Zaproszenie na otwarte online zebranie naukowe Zakładu Literaturoznawstwa i Kulturoznawstwa ISPAN, 19 stycznia 2020 r.

Serdecznie zapraszamy na otwarte zebranie naukowe Zakładu Literaturoznawstwa i Kulturoznawstwa Instytutu Slawistyki PAN, które odbędzie się 19 stycznia 2021 roku w godzinach 14.30–16.30 w trybie on-line.

Podczas zebrania dr hab. Joanna Roszak, prof. IS PAN wygłosi referat pt. „Ubi pelicula, ibi poesis. Widz jako odbiorca wiersza”.

Abstrakt wystąpienia

Wiele wskazuje na to, że sentencję Ubi vita, ibi poesis ukuł Mikołaj Nadieżdin w pracy doktorskiej na temat poezji romantycznej. Dysertację napisał po łacinie i zatytułował De origines, natura et fatis poeseos, quae romantica audit (O pochodzeniu, naturze i losach poezji, która zyskała miano romantycznej), a jej obrona odbyła się w roku 1830 na Uniwersytecie Moskiewskim. Tę samą prawdę wyrażali także inni, choćby Charles Bukowski („Poezja jest tym, co zdarza się wówczas, gdy nie może się już zdarzyć nic innego”) i amerykańska poetka Lucille Clifton („Poezja jest kwestią życia, nie kwestią języka”).

W referacie „Ubi pelicula, ibi poesis. Widz jako odbiorca wiersza” (w którego tytule parafrazuję przywołane wyżej zdanie i w którym zaprezentuję założenia powstającej książki) omówię, jak wiersze odnajdują się w materiale filmowym oraz serialowym. Giovanni Sartori skonstatował: „jesteśmy – i na długo pozostaniemy – homo videns”. We współczesnej kulturze ekranu (screen-based culture) wskazanie kontekstu wizualnego, jednego ze świadectw odbioru wiersza, utwierdza widzów w przekonaniu, że oto spotykają się z tekstem poetyckim mającym bogatą recepcję i wokół którego urosła wspólnota czytających. Nasuwają się przy tym bardziej szczegółowe pytania o inkluzję tekstu poetyckiego w filmie lub serialu – czy wiersz pojawia się ukradkiem, przelotnie, czy zyskuje dodatkowy wymiar, wprowadza tajemnicę lub ją wyjawia, jak uruchamia się przy tej imersji paradygmat gęstego opisu? (C. Geertz). Wierny odbiorca poezji dostęp do odczytania dzieła filmowego znajdzie tam, gdzie brzmi wiersz, w nim dostrzeże decydujący moment interpretacyjny. Bywa jednak (co zajmie mnie w referacie), że to ruchomy obraz rzuci światło na tekst literacki.

 

Lista wybranych filmów:
Gwiazd naszych wina, reż. Josh Bonne
Gambit królowej, reż Scott Frank (odcinek 1.)
Fortepian, reż. Jane Campion
Może pora z tym skończyć, reż. Charlie Kaufman
Motyl. Still Alice, reż. Richard Glatzer, Wash Westmoreland
Sierpień w Hrabstwie Osage, reż. John Wells