DOI: https://doi.org/10.11649/sfps.1966

Стан і перспективи дискурсивно-стилістичної лексикографії: огляд проблеми

Лариса [Larysa] Іванівна [Ivanivna] Шевченко [Shevchenko], Дмитро [Dmytro] Юрійович [IUriĭovych] Сизонов [Syzonov]

Abstract


The State and Prospects of Discursive-Stylistic Lexicography: An Overview

This article presents a general analysis of traditional and new lexicography. In doing so, it argues for the relevance of discursive-stylistic theoretical approaches and practices in compiling innovative dictionaries. Using the example of Ukrainian and Polish media dictionaries, the authors describe the evolutionary process of transition from print to electronic (computer) dictionaries, and from descriptive to analytical ones. A survey they conducted among students of the Taras Shevchenko National University of Kyiv confirms this process: 84% of the respondents preferred using new dictionaries based on computer technologies. The authors note that the trends observed in Polish and Ukrainian media lexicography are logical in the context of the development of world lexicography. In order to confirm this, they provide an overview of American, German and British media dictionaries. They also describe new Ukrainian dictionaries of the discursive type (e.g. Medialinhvistyka: Slovnyk terminiv i poniatʹ [Media Linguistics: A Dictionary of Terms and Concepts] by Larysa Shevchenko, Dmytro Derhach and Dmytro Syzonov, 2014) and the frequency type (e.g. Novi slova ta frazeolohizmy v ukrains′kykh media: Slovnyk [A Dictionary of New Words and Phraseologisms in the Ukrainian Mass Media] by Larysa Shevchenko and Dmytro Syzonov, 2017). The dictionaries are discussed in the context of the development of Ukrainian lexicography and its interrelation with current European, particularly Polish, lexicographic tendencies. The authors plan to continue developing multimedia dictionaries, focusing in particular on collecting media material and its computer processing. The aim of this work is to expand and further organise a dataset for new dictionaries of the twenty-first century, guided by the discursive-stylistic theoretical approach.

 

Stan i perspektywy leksykografii dyskursywno‑stylistycznej: przegląd problemu

Artykuł przedstawia ogólną analizę leksykografii tradycyjnej i nowej, uzasadniając przy tym istotność dyskursywno-stylistycznych podejść i praktyk teoretycznych w tworzeniu innowacyjnych słowników. Na przykładzie ukraińskich i polskich słowników medialnych opisuje ewolucyjny proces przejścia od słowników drukowanych do elektronicznych (komputerowych) i od słowników opisowych do analitycznych. Ankieta przeprowadzona przez autorów wśrod studentów Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki potwierdza zachodzenie tego procesu: 84% respondentów woli korzystać z nowoczesnych słowników opartych na technologii komputerowej. Autorzy zauważają, że trendy obserwowane w polskiej i ukraińskiej leksykografii medialnej są logiczne w kontekście rozwoju leksykografii światowej, co potwierdza przegląd słowników z USA, Niemiec i Wielkiej Brytanii. Opisane zostały także ukraińskie neosłowniki – typu dyskursywnego (np. Медіалінгвістика: Словник термінів і понять [Media-lingwistyka: Słownik terminów i pojęć] Łarysy Szewczenko, Dmytra Derhacza i Dmytra Syzonowa, 2014) oraz frekwencyjnego (np. Нові слова та фразеологізми в українських медіа: Словник [Nowe słowa i idiomy w ukraińskich mediach: Słownik] Łarysy Szewczenko i Dmytra Syzonowa, 2017). Słowniki te omówiono w kontekście rozwoju ukraińskiej leksykografii i jej relacji ze współczesnymi europejskimi, a szczególnie polskimi, trendami leksykograficznymi. Autorzy planują dalsze prace nad nowoczesnymi słownikami multimedialnymi, w szczególności gromadzenie materiału medialnego i jego przetwarzanie komputerowe. Celem tej pracy naukowej jest dalsza rozbudowa elektronicznej kartoteki, która posłuży za podstawę nowych, dyskursywno-stylistycznych słowników XXI wieku.


