język niemiecki przez wybitnego niemieckiego slawistę Profesora Klausa Steinke i opublikowana w Wydawnictwie Naukowym Peter Lang pod tytułem Grenzlandsprache. Untersuchung der Sprachen und Identitäten in der Region Lebus. Redakcję naukową książki wykonała prof. Felicja Księżyk, a językową prof. Martin Langner. Książka została wydana w serii SPRACH- UND KULTURKONTAKTE IN EUROPAS MITTE STUDIEN ZUR SLAWISTIK UND GERMANISTIK.

Monografia przedstawia różnorodność językową i kulturową w województwie lubuskim. Obszar ten do 1945 roku w całości należał do Niemiec. W okresie powojennym nastąpiła tu prawie całkowita wymiana ludności. Powstała mozaika kultur i języków. Książka powstała na podstawie pogłębionych wywiadów z przedstawicielami najstarszej generacji mieszkańców pogranicza. Autorka sięgnęła do zasobów pamięci kulturowej osób przesiedlonych z byłych polskich wschodnich województw oraz z historycznej Bukowiny, Ukraińców i Łemków przesiedlonych w ramach akcji Wisła, a także przedwojennych mieszkańców urodzonych w Niemczech. Została przedstawiona złożoność relacji między językiem, tożsamością a kulturą na obszarze wielokulturowym. Metoda wywiadów pozwoliła obnażyć stereotypy wywodzące z nacjonalistycznego komunistycznego dyskursu związanego z ideologią „ziem odzyskanych”. Książka przedstawia opisy przesiedleń, pierwszych lat powojennych, kontaktów między różnymi grupami z perspektywy osób, które same tego doświadczyły. Zawiera obszerne przetranskrybowane teksty oraz opisy odmian języków wciąż używanych na badanym terenie: niemieckiego, różnych gwar polskich, ukraińskich, łemkowskich i gwary poleskiej oraz opisy sytuacji socjolingwistycznej. W stosunku do polskiego wydania została powiększona o 11 map geograficzno-historycznych, wstęp do niemieckiego wydania oraz posłowie tłumacza. Książka przyczyni się do poznania powojennej historii terenów przyłączonych do Polski w wyniku II wojny światowej w krajach niemieckojęzycznych.

Publikacja jest efektem grantu realizowanego w ramach programu MNiSW Narodowy Program Rozwoju Humanistyki. Nr projektu: 21H 16 0004 84.