DOI: https://doi.org/10.11649/abs.2017.013

Od internacjonalnej do własnej historii – mniejszość białoruska w Polsce

Wojciech Śleszyński

Abstract


From international history to one’s own history – Belorusian minority in Poland

After World War II the Belarusians who did not leave Poland could gain upward mobility only if they avoided displaying their national and cultural distinctiveness. Belarusians made a political choice which coincided with a vision of history and thus accepted a historical narrative spread by communist circles. The narrative constructed by the Belarusian minority was consistent with the officially proclaimed state ideological narrative. It contained mostly the history of the Communist Party of Western Belarus and described a difficult situation of Belarus in the Second Polish Republic and during World War II (especially the Great Patriotic War).

The Belarusian community made first attempts to rebuild the current vision of the world in 1980–1981. Students tried to create an alternative historical narrative that contradicted the communist one. However, it was a gradual collapse of the communist system that became an impetus for more active development of the Belarusian minority in Poland, and consequently, the creation of its own national vision of history. The Belarusian heritage has been based on the Belarusian People's Republic and the Grand Duchy of Lithuania, and not, as it was in the Soviet Socialist Republic of Belarus or after 1994, on the Republic of Belarus and the victory in the Great Patriotic War.

 

Od internacjonalnej do własnej historii – mniejszość białoruska w Polsce

Pozostała w Polsce po II wojnie światowej społeczność białoruska uzyskała możliwość awansu społecznego pod warunkiem nieeksponowania swojej narodowej i kulturowej odrębności. Białorusini, dokonując wyboru politycznego, pokrywającego się z wyborem wizji historii, akceptowali obraz dziejów prezentowany przez środowiska komunistyczne. Konstruowany przez mniejszość białoruską przekaz historyczny zgodny był z oficjalnie głoszonym państwowym przekazem ideologicznym. Dominowały treści o historii Komunistycznej Partii Zachodniej Białorusi, o trudnej sytuacji białoruskiej w II RP i w latach II wojny światowej, ale z naciskiem położonym jedynie na okres Wielkiej Wojny Ojczyźnianej.

Pierwsze próby przebudowy dotychczasowej wizji świata przez społeczność białoruską zostały podjęte w latach 1980–1981. Zwłaszcza środowiska studenckie próbowały stworzyć alternatywę dla dotychczasowego skomunizowanego, białoruskiego przekazu historycznego. Jednak dopiero stopniowy upadek systemu komunistycznego stał się impulsem do coraz bardziej aktywnego rozwoju mniejszości białoruskiej w Polsce, a co za tym idzie także kreowania własnej, narodowej wizji dziejów. Fundamentem, na którym budowana była pamięć o dziedzictwie, stało się odwoływanie się do Białoruskiej Republiki Ludowej i Wielkiego Księstwa Litewskiego, a nie, jak to miało miejsce w Białoruskiej Socjalistycznej Republice Sowieckiej czy po 1994 r. w Republice Białoruś, zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej.


Keywords


Belarusian minority in Poland; historical politics; politics of memory; communism

Full Text:

PDF (in Polish)

References


Choruży, W. (1994). Białoruski drugi obieg w Polsce 1981–1990. Białystok: Białoruskie Towarzystwo Historyczne.

Czerep, J. (n.d.). Białoruś – w poszukiwaniu swojego miejsca w Europie. Retrieved February 19, 2016, from http://www.psz.pl/117-polityka/jedrzej-czerep-bialorus-w-poszukiwaniuswojego-miejsca-w-europie

Czykwin, E. (2000). Białoruska mniejszość narodowa jako grupa stygmatyzowana. Białystok: Trans Humana.

Darski, J. (n.d.). Białoruś: Historia, współczesność, konflikty narodowe. Warszawa: Instytut Polityczny.

Dmitrów. E. (2014). Polsko-białoruski konflikt pamięci wokół tzw. sprawy furmanów. In E. Dmitrów, J. Eisler, M. Filipowicz, M. Wołos, & G. P. Bąbiak (Eds.), Wiek nienawiści (pp. 79–100). Warszawa: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni Przeciw Narodowi Polskiemu.

Haĭduk, L., & Haĭduk, M. (1987). U nashaĭ hramadtsy: Padruchnik belaruskaĭ movy dlia 5 klasa pachatkovaĭ shkoly. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

IAsin’ska-Sokha, T. (2002). Belaruskaia mova: Padruchnik pa razvitstsi maŭlennia dlia 5 klasa pachatkovaĭ shkoly. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Ivankevich, A., & Ivaniuk, I. (1971). Kalaski: Padruchnik rodnaĭ movy dlia druhoha klasa. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Iwaniuk, S. (1994). Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne a szkolnictwo z językiem białoruskim w latach 1956–1980. Białoruskie Zeszyty Historyczne, 1994(2), 77–88.

Janowicz, S. (2001). Ojczystość: Białoruskie ślady i znaki. Olsztyn: WK „Borussia”.

Karpiuk, A. (1994). Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne w latach 1956–1970. Białoruskie Zeszyty Historyczne, 1994(1), 85–111.

Kiryluk, M. (2005). Uwarunkowania rozwoju ruchu białoruskiego w Polsce w latach 1981–2003. Białoruskie Zeszyty Historyczne, 2005(23), 97–113.

Mironowicz, E. (1993). Białorusini w Polsce 1944–1949. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Mironowicz, E. (1994). Polityka władz wobec szkolnictwa białoruskiego na Białostocczyźnie w latach 1944–1980. Białoruskie Zeszyty Historyczne, 1994(2), 65–76.

Mironowicz, E. (2000). Polityka narodowościowa PRL. Białystok: Białoruskie Towarzystwo Historyczne.

Mironowicz, E. (2001). Historia Białorusi: Podręcznik dla liceów ogólnokształcących. Białystok: Orthdruk.

Mironowicz, E., Tokć, S., & Radzik, R. (2005). Zmiana struktury narodowościowej na pograniczu polsko-białoruskim w XX wieku. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Moroz, A. (2016) Między pamięcią a historią: Konflikt pamięci zbiorowych Polaków i Białorusinów na przykładzie postaci Romualda Rajsa „Burego”. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Rusachyk, Т. (2001). Shliakh da siabe: Padruchnik pa belaruskaĭ move dlia druhoha klasa himnazii. Białystok: Orthdruk.

Sadowski, A. (1991). Narody wielkie i małe: Białorusini w Polsce. Kraków: IR UJ.

Siankevich, V. (2002). Sa slovam praz stahoddzi: Padruchnik pa litaraturnaĭ i kul’turnaĭ adukatsyi dlia vuchniaŭ 1 klasa siarėdnikh shkol. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Tomczuk, B. (2013). Białoruskie Towarzystwo Historyczne [Belaruskae Histarychnae Tavarystva]. Białystok: Białoruskie Towarzystwo Historyczne.

Vapa, I. (Ed.). (2006). Belarus’ na staronkakh Nivy 1989–2005. Belastok: Prahramnaia Rada Tydniovika belarusaŭ u Pol’shchy Niva, Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska-Białoruś.

Zarzecka, G. (2004). Preferencje wyborcze Białorusinów zamieszkujących Białostocczyznę na podstawie wyborów parlamentarnych w latach 1991–2001. Białoruskie Zeszyty Historyczne, 2004(22), 128–147.




Copyright (c) 2017 Wojciech Śleszyński

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/