Keywords


media lexicography; discursive-stylistic lexicography; lexicographic innovations; media linguistics; language dynamics; the concept of the new dictionary

Full Text:

PDF (IN UKRAINIAN)

References


Adamska-Sałaciak, А. (2019). Lexicography and theory: Clearing the ground. International Journal of Lexicography, 32(1), 1–19. https://doi.org/10.1093/ijl/ecy017

Apresian, I. (1995). Izbrannye trudy: Vol 2. Integral′noe opisanie iazyka i sistemnaia leksikografiia. IAazyki russkoĭ kul′tury.

Bańko, M. (2003). Stan i perspektywy współczesnej polskiej leksykografii jednojęzycznej. In S. Gajda (Ed.), Językoznawstwo w Polsce: Stan i perspektywy (pp. 127–142). Polska Akademia Nauk; Uniwersytet Opolski.

Bol′shakov, I., & Gel′bukh, A. (2011). Bol′shoĭ ėlektronnyĭ slovar′ kak politematicheskiĭ spravochnik i formirovatel′ zaprosov k internetu. In A. E. Kibrik et al. (Eds.), Dialog 2011 (pp. 124–134). Izd-vo RGGU.

Chemerkin, S. (2009). Ukraїns′ka mova v Interneti: Pozamovni ta vnutrishn′ostrukturni protsesy. Natsional′na akademiia nauk Ukraїny.

Derhach, D. (2009). Slovnyk onimiv ukrains′kykh mas-media. “Kyivs′kyĭ universytet”.

Dobrosklonskaia, T. (2005). Voprosy izucheniia mediatekstov: Opyt issledovaniia sovremennoĭ angliĭskoĭ mediarechi. URSS.

Dubichyns′kyĭ, V. (2004). Ukraїns′ka leksykohrafiia: Istoriia, suchasnist′ ta kompʹiuterni tekhnolohiї. NTU “KhPI”.

Dubichyns′kyĭ, V. (2015). Suchasna leksykohrafiia ХХI st. KhTU.

Dyka, L. (2010). Do problemy pol′s′kykh zapozychen′ v ukraїns′kykh hovirkakh. In J. Rieger (Ed.), Studia nad polszczyzną kresową (Vol. 12, pp. 251–258). Wydawnictwo Naukowe Semper.

Gaĭda, S. (2015). Aktual′nye zadachi stilistiki. Aktual′nye problemy stilistiki, 2015(1), 11–22.

Il′chenko, O. (2012). Verbalizovane “oblychchia” suchasnoho suspil′stva: Slovnyk metaforychnykh slovospoluchen′ ukraїns′koї presy (2000–2010). [n.p.].

Il′chenko, O., & Prystupa, T. (2016). Verbalizovane “oblychchia” suchasnoho suspil′stva v dialozi dvokh kul′tur (ukraїns′ko-anhliĭsʹkyĭ slovnyk metaforychnykh slovospoluchen′ ZMI: 2000–2015 rr.). Natsional′na akademiia Natsional′noї hvardiї Ukraїny.

Ivantsova, E. (2013). Leksikograficheskoe predstavlenie rechi individa: Tip slovaria i ego realizatsiia v slovarnoĭ praktike. Voprosy leksikografii, 2013(2(4)), 6–18.

Kafel, М. (1969). Prasoznawstwo. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Karpilovs′ka, I. (2017). Rol′ kartoteky “portretiv sliv” v ukladanni slovnykiv novoho pokolinnia. Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, 52, 93–109. https://doi.org/10.11649/sfps.2017.005

Karpova, O. (2000). Novye tendentsii v sovremennoĭ leksikografii. Leksika i leksikografiia, 2000(11), 63–72.

Kirkness, A. (2004). Lexicography. Іn A. Davies & C. Elder (Eds.), The handbook of applied linguistics (pp. 54–81). Blackwell. https://doi.org/10.1002/9780470757000.ch2

Klushina, N. (2019). Sovremennye napravleniia stilisticheskikh issledovaniĭ. In E. L. Vartanova (Ed.), Nastoiashchee i budushchee stilistiki (pp. 300–305). Flinta.

