DOI: https://doi.org/10.11649/cs.1317

On “The dictionary of active Polish and Ukrainian phraseology” [Leksykon aktywnej frazeologii polskiej i ukraińskiej]. Contrastive linguistics and culture

Wojciech Paweł Sosnowski, Roman Tymoshuk

Abstract


On The dictionary of active Polish and Ukrainian phraseology [Leksykon aktywnej frazeologii polskiej i ukraińskiej]. Contrastive linguistics and culture

The Dictionary of Active Polish and Ukrainian Phraseology [Leksykon aktywnej frazeologii polskiej i ukraińskiej] is the first publication of its kind in the history of Polish and Ukrainian lexicography. It consists of equivalent phrasal units in Polish and Ukrainian. The innovative aspect of the lexicon is that it uses a semantic metalanguage to establish equivalent units. The authors developed a new method of searching for equivalent units which uses the meaning — not the form — as the starting point. This method enables the identification of equivalent units in both languages. Moreover, it enables the identification of units that do not have equivalents. The units which lack equivalents are usually deeply rooted in Poland’s or Ukraine’s historical and cultural context, and are thus defined as culturemes. Even though they lack equivalents, it was decided not to exclude them from the Leksykon’s structure, as they are actively used by the speakers of Polish and Ukrainian. This paper provides an overview of the Leksykon’s methodology and presents the authors’ definition of phraseologism. The most important points in the paper are illustrated with a number of example entries from the dictionary. The primary focus of the paper rests on phrasal units which lack equivalents.

 

O Leksykonie aktywnej frazeologii polskiej i ukraińskiej. Konfrontacja językowa a kultura

Opracowywany przez nas Leksykon aktywnej frazeologii polskiej i ukraińskiej jest pierwszym dziełem tego typu w historii leksykografii polskiej i ukraińskiej. W leksykonie prezentujemy odpowiedniości jednostek frazeologicznych w języku polskim i ukraińskim za pomocą semantycznego języka pośrednika. Wyznaczenie kierunku od znaczenia ku formie pozwoliło dobrać ekwiwalenty jednostek frazeologicznych w obu językach. Zestawienie polskiego i ukraińskiego materiału pozwoliło również wyodrębnić poszczególne jednostki nieposiadające odpowiedników. Jednostki te są ściśle związane z kulturą i historią narodu polskiego i ukraińskiego. W związku z tym zaliczamy je do kulturemów, ale nie pomijamy w strukturze leksykonu ze względu na ich aktywność w mówionym języku współczesnym. W niniejszym artykule prezentujemy metodologię zastosowaną w leksykonie, definicję roboczą frazeologizmu w leksykonie, przykładowe hasła oraz skupiamy się na pokazaniu jednostek frazeologicznych nieposiadających pełnej odpowiedniości.


Keywords


phraseologism; cross-linguistic equivalence; phrasal dictionary; semantic metalanguage; phraseography; linguistic worldview; cultureme

Full Text:

PDF (in English)

References


Arkhangel’skiĭ, V. L. (1972). O zadachakh, ob’’ektakh i razdelakh russkoĭ frazeologii kak lingvisticheskoĭ distsipliny. In Problemy ustoĭchivosti i variantnosti frazeologicheskikh edinits: Materialy mezhvuzovskogo simpoziuma (Vol. 2, pp. 182–188). Tula.

Bilonozhenko, V. M., Hnatiuk, I. S., Diatchuk V. V. et al. (2008). Slovnyk frazeolohizmiv ukraïns’koï movy. Kyïv: Naukova dumka.

CLARIN-PL. (n.d.). Retrieved from https://clarin-pl.eu/pl/category/clarin-pl/

Corpas Pastor, G. (Ed.). (2016). Computerised and corpus-based approaches to phraseology: Monolingual and multilingual perspectives [Fraseología computacional y basada en corpus: Perspectivas monolingües y multilingües]. Geneva, Switzerland: Tradulex. Retrieved 2 April 2016, from http://www.tradulex.com/varia/Europhras2015.pdf

Dobrovolski, D. (2011). Cross-linguistic equivalence of idioms: Does it really exist? In A. Pamies & D. Dobrovolski (Eds.), Linguo-cultural competence and phraseological motivation (pp. 7–24). Baltmannsweiler: Schneider Verlag.

