DOI: https://doi.org/10.11649/a.1299

Homofobia w polskiej kulturze wizualnej jako „nieodkryta” reakcja na przemiany norm seksualnych w Polsce po 1989 roku

Paweł Knut

Abstract


Homophobia in Polish visual culture  as an “undiscovered” response to the transformation  of sexual norms in Poland after 1989

This article discusses the basic characteristics of various artistic practices aimed at stigmatizing nonheterosexuality that occurred in Poland after 1989 in response to a transformation of sexual norms and the rising emancipation of LGBT people. The form and content of selected practices is discussed in detail. Furthermore, the article argues that these practices can be classified as a form of so-called New National Art and signals the maladjustment of the language used by Polish art critique, which foreignizes and pathologizes this kind of art. The author also touches on the phenomenon of deliberate “not discovering” of these practices by national art institutions. Finally, he shows why the absence of artistic practices focused on exclusion and stigmatization of LGBT people seems to be beneficial for both major Polish art institutions and the “excluded” artists.

  

Homofobia w polskiej kulturze wizualnej jako „nieodkryta” reakcja na przemiany norm seksualnych w Polsce po 1989 roku

Artykuł omawia podstawowe cechy praktyk artystycznych piętnujących nieheteroseksualność, które wystąpiły w Polsce po 1989 roku na skutek przemian norm seksualnych i zapoczątkowania procesu emancypacji osób LGBT. Charakteryzuje formy, jakie ta twórczość przyjmuje oraz treści, jakie wyraża. Wskazuje również na zasadność zaklasyfikowania tego rodzaju twórczości jako odmiany tzw. Nowej Sztuki Narodowej. Sygnalizuje problemy związane z używanym przez polską krytykę sztuki języka, który egzotyzuje i patologizuje tego rodzaju twórczość. Odnosi się również do zjawiska zamierzonego „nieodkrywania” tych praktyk artystycznych przez krajowe instytucje sztuki. Wreszcie, wskazuje dlaczego ta celowa nieobecność praktyki artystycznej nakierowanej na wykluczanie i piętnowanie osób LGBT wydaje się korzystna zarówno dla najważniejszych polskich instytucji sztuki, jak i dla „wykluczonych” twórców.


Keywords


homophobia; transphobia; art; hate speech; law; sexuality; sexual norms; transformation

References


Adler, A. (1996). What’s left?: Hate speech, pornography, and the problem for artistic expression. California Law Review, 84 (6), 1547–556. https://doi.org/10.2307/3481093

Czas dla sztuki. NR StreetArt. (bd.). Pobrano 30 czerwca 2016, z https://nrstreetart.wordpress.com/o -nas/

Dąbrowski, J., & Demenko, A. (2014). Cenzura w sztuce polskiej po 1989 roku: Aspekty prawne. Warszawa: Fundacja Kultura Miejsca.

Fuss, P. (b.d.). Jesus Christ King of Poland [Exhibition]. Pobrano 30 czerwca 2016, z http://peterfuss.com/jesus-christ-king-of-poland

Grant, M. J. (2017). Musical communication, “hate speech”, and human rights law. W W. Gephart (Red.), Law and the arts. Frankfurt am Main: Klostermann.

Gruszczyński, A. (2015). Kibice, Smoleńsk, “Fronda” – czy to nowa sztuka narodowa? wyborcza.pl. Pobrano 6 maja 2017, z http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34862,19146162,kibice-smolensk-fronda-czy-to-nowa-sztuka-narodowa-rozmowa.html?disableRedirects=true

Jabłońska, Z., & Knut, P. (Red.). (2012). Prawa osób LGBT w Polsce. Warszawa: Kampania Przeciw Homofobii.

Kapela, J. (2012). Cichocki, Ronduda: Walczymy o lepsze pomniki papieskie. Krytyka Polityczna. Pobrano 6 maja 2017, z http://krytykapolityczna.pl/kultura/sztuki-wizualne/cichocki-ronduda-walczymy-o-lepsze-pomniki-papieskie/

Krasny, M. (2012). Dom strachów. Nowa Sztuka Narodowa w MSN. Obieg. Pobrano 30 czerwca 2016, z http://www.obieg.pl/rozmowy/25307

Makowski, W., Dziamski, G., Kowalczyk, I., Kubicki, R., Mazurek, M., & Marciniak, J. (2001). Wartością sztuki krytycznej jest to, że wywołuje dyskusje i prowokuje do rozmów o wartościach.... Gazeta Malarzy i Poetów, (2–3). Pobrano 30 czerwca 2016, z http://witryna.czasopism.pl/gazeta/artykul.php?id_artykulu=56

Makuchowska, M. (Red.). (2012). Przemoc motywowana homofobią, Raport 2011. Warszawa: Kampania Przeciw Homofobii.

Mitchell, W. J. T. (2002). Pokazując widzenie: krytyka kultury wizualnej. W M. Bryl, P. Juszkiewicz, P. Piotrowski, & W. Suchocki (Red.), Perspektywy współczesnej historii sztuki: Antologia przekładów „Artium Quaestiones”(ss. 817–837). Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza.

Pesta, M. (2012). Obiekty wizualne drugiego obiegu. Polskie Radio. Pobrano 30 czerwca 2016, z http://www.polskieradio.pl/8/402/Artykul/677141,Nie-mamy-skarbu-To-nasza-katastrofa-narodowa

Poprzęcka, M. (2012). Nowa sztuka narodowa na lewicowej platformie. Herito, 3 (8), 180 –188.

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie homofobii w Europie. (b.d.). Pobrano 30 czerwca 2016, z http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2006-0018+0+DOC+XML+V0//PL

Sienkiewicz, K. (2014). Zatańczą ci, co drżeli: Polska sztuka krytyczna. Kraków: Wydawnictwo Karakter, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.

Szumi huczy. (b.d.). vlep[v]net. Pobrano 30 czerwca 2016, z http://vlepvnet.bzzz.net/post/40614055762/szumi-huczy-x-na-pocz%C4%85tek-chcia%C5%82bym-ci%C4%99-zapy ta%C4%87

Święcicka, O. (2012, maj 31). Sztuka po prawej stronie. Muzeum Sztuki Nowoczesnej szuka narodowego stylu. naTemat.pl. Pobrano 30 czerwca 2016, z http://natemat.pl/16869,sztuka-po-prawej-stronie-muzeum-sztuki-nowoczesnej-szuka-narodowego-stylu

Wilczyk, W. (2012). Święta Wojna. Łódź: Atlas Sztuki, Wydawnictwo Karakter.




Copyright (c) 2017 Paweł Knut

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/