Krekhno, T. (2012). Motyvatsiia zapozychen′ ta osoblyvosti funktsionuvannia polonizmiv u novitniĭ ukraїns′kiĭ movi (na materiali suchasnoho ukraїnomovnoho televiziĭnoho prostoru). Visnyk ZHytomyrs′koho derzhavnoho universytetu imeni Ivana Franka, 2012(61), 190–193.

Linde-Usiekniewicz, J. (Red.). (1996). Komputerowy słownik języka polskiego. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Maślanka, J. (1976). Encyklopedia wiedzy o prasie. Zakład Narodowy im Ossolińskich.

Neliuba, A., & Neliuba, S. (2007). Leksyko-slovotvorchi innovatsiї (2004–2006). Maĭdan.

Phillipson, R. (1992). Linguistic imperialism. Oxford University Press.

Pisarek, W. (Еd.). (2006). Słownik terminologii medialnej. Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych “Universitas”.

Puritskaia, E., & Pankov, D. (2018). Normativno-stilisticheskaia kharakteristika leksiki sovremennogo russkogo iazyka: Vozmozhnosti opisaniia v slovarnoĭ baze dannykh. Voprosy leksikografii, 2018(13), 23–43. https://doi.org/10.17223/22274200/13/2

Shestakova, L. (2015). O printsipakh opisaniia inoiazychnykh vkrapleniĭ v avtorskikh slovariakh raznykh tipov. Voprosy leksikografii, 2015(2(8)), 5–26. https://doi.org/10.17223/22274200/8/1

Shevchenko, L., Derhach, D., & Syzonov, D. (2014). Medialinhvistyka: Slovnyk terminiv i poniatʹ. VPTS “Kyivs′kyĭ universytet”.

Shevchenko, L., & Syzonov, D. (2017). Pryntsypy leksykohrafichnoi reprezentatsii novykh sliv ta frazeolohizmiv u mas-media. Aktual′ni problemy ukrainsʹkoi linhvistyky: Teoriia i praktyka, 2017(34), 76–85. https://doi.org/10.17721/APULTP.2017.34.76-85

Shevchenko, L., & Syzonov, D. (2017–2019). Novi slova ta frazeolohizmy v ukraїns′kykh media: Slovnyk (Vols. 1–3). VPTS “Kyivs′kyĭ universytet”.

Shyrokov, V. (2004). Fenomenolohiia leksykohrafichnykh system. Naukova dumka.

Stepanenko, M. (2017). Politychne s′ohodennia ukraїns′koї movy: Aktual′nyĭ peryfrastykon. Vydavets′ Ivanchenko I. S.

Styshov, O. (2005). Ukraїns′ka leksyka kintsia ХХ stolittia: Na materiali zasobiv masovoї informatsiї: Monohrafiia. Puhach.

Svensen, B. (1993). Practical lexicography: Principles and methods of dictionary-making. Oxford University Press.

Syzonov, D. (2012). Medychna terminolohiia v ukraїns′kykh ZMI: Slovnyk. “Kyivs′kyĭ universytet”.

Syzonov, D. (2018). Media phraseology and the dynamics of the Ukrainian language: The psycholinguistic and stylistic paradoxes. Psycholinguistics, 24(2), 277–292. https://doi.org/10.31470/2309-1797-2018-24-2-277-291

Taranenko, O. (2000). Novyĭ slovnyk ukraїns′koї movy: Kontseptsiia i pryntsypy ukladannia slovnyka. Natsional′na akademiia nauk Ukraїny.

Tymoshuk, R., Sosnowski, W., Jaskot, M., & Ganoshenko, Y. (2018). Leksykon aktywnej frazeologii polskiej i ukraińskiej. KJV Digital Sp. z o.o.

Williams, G. (2016). In praise of lexicography, and lexicographers. In T. Margalitadze & G. Meladze (Eds.), Proceedings of the XVII EURALEX International Congress (рр. 77–88). Ivane Javakhishvili Tbilisi State University.

Żmigrodzki, Р. (Еd.). (2007). Wielki słownik języka polskiego PAN. Instytut Języka Polskiego PAN. http://www.wsjp.pl




Copyright (c) 2020 Larysa Ivanivna Shevchenko, Dmytro IUriĭovych Syzonov

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/