DOI: https://doi.org/10.11649/a.1432

Od dawnego do współczesnego Poznania w kryminale

Marta Nowak

Abstract


From old-time to modern Poznań in detective stories

The article discusses the image of Poznań in detective fiction written after 1989. The criminal stories were selected in such a way that their action takes place in different times, the purpose of the paper is to show how the choice of names affects the understanding of the novel’s content and compare the names used by the author with the real urban nomenclature with that of Poznan, both presently and in the period in which the piece is set. The main question posed is whether the time of action influences the selection of proper names and how the proper names were chosen for novels in which action takes place in earlier periods: whether the author uses historical urbanonyms, present ones or adopts a different strategy altogether. The article aims to show how the picture of Poznań is created in detective stories and how much it corresponds to reality.

 

Od dawnego do współczesnego Poznania w kryminale

Artykuł pokazuje obraz Poznania w kryminałach napisanych po roku 1989. Kryminały zostały wybrane w taki sposób, aby ich akcja rozgrywała się w różnych czasach. Celem pracy jest pokazanie, jak dobór nazw własnych wpływa na zrozumienie treści dzieła oraz porównanie nazw z ówczesnym i współczesnym nazewnictwem miejskim Poznania. Główne pytanie stawiane w pracy dotyczy tego, czy czas akcji wpływa na dobór onimów oraz jak wygląda dobór onimów w kryminałach z akcją osadzoną we wcześniejszych latach. Czy autor odzwierciedla w powieści funkcjonujące wówczas realnie urbanonimy, opiera się na stanie współczesnym, czy obiera jeszcze inną strategię? Artykuł ma pokazać, jak kształtuje się przestrzeń Poznania w kryminale i czy historycznie oraz współcześnie odpowiada stanowi faktycznemu.


Keywords


detective story; literary onomastics; proper names; urbanonyms; place names; city

Full Text:

PDF (in Polish)

References


Abramowicz, Z. (2003). Słownik etymologiczny nazwisk Żydów białostockich. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Abramowicz, Z. (2010). Antroponimia Żydów białostockich. Białystok: Wydawnictwo Trans Humana.

Banderowicz, K. (2012). System antroponimiczny w poznańskim tyglu narodowościowym – rys historyczny. W M. Święcicka (Red.), Miasto: Przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie (T. 4, ss. 141–149). Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.

Bojarski, P. (2014). Pętla. Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania.

Ćwirlej, R. (2013). Upiory spacerują nad Wartą. Poznań: Zysk i S-ka.

Grzenia, J. (2012). Zdrobnienia czy zgrubienia?. Poradnia językowa PWN. Pobrano 15 września 2016, z http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/zdrobnienia-czy-zgrubienia;13645.html

Handke, K. (1992). Polskie nazewnictwo miejskie. Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Slawistyki.

Jaros, V. (2015). „Częstochowa do kryminału”, czyli toponimia miasta i jej funkcje we współczesnych powieściach kryminalnych z Częstochową w tle. W I. Sarnowska-Giefing, M. Balowski,& M. Graf (Red.), Funkcje nazw własnych w kulturze i komunikacji (ss. 221–234). Poznań: Instytut Naukowo-Wydawniczy Maiuscula.

Jodełka, J. (2015). Kamyk. Warszawa: Świat Książki.

Kowalski, I. (1992). Poznańska gmina żydowska w latach Drugiej Rzeczypospolitej. Kronika Miasta Poznania, (1–2), 81–101.

Maharana Pratap Singh. (2015). Początki serii komiksowej Kapitan Żbik. Pobrano 17 września 2016, z https://kapitanzbikszkice.wordpress.com/2015/01/13/poczatki-serii-komiksowejkapitan-zbik/

Mapa Poznania. (b.d.). Pobrano 21 marca 2017, z https://www.google.pl/maps/place/%C5%9

Awi%C4%99cickiego,+PoznaC5%84/@52.4044906,16.9036585,17z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x470444ccc4d14021:0xedf5bed18f17ecbd!8m2!3d52.4044906!4d16.9058472

Nowak, E. (2012). Funkcjonowanie nazwisk pochodzenia niemieckiego w siedemnasto- i osiemnastowiecznych rejestrach poznańskich podatników czopowego: Świadectwa polonizacji. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, 19(1), 131–139. https://doi.org/10.14746/pspsj.2012.19.1.9

Opiat-Bojarska, J. (2015). Koneser. Warszawa: Czarna Owca.

Pelcowa, H. (2011). Swój – obcy w językowej przestrzeni miasta a/i wsi. W M. Święcicka (Red.), Miasto: Przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie (T. 3, ss. 13–26). Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.

Polski Komitet Olimpijski. (b.d.). Szewińska (Kirszenstein) Irena. Pobrano 17 września 2016, z http://www.olimpijski.pl/pl/bio/2148,szewinska-kirszenstein-irena.html

Sarnowska-Giefing, I. (2003). Od onimu do gatunku tekstu: Nazewnictwo w satyrze polskiej do 1820 roku. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Sarnowska-Giefing, I. (2011). Imiona Żydów w poznańskich dokumentach z XVI-XVIII wieku. W A. Pihan-Kijasowa & I. Sarnowska-Giefing (Red.), Studia onomastyczne i dialektologiczne (ss. 95–110). Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. (Poznańskie Spotkania Językoznawcze, 22)

Sarnowska-Giefing, I. (2015). Antroponimia ludności żydowskiej Poznania w XVI-XVIII wieku (nazwiska). W I. Sarnowska-Giefing, M. Balowski, & M. Graf (Red.), Funkcje nazw własnych w kulturze i komunikacji (ss. 563–578). Poznań: Instytut Naukowo-Wydawniczy Maiuscula.

Skrodzki, M. (2014). Wielkopolskie nazwiska mieszkańców miast ziem zachodnich i północnych. Człowiek i Społeczeństwo, 37, 137–148.

Wilkoń, A. (1970). Nazewnictwo w utworach Stefana Żeromskiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Witkowski, R. (2013). Żydzi w Poznaniu. Krótki przewodnik po historii i zabytkach. Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania.

Zagórski, Z. (2010). Problematyka i metody badań nazewnictwa wspólnoty miejskiej. W: I. Sarnowska-Giefing, M. Graf (red.), Miasto w perspektywie onomastyki i historii, (s. 51–59). Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Żydowski Instytut Historyczny. (2012). Historia nazwisk. Pobrano 15 września 2016, z http://www.jhi.pl/blog/2012-11-01-historia-nazwisk




Copyright (c) 2017 Marta Nowak

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/