Jaskot, M. (2013). Los así llamados falsos amigos del traductor entre el español y el Esperanto (Rozprawa doktorska obroniona w Uniwersytecie Warszawskim 3.09.2013 r., w posiadaniu autora).

Jaskot, M., & Ganoshenko, J. (2015). Culturemes and non-equivalent lexis in dictionaries. Cognitive Studies | Études cognitives, 2015(15), 115–124. https://doi.org/10.11649/cs.2015.009

Khutsishvili, S. (2010). Slavianskiie mezh’’iazykovyie omonimy (Doctoral dissertation). Tbilisi. Retrieved 2 April 2016, from http://old.press.tsu.ge/GEO/internet/disertaciebi/S.Khutsishvili%20Disertacia.pdf

Kisiel, A., Satoła-Staśkowiak, J., & Sosnowski, W. (2014a). The need for an electronic multilingual dictionary. Cognitive Studies | Études cognitives, 2014(14), 55–64. https://doi.org/10.11649/cs.2014.006

Kisiel, A., Satoła-Staśkowiak, J., & Sosnowski, W. (2014b). O rabote nad mnogoiazychnym slovarem. In Prykladna linhvistyka ta linhvistychni tekhnolohiï, MegaLing-2013: Zb. nauk. pr. (pp. 112–120). Kyïv: Natsional’na akademiia nauk Ukraïny, Ukraïns’kyĭ movno-informatsiĭnyĭ fond.

Kłosińska, A., Sobol, E., & Stankiewicz, A. (2014). Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kononenko, I. & Spivak, O. (2008). Ukraïns’ko-pol’s’kyĭ slovnyk mizhmovnych omonimiv i paronimiv. Kyïv: Vyshcha shkola.

Koseska-Tosheva, V., & Gargov, G. (1990). Bŭlgarsko-polska sŭpostavitelna gramatika (Vol. 2, Semantichnata kategoriia opredelenost/neopredelenost). Sofiia: BAN.

Koseska-Toszewa, V. (2006). Gramatyka konfrontatywna bułgarsko-polska (Vol. 7, Semantyczna kategoria czasu). Warszawa: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.

Koseska-Toszewa, V., & Sosnowski, W. (2015). Multilingualism and dictionaries. Cognitive Studies | Études cognitives, 2015(15), 43–55. https://doi.org/10.11649/cs.2015.004

Koseska-Toszewa, V., Korytkowska, M., & Roszko, R. (2007). Polsko-bułgarska gramatyka konfrontatywna. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog.

Kosmeda, T. A., Osipova, T. F., & Piddubna, V. V. (2015). Ukraïns’ko-pol’s’ki ta pol’s’ko-ukraïns’ki slovnyky ustalenykh vyraziv: problemni pytannia. Linhvistychni doslidzhennia: Zbirnyk naukovykh prats’ Kharkivs’koho natsional’noho pedahohichnoho universytetu im. H. S. Skovorody, 2015(39), 43–55. https://doi.org/10.5281/zenodo.18927

Kunin, A. V. (1996). Kurs frazeologii sovremennogo angliĭskogo iazyka (2nd ed.). Moskva: Vysshaia shkola.

Levchenko, O. (2011). Ukraïns’ko-rosiĭs’ko-bilorus’ko-bolhars’ko-pol’s’kyĭ slovnyk porivnian’. L’viv: L’vivs’ka politekhnika.

