Otwarte online zebranie naukowe Zakładu Literaturoznawstwa i Kulturoznawstwa IS PAN, 9 lutego 2021 r.

Serdecznie zapraszamy na otwarte zebranie naukowe Zakładu Literaturoznawstwa i Kulturoznawstwa Instytutu Slawistyki PAN, które odbędzie się w dniu 9 lutego 2021 roku w godzinach 14.30–16.30 w trybie on-line na platformie Zoom.

Podczas zebrania dr Karolina Ćwiek-Rogalska z Instytutu Slawistyki  PAN wygłosi referat pt. „Widmowa poniemieckość. Dwóch zegarmistrzów z Koszalina”.

Głównym tematem wystąpienia będzie kategoria poniemieckości jako narzucone przez państwo rozwiązanie problemu widmowości przestrzeni, ludzi, działań i obiektów na „Ziemiach Odzyskanych”. Struktura narracyjna wystąpienia odwoływać się będzie do fabuły „Dziadka do orzechów” E. T. A. Hoffmana, traktowanego jako opowieść o ożywaniu nieanimowanych obiektów, sobowtórach, a także o zawłaszczeniu kulturowym. Doświadczenie poniemieckości zostanie zatem opowiedziane na różne sposoby i z naciskiem kładzionym na różne wrażliwości.

Prelegentka omówi mgliste pojęcia kategorii „poniemieckości” w ustawach i dekretach, mających regulować proces osadnictwa. Następnie pokaże, że „poniemieckość” była używana nie tylko w celu określenia stosunków własnościowych, jak się zwykle zakłada. Co zatem uważano za „poniemieckie”? Czy można było określić, co było „niemieckie”, a co „po” w „poniemieckim”? Jaką rolę odgrywała w tym kategoria narodowości?

Studium przypadku będzie proces sądowy pomiędzy dwoma zegarmistrzami z miejscowości Köslin / Koszalin w latach 40. XX wieku. Na tym przykładzie zostanie pokazane, że kategoria „poniemieckości” była kategorią hybrydową, wykorzystywaną do negocjowania pozycji osadników na przyłączonych do Polski obszarach. Omawiany przypadek ujawni również te aspekty historii, które wymykają się prostym opozycjom: widmową obecność państwa polskiego, komplikowaną przez zaangażowanie wojsk radzieckich, wciąż obecnych w regionie, ukryte siły widmowej polityki komunistów, a także stosunek do osób pochodzenia żydowskiego.

Osoby zainteresowane wzięciem udziału w zebraniu Zakładu Literaturoznawstwa i Kulturoznawstwa proszone są o zgłoszenie chęci uczestnictwa na adres: sekretariat@ispan.waw.pl. Na zebranie zapraszamy pracowników IS PAN i osoby wcześniej zgłoszone. Przypominamy o konieczności podpisania okna Zoom pełnym imieniem i nazwiskiem.