Zaproszenie na seminarium naukowe „Co czytano w gettach? (IV)”, 27 października 2020 r.

27 października 2020 r. podczas seminarium z cyklu „Co czytano w gettach?” po raz czwarty spytamy, jakie książki jechały na Śliską, Niską i inne warszawskie ulice oraz po jakie lektury sięgano w innych gettach.

„Co czyta ludność? Temat ten ciekawi każdego Żyda, a po wojnie będzie interesował świat. Świat zapyta: Co myśleli ludzie z Musa-Dah, [ludzie] z getta warszawskiego, którzy rozumieli, że nie ominie ich śmierć […]. Czytają pamiętniki Lloyda George’a, powieści światowej literatury o poprzedniej wojnie światowej itp., czytają z upodobaniem te strony, na których opisany jest rok 1918, klęska Niemiec.”

Emanuel Ringelblum

 

„Z Hożej, Wspólnej i Marszałkowskiej
Jechały wozy…, wozy żydowskie…
Meble, stoły i stołki,
Walizeczki i tobołki,
Kufry, skrzynki i bety,
Garnitury, portrety,
[…] Książki, cacka i wszystko
Jedzie z Hożej na Śliską.
[…] I ze Śliskiej na Niską
Znów jechało to wszystko.”

Władysław Szlengel

 

27 października 2020 r. podczas seminarium z cyklu „Co czytano w gettach?” po raz czwarty spytamy, jakie książki jechały na Śliską, Niską i inne warszawskie ulice oraz po jakie lektury sięgano w innych gettach. Co czytał Władysław Szlengel, autor przytoczonego wyżej wiersza „Rzeczy”? Jakie książki umożliwiały budowanie terapeutycznej relacji ze światem, odnajdywanie się w hieroglifach czarnej codzienności? Jakie pomagały w odczytywaniu własnej sytuacji i oddawaniu emocji? Jakie czytano wspólnie i dyskutowano? Jakie podsuwały język, pozwalający kwestionować zamknięcie, jakie motywowały do rozwiązania nierozwiązywalnej sytuacji? Po jakie sięgali dorośli, by albo wdrażać dzieci w ich sytuację, albo niwelować ich lęk? Gdzie nie czytano?

14 czerwca 2016, podczas pierwszego seminarium Co czytano w gettach, organizowanego przez Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Żydowski Instytut Historyczny i Fundację Józefa Rotblata, referaty wygłosili: Jacek Leociak (Co i dlaczego czytano w getcie. Nietypowe (?) lektury Adama Czerniakowa), Katarzyna Kuczyńska-Koschany (Co czytali w gettach ci, którzy pisali w gettach. Lektury kronikarzy i diarystów), Joanna Maleszyńska (Co śpiewano w gettach), Marta Janczewska (Lekturnik Jurka Wilnera jako zapis przeżyć duchowych i intelektualnych) i Joanna Roszak (Resztki liter. Trzy paradygmaty lekturowe w gettach).

Podczas drugiego spotkania w 2017 roku wystąpili: Katarzyna Zimmerer (Ile znaczą książki w zamknięciu? Opowieść o getcie krakowskim), Joanna Maleszyńska (Życie surowo wzbronione w getcie warszawskim. [Wybrane] książki i [napisane] piosenki Antoniego Marianowicza), Bartłomiej Krupa („Jest jeszcze jeden tom, boję się, że nie zdążę”. Rola lektur w prozie Idy Fink), Kinga Piotrowiak-Junkiert („Muza przed wojną nie chroni”. Miklósz Radnoti czyta węgierskich poetów), Joanna Roszak (Czarne sezony, czarne latawce. O dziecięcym czytaniu w gettach).

W 2019 roku usłyszeliśmy referaty: Małgorzaty Jarmułowicz (Teatralne zaklinanie zagłady w getcie warszawskim), Joanny Maleszyńskiej („Opór był cały czas: gazety, koncerty, szkoły”. Marka Edelmana lektura getta), Rafała Koschanego (Kino i getto?), Beaty Przymuszały (Poetycka refleksja nad sztuką z czasu Zagłady – pisane w gettach), Joanny Roszak (Rozbitek buduje łódź. Przegląd wątków recepcyjnych „Robinsona Crusoe” w narracjach ocalałych z Zagłady).

Zapraszamy do nadsyłania (do 2 września) zgłoszeń referatów i zachęcamy do podjęcia tematów związanych m.in. z: praktyką czytelniczą konkretnych osób, istnieniem literatury w gettach (jak funkcjonowały biblioteki, jak przebiegała recepcja teatralnych i filmowych adaptacji literatury), lekturami izolującymi lub utożsamiającymi, książkami dzieci i dorosłych.

W przypadku nasilenia pandemii zorganizujemy spotkanie bądź bez widowni, bądź na platformie zoom, ewentualnie stacjonarno-zdalne.

Autorki i Autorów wcześniejszych wystąpień zachęcamy do nadesłania tekstów (do 30 października) – monografia podsumowująca cykl ukaże się w 2021 roku pod naszą redakcją.

Joanna Roszak & Rafał Koschany

Organizatorzy:

Zespół Badań nad Pokojem przy Instytucie Slawistyki PAN
Instytut Kulturoznawstwa UAM
Fundacja Józefa Rotblata


Na plakacie wykorzystano zdjęcie rzeźby Jana Pawłowskiego, prezentowanej w Muzeum – Zespole Synagogalnym we Włodawie. Fot. JR.