Luchyk, A., & Antonova, O. (2013). Pol’s’ko-ukraïns’kyĭ slovnyk ekvivalentiv slova. Kyïv: Ukraïns’kyĭ movno-informatsiĭnyĭ fond NAN Ukraïny, Natsional’nyĭ universytet «Kyievo-Mohylians’ka akademiia», Instytut slavistyky Pol’s’koï akademiï nauk.

Luchyk, A., Antonova, O., & Dubrovs’ka, I. (2011). Ukraïns’ko-pol’s’kyĭ slovnyk ekvivalentiv slova. Kyïv: Ukraïns’kyĭ movno-informatsiĭnyĭ fond NAN Ukraïny, Natsional’nyĭ universytet «Kyievo-Mohylians’ka akademiia», Instytut slavistyky Pol’s’koï akademiï nauk.

Nord, C. (1997). Translating as a purposeful activity. Manchester: St. Jerome Publishing.

Onkovych, H. V. (1997). Ukraïnoznavstvo i linhvodydaktyka: Navch. Posibnyk. Kyïv: Lohos.

Satoła-Staśkowiak, J. (2016). Żart w procesie neologizacji — na podstawie języka młodego pokolenia. Językoznawstwo, 2016(10), 185–192.

Shmelev, D. N. (2008). Problemy semanticheskogo analiza leksiki. Sankt-Peterburg: LKI.

Shyrokov, V. A. (Ed.). (n.d.). Slovnyk ukraïns’koï movy: U 20 t. Retrieved from http://lcorp.ulif.org.ua/vll/

Shyrokov, V. A., Shevchenko, I. V., Rabulets’, O. H. et al. (2009). Slovnyky Ukraïny — intehrovana leksykohrafichna systema: Paradyhma. Transkryptsiia. Frazeolohiia. Synonimiia. Antonimiia. Versiia 4.1. Retrieved from http://lcorp.ulif.org.ua/dictua/

Sobol, E., & Bralczyk, J. (2008). Słownik frazeologiczny PWN: Z Bralczykiem. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Sosnowski, W. (2016). The parallel Polish-Bulgarian-Russian corpus: Problems and solutions. In G. Corpas Pastor (Ed.), Computerised and corpus-based approaches to phraseology: Monolingual and multilingual perspectives [Fraseología computacional y basada en corpus: Perspectivas monolingües y multilingües] (pp. 396–406). Geneva, Switzerland: Tradulex.

Sosnowski, W., Koseska-Toszewa, V., & Kisiel, A. (Eds.). (2016). Leksykon odpowiedniości semantycznych w języku polskim, bułgarskim i rosyjskim (Vol. 1). Warszawa: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.

Tymoshuk, R. P. (2016). Semantychna interpretatsiia frazeolohichnykh odynyts’ v ukraïns’ko-pol’s’kiĭ dvomovniĭ leksykohrafiï. In Prykladna linhvistyka ta linhvistychni tekhnolohiï (pp. 75-82). Kyïv.

Tymoshuk, R. P., Vil’chyns’ka, K. P., & Shyrokov, V. A. (2014). Pryntsypy ukladannia ukraïns’ko-pol’s’koho elektronnoho frazeolohichnoho slovnyka. In Prykladna linhvistyka ta linhvistychni tekhnolohiï (pp. 211–219). Kyïv.

Tymoshuk, R., Vilchynska, K., Shyrokov, V., & Nadutenko, M. (2015). Semantic interpretation of phraseological units in Ukrainian-Polish electronic phraseological dictionary. Cognitive Studies | Études cognitives, 2015(15), 319–325. https://doi.org/10.11649/cs.2015.021

Tymoszuk, R., Sosnowski, W., Jaskot, M., & Ganoszenko, J. (2017). Leksykon aktywnej frazeologii polskiej i ukraińskiej. Warszawa: KJV Digital.

Ukraïns’kyĭ natsional’nyĭ linhvistychnyĭ korpus. (n.d.). Retrieved from http://lcorp.ulif.org.ua/virt_unlc/




Copyright (c) 2017 Wojciech Paweł Sosnowski, Roman Tymoshuk

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/