DOI: https://doi.org/10.11649/cs.1454

An approach to the translation of deontic modality in legal texts. The case of the Polish and English versions of the “Charter of Fundamental Rights of the European Union”

Maciej Paweł Jaskot, Agnieszka Wiltos

Abstract


An approach to the translation of deontic modality in legal texts. The case of the Polish and English versions of the Charter of Fundamental Rights of the European Union

The co-existence of twenty-four legal languages in the European Union is guaranteed by the basic principles of EU language policy, stated in its founding treaty. Indeed, every EU citizen has the right to communicate with the EU in the official language of their choice, and to receive a reply in the same language. Such a situation is reflected in legal multilingualism, which presents challenges for both linguists and translators.

One of these challenges is the translation of deontic modality. This article focuses on how deontic modality is expressed in the Polish and English versions of the Charter of Fundamental Rights of the European Union. The form and usage of modal forms which express deontic possibility (i.e. permission) and deontic necessity (i.e. obligation) are highlighted, as well as the similarities and differences between the two parallel texts. The differences between the modal forms in the two versions of the text have consequences regarding the degree of both the subject’s and addressee’s commitment to norms and regulations.

This article aspires to contribute to the study of deontic modal language, which is considered to be one of the central linguistic phenomena most in need of explanation.

 

Tłumaczenie modalności deontycznej w tekstach prawnych na przykładzie polsko- i anglojęzycznej wersji Karty praw podstawowych Unii Europejskiej

Współistnienie dwudziestu czterech języków oficjalnych Unii Europejskiej gwarantowane jest przez podstawowe zasady przyjętej przez nią polityki językowej, których podstawy zawarte są w traktatach założycielskich. W ich wyniku każdy obywatel UE ma prawo nie tylko do komunikowania się z organami UE w wybranym przez siebie języku urzędowym oraz do otrzymania odpowiedzi w tymże języku, ale również do tego, aby całe prawo Unii Europejskiej tworzone było we wszystkich 24 językach urzędowych. Wspomniane założenia stanowią jednak ogromne wyzwanie zarówno dla tłumaczy, jak i lingwistów.

Teksty prawne składające się na system prawa Unii Europejskiej, sporządzone w 24 językach urzędowych UE, zawierają w sobie wypowiedzi, których immanentną cechą jest modalność. Jednakowe wyrażenie wspomnianego elementu modalnego wydaje się jednak szczególnie trudne w procesie redagowania wielojęzycznych tekstów prawnych.

Niniejszy artykuł poświęcony jest zagadnieniu sposobu wyrażania modalności deontycznej w polskiej i angielskiej wersji Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Przeprowadzone badanie pozwoliło na wyodrębnienie poszczególnych form językowych będących nośnikiem odpowiednio możliwości (dozwolenie) oraz konieczności (nakaz i zakaz) deontycznej. Wykazane zostały ponadto zaobserwowane różnice i podobieństwa pomiędzy dwoma równoległymi wersjami językowymi wspomnianego dokumentu. Na uwagę zasługują zwłaszcza te ostatnie ze względu na ich potencjalne konsekwencje wynikające z różnego stopnia zobowiązania się zarówno podmiotu, jak i adresata dokumentu do przestrzegania wynikających z niego norm.

Celem artykułu jest przyczynienie się do rozszerzenia badań nad środkami wyrażania modalności deontycznej, stanowiącymi jedno z głównych zagadnień lingwistycznych wymagających głębszej analizy i opisu.


Keywords


deontic modality; confrontation of languages; legal multilingualism; legal translation; modal functor; European Union; Charter of Fundamental Rights of the European Union

Full Text:

PDF (in English)

References


Austin, J. L. (1962). How to do things with words. Cambridge: Harvard University Press.

Bartmiński, J., & Niebrzegowska-Bartmińska, S. (2009). Tekstologia. Warszawa: Wydawnictwo PWN.

Biel, Ł. (2014). The textual fit of translated EU law: A corpus-based study of deontic modality. The Translator, 20(3), 332–355. https://doi.org/10.1080/13556509.2014.909675

Bybee, J. L., Perkins, R. D., & Pagliuca, W. (1994). The evolution of grammar: Tense, aspect, and modality in the languages of the world. Chicago, IL: University of Chicago Press.

