DOI: https://doi.org/10.11649/sfps.2016.006

Джип подрезал «форда», или Существует ли в русском языке грамматическая категория одушевленности / неодушевленности?

Mихаил [Mikhail] Юрьевич [IUr'evich] Федосюк [Fedosiuk]

Abstract


Jeep cut in “ford”, or Does the grammatical category of animateness / inanimateness exist in Russian?

The purpose of the article is to clarify the concept of grammatical category of animateness / inanimateness in Russian. After analyzing the history of the study of this category and the history of its development, the author concludes that the grammatical category of animateness, despite its name, is intended to mark not living objects, but objects with a potential of activity. The main function of this category is to distinguish nominative and accusative cases in such sentences as modern informal Russian Dzhip podrezal “ forda” (Jeep cut in “Ford”), where without such а distinguishing feature it could be unclear which of these two nouns is the subject and which is the object.

 

Jeep zajechał drogę „fordowi”, albo Czy w języku rosyjskim istnieje gramatyczna kategoria żywotności / nieżywotności?

Celem artykułu jest rozjaśnienie natury gramatycznej kategorii żywotności /nieżywotności w języku rosyjskim. Po przeanalizowaniu historii badań nad tą kategorią oraz historii jej rozwoju autor dochodzi do wniosku, że wbrew swojej nazwie gramatyczna kategoria żywotności charakteryzuje określenia nie żywych istot, a obiektów potencjalnie aktywnych. Podstawową funkcją tej kategorii jest odróżnienie form mianownika i biernika w takich zdaniach, jak Dżip podriezał „forda” (Jeep zajechał drogę „fordowi”) we współczesnym potocznym języku rosyjskim, gdzie w przeciwnym wypadku nie byłoby jasne, który z tych dwóch rzeczowników jest podmiotem, a który orzeczeniem.


Keywords


Russian language; grammatical category; animateness; inanimateness; subject; object; activity

Full Text:

PDF (in Russian)

References


Barsov, A. A. (1981). Rossiĭskaia grammatika Antona Alekseevicha Barsova. Moskva: Izd-vo Moskovskogo universiteta.

Buslaev, F. I. (2006). Istoricheskaia grammatika russkogo iazyka: Sintaksis. Moskva: Komkniga.

Duskaeva, L. R. (Ed.). (2014). Sovremennyĭ russkiĭ iazyk. Sankt-Peterburg: Piter.

Evgen’eva, A. P. (Ed.). (1982). Slovar’ russkogo iazyka (Vol. 2). Moskva: Russkiĭ iazyk.

Filosofskiĭ ėntsiklopedicheskiĭ slovar’. (1983). Moskva: Sovetskaia ėntsiklopediia.

Galkina-Fedoruk, E. M., Gorshkova, K. V., & Shanskiĭ, N. M. (1957). Sovremennyĭ russkiĭ iazyk. Moskva: Uchpedgiz.

Grech, N. I. (2011). Kratkaia russkaia grammatika. Moskva: Librokom.

Il’chenko, O. S. (2012). Fenomen odushevlennosti v antropotsentricheskikh koordinatakh (Abstract of post-doctoral thesis in philology). Sankt-Peterburg.

Itskovich, V. A. (1980). Sushchestvitel’nye odushevlennye i neodushevlennye v sovremennom russkom iazyke (norma i tendentsiia). Voprosy iazykoznaniia, (4), 84–96.

Kuznetsov, P. S. (1953). Istoricheskaia grammatika russkogo iazyka: Morfologiia. Moskva: Izd-vo Moskovskogo universiteta.

Kuznetsov, P. S. (2011). U istokov russkoĭ grammaticheskoĭ mysli. Moskva: Librokom.

Lomonosov, M. V. (1952). Polnoe sobranie sochineniĭ (Vol. 7). Moskva: Izd-vo AN SSSR.

Rusakova, M. V. (2013). Ėlementy antropotsentricheskoĭ grammatiki russkogo iazyka. Moskva: IAzyki slavianskoĭ kul’tury.

Shakhmatov, A. A. (2001). Sintaksis russkogo iazyka. Moskva: URSS.

Shvedova, N. I., & Lopatin, V. V. (Eds.). (1989). Kratkaia russkaia grammatika. Moskva: Russkiĭ iazyk.

Smotritskiĭ, M. (2007). Grammatika 1648 g. Moskva: MAKS Press.

Stepanov, I. S. (1975). Osnovy obshchego iazykoznaniia. Moskva: Prosveshchenie.

Tikhonov, A. N., & Khashimov, R. I. (Eds.). (2008). Ėntsiklopedicheskiĭ slovar’-spravochnik lingvisticheskikh terminov i poniatiĭ: Russkiĭ iazyk (Vol. 1). Moskva: Flinta; Nauka.

Vinogradov, V. V. (1972). Russkiĭ iazyk: Grammaticheskoe uchenie o slove. Moskva: Vysshaia shkola.




Copyright (c) 2016 Mikhail Fedosiuk

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/