Prof. Tokarska-Bakir z referatem podczas konferencji w Nagoi

Konferencja „Memory of World War Two in Poland and Japan: The Holocaust and Hiroshima in Comparative Perspectives” została zorganizowana przez prof. Ariko Kato z World Liberal Arts Center na Uniwersytecie w Nagoi w Japonii. Konferencja, która toczyła się przy pełnej sali na Uniwersytecie w Nagoi, ściągnęła wielu japońskich polonistów. Wśród nich znajdował się Masahiko Nishi, tłumacz z jidysz, obecni byli też przedstawiciele Katedry Slawistyki w Sapporo, którzy na zaproszenie dr hab. Nicole Dołowy-Rybińskiej odwiedzą nasz Instytut w czerwcu. Tematem obrad było porównanie narodowych skutków dwóch katastrof, jakimi zakończyła się II wojna światowa: Hiroszimy dla Japończyków i zagłady Żydów dla Polaków.

Goście z Polski mówili o postawach Polaków wobec Żydów w czasie Zagłady (prof. Barbara Engelking, IFiS PAN, prof. Jacek Leociak, IBL PAN), o nowych badaniach o pogromie kieleckim (prof. Joanna Tokarska-Bakir, IS PAN) i o meandrach powojennej polityki historycznej (prof. Piotr Forecki, UAM). Gospodarze prezentowali dobrze znane w tamtejszym środowisku naukowym najnowsze książki polskich referentów, w tym Dalej jest noc zespołu Centrum Badań nad Zagładą Żydów i Pod klątwą Joanny Tokarskiej-Bakir. W referatach japońskich gospodarzy (np. prof. Masahiko Nishi z Ritsumeikan University oraz prof. Tetsuya Takahasi z Uniwersytetu Tokijskiego) pojawiały się wątki odpowiedzialności kraju za udział w tragediach wojennych, a także innych nieprzezwyciężonych traumach przeszłości, takich jak m.in. masakra w Nankinie czy zagadnienie koreańskich comfort women.

Na zakończenie organizatorzy umożliwili uczestnikom wizytę w Hiroszimie i Kioto.

Szczególną cechą dyskusji nad najtrudniejszymi zagadnieniami historycznymi było pozostawanie w obrębie języków narodowych z ominięciem języka pośredniczącego, z którego zazwyczaj pochodzą kategorie opisu (i w nim zazwyczaj pozostają, nie przenikając do ojczystego doświadczenia lingwistycznego mówiących). Aby rozwiązać ten problem, referaty prezentowane były w języku japońskim/polskim, a ich przekład wyświetlano z projektora. W dyskusji zastosowano tłumaczenie konsekutywne. Stworzyło to niespieszne tempo rozmowy i ciekawą psychologicznie, swobodną przestrzeń do namysłu. Konferencja była tak owocną platformą wymiany doświadczeń, że postanowiono poszukiwać środków, aby zorganizować analogiczne spotkanie w Polsce, np. w Domu Spotkań w Auschwitz. Polscy naukowcy chcieliby w ten sposób stworzyć swoim japońskim kolegom warunki do rewizyty i kontynuować namysł nad trudnymi zagadnieniami.

Fot. Ryosuke Kondo-Beato
Oprac. J. Tokarska-Bakir