Caliendo, G. (2004). Modality and communicative interaction in EU law. In C. Candlin & M. Gotti (Eds.), Intercultural aspects of specialized communication (pp. 241–259). Bern: Peter Lang.

Charlow, N., & Chrisman, M. (Eds.). (2016). Deontic modality. Oxford: Oxford University Press.

Charter of Fundamental Rights of the European Union. (2012). Retrieved 20 December 2016, from http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:12012P/TXT&from=PL

Chauvin, T., Stawecki, T., & Winczorek, P. (2009). Wstęp do prawoznawstwa. Warszawa: C. H. Beck.

de Beaugrande, R., & Dressler, W. (2002). Introduction to text linguistics. Retrieved from http://www.beaugrande.com/introduction_to_text_linguistics.htm

Doczekalska, A. (2009). Drafting of translation – production of multilingual legal texts. In F. Olsen, A. Lorz, & D. Stein (Eds.), Translation issues in language and law (pp. 116–135). New York: Palgrave Macmillan.

Gęborys, K. (2012). Deontic modality in legal discourse on the basis of selected English texts of the Treaties of the European Union (Unpublished PhD thesis). Wydział Anglistyki, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań.

Gibová, K. (2011). On modality in EU institutional-legal documents. In A. Kačmárová (Ed.), English Matters II: A collection of papers by the Institute of British and American Studies Faculty (pp. 6–12). Prešov: Prešovská univerzita v Prešove.

Grzegorczykowa, R. (2010). Wprowadzenie do semantyki językoznawczej (4th ed., extended). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jędrzejko, E. (1987). Semantyka i składnia polskich czasowników deontycznych. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

Jodłowski, S. (1971). Studia nad częściami mowy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej. (2012). Retrieved 20 December 2016, from http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:12012P/TXT&from=PL

Kryzia, W. (2005). Polskie i słoweńskie predykaty modalne o znaczeniu ‘chcieć’, ‘móc’, ‘musieć’, ‘powinien’ na poszerzonym tle słowiańskim. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Ligara, B. (1997). Polskie czasowniki modalne i ich francuskie ekwiwalenty tłumaczeniowe. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.

Lyons, J. (1977). Semantics (Vols. 1–2). Cambridge: Cambridge University Press.

Moratinos Johnston, S. (2000). Multilingualism and EU enlargement. Terminologie et traduction, 3, 20–70.

Nowak-Michalska, J. (2011). Modalność deontyczna w języku prawa na przykładzie polskiego i hiszpańskiego kodeksu cywilnego. Retrieved 20 December 2016, from

https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/1002/1/Joanna%20Nowak.Praca%20doktorska.%20Modalno%c5%9b%c4%87%20deontyczna%20w%20j%c4%99zyku%20prawa....pdf

Palmer, F. R. (1986). Mood and modality. Cambridge: Cambridge University Press.

Polański, K. (1969). Rodzaje zdań a zagadnienie tzw. modalności. Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, 8, 281–288.

Real Academia Española. (2009). Nueva gramática de la lengua española. Madrid: Espasa Libros.

Rydzewska-Siemiątkowska, J. (2016). Linguistic analysis of necessity expressions in Finnish and Polish legal text in terms of deontic strength. Comparative Legilinguistics: International Journal for Legal Communication, 26, 47–69.

Study on the contribution of multilingualism to creativity: Compendium part one: Multilingualism and creativity: Towards an evidence-base. (2009). Retrieved 20 December 2016, from http://languagesindanger.eu/wp-content/uploads/2012/12/EUROPA-MULTI-CHAPTER-7-compendium_part_1_en.pdf

Vanden Bulcke, P. (2013). Dealing with deontic modality in a termbase: The case of Dutch and Spanish legal language. Linguistica Antverpiensia: New Series – Themes in Translation Studies, 2013(12), 12–31.

Wronkowska, S. (2005). Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa. Poznań: Ars boni et aequi.




Copyright (c) 2017 Maciej Paweł Jaskot, Agnieszka Wiltos

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/