DOI: https://doi.org/10.11649/slh.2013.012

Kilka uwag o trwałości legendy o krwi. Na marginesie „Kłamstwa krwi” Jolanty Żyndul

Joanna Tokarska-Bakir

Abstract


A few remarks on the persistence of the legend of blood

The article is an extended review of Jolanta Żyndul’s Kłamstwo krwi (‘The Lies of Blood’). Żyndul unearths numerous cases of accusing Jews of ritual murders, which happened in the 19th and the 20th century, and were then forgotten by the Poles. Żyndul puts the libel of the legend of blood inside a wider context of social, religious and political relations in the recent history. She revises the historical narration, which produced the oblivion by undermining the significance of those events.

 

Kilka uwag o trwałości legendy o krwi. Na marginesie „Kłamstwa krwi” Jolanty Żyndul

Tekst jest rozszerzoną recenzją monografii historycznej dotyczącej legend o krwi ery nowoczesnej pióra Jolanty Żyndul. Historyczka odkrywa niezwykle liczne dziewiętnasto- i dwudziestowieczne przypadki obwinień Żydów o mord rytualny, zupełnie wyparte z pamięci historycznej Polaków. Sytuuje oszczerstwo krwi w sieci powiązań społecznych, religijnych i politycznych historii najnowszej, poddając rewizji narrację historyczną, która, podważając znaczenie tych niezrozumiałych „epizodów”, wyprodukowała zapomnienie.


Keywords


blood legends; Jewish Poles and non-Jewish Poles in the 19th and 20th century; Roman Catholic Church; Narodowa Demokracja

Full Text:

PDF (in Polish)

References


Amicus Plato, sed magis amica veritas. (b.d.). wikipedia.en. Pobrano z http://en.wikipedia.org/wiki/Amicus_Plato,_sed_magis_amica_veritas

Bauman, Z. (1991). Nowoczesność i Zagłada. (F. Jaszuński, Tłum.). Warszawa: Fundacja Kulturalna Masada.

Bilewicz, M., & Haska, A. (2012, październik 1). Wiara w mord rytualny we współczesnej Polsce (raport). Otwarta Rzeczpospolita. Pobrano z http://www.otwarta.org/index.php/kto-wierzy-w-mord-rytualny

Buszko, P. (2012). Żyd „Żydem”. Wizerunek Żyda w kulturze ludowej podlaskich prawosławnych Białorusinów. Miasteczko Orla. Warszawa: Instytut Slawistyki PAN.

Buttaroni, S., & Musiał, S. (Red.). (2003). Mord rytualny: legenda w historii europejskiej. (R. Brandstatter, Tłum.). Kraków, Norymberga, Frankfurt/M.: Stowarzyszenie na Rzecz Inicjatyw Kulturalnych.

Cichopek, A. (2000). Pogrom Żydów w Krakowie 11 sierpnia 1945. Warszawa: Żydowski Instytut Historyczny.

Dundes, A. (Red.). (1991). The Blood Libel Legend. A casebook in anti-Semitic folklore. Madison: University of Wisconsin Press.

Dundes, A. (2007). The ritual murder or Blood Libel: A study of anti-Semitic victimization through projective inversion. W S. J. Bronner (Red.), The meaning of folklore. The analytical essays of Alan Dundes (ss. 386–409). Logan: Utah State University Press.

Favret-Saada, J. (2012). Śmiercionośne słowa, zabójcze uroki. (K. Marczewska, Tłum.). Warszawa: Oficyna Naukowa.

Forecki, P. (2010). Od „Shoah” do „Strachu”. Spory o polsko-żydowską przeszłość i pamięć w debatach publicznych. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Gilman, S. L., & Katz, S. T. (1991). Preface. W S. L. Gilman & S. T. Katz (Red.), Anti-Semitism in times of crises. New York: New York University Press.

Janicka, E. (2008). Mord rytualny z aryjskiego paragrafu. O książce Jana Tomasza Grossa „Strach. Antysemityzm w Polsce po wojnie. Historia moralnej zapaści”. Kultura i Społeczeństwo, 52(2), 229–252.

Janicka, E. (2011). Festung Warschau. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Kaczmarski, K. (2008a). Pogrom, którego nie było. radiomaryja.pl. Pobrano z http://www.radiomaryja.pl/bez-kategorii/pogrom-ktorego-nie-bylo

Kaczmarski, K. (2008b). Pogrom, którego nie było. Rzeszów 11-12 czerwca 1945 r. Fakty hipotezy dokumenty. Rzeszów: IPN.

Kaczmarski, K. (2009, luty 28). Pogrom, którego nie było. Nasz dziennik.pl. Pobrano z http://www.naszdziennik.pl/index.php?dat=20090228&typ=kl&id=kl11.txt

Krzemiński, I. (Red.). (1996). Czy Polacy są antysemitami? Wyniki badania sondażowego. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Krzemiński, I. (Red.). (2004). Antysemityzm w Polsce i Ukrainie. Raport z badań. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Kuhn, T. (1968). Struktura rewolucji naukowych. (H. Ostromęcka, Tłum., S. Amsterdamski, Red.). Warszawa: PWN.

Kurkowska-Budzan, M. (2009). Antykomunistyczne podziemie zbrojne na Białostocczyźnie. Analiza współczesnej symbolizacji przeszłości. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”.

Kwiatkowski, J. (2009, marzec 13). Czy Bronkę zamordowali rzeszowscy Żydzi? nowiny24. Pobrano z http://www.nowiny24.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090313/WEEKEND/526372346

Laplanche, J., & Pontialis, J. B. (1996). Słownik psychoanalizy. (E. Modzelewska & E. Wojciechowska, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

O takim, co rzucał uroki. (2002). Ożarów. Samorządowe pismo społeczno-kulturalne, (12).

Pająk, H. (2012). Rytualna zemsta na kolebce „Solidarności”. Lublin: Retro.

Polonsky, A. (1997). The Dreyfus Affair and Polish-Jewish interaction, 1890-1914. Jewish History, 11(2), 21–40.

Propp, V. (1976). Morfologia bajki. (W. Wojtyga-Zagorska, Tłum.). Warszawa: Książka i Wiedza.

Rowling, J. K. (2012). Harry Potter i insygnia śmierci. (A. Polkowski, Tłum.). Poznań: Media Rodzina.

Rubin, R. (1999). Gentile Tales. The Narrative Assault on Late Medieval Jews. New Haven, New York: Yale University Press.

Schroubek, G. (2003). Zagadnienie historyczności postaci Andrzeja z Rinn. W S. Buttaroni & S. Musiał (Red.), Mord rytualny: legenda w historii europejskiej. Kraków, Norymberga, Frankfurt/M.: Stowarzyszenie na Rzecz Inicjatyw Kulturalnych.

Shooting the messenger. (b.d.). Wikipedia.en. Pobrano z http://en.wikipedia.org/wiki/Shooting_the_messenger

Sofokles. (b.d.). Antygona. (K. Morawski, Tłum.). wolnelektury.pl. Pobrano z http://wolnelektury.pl/media/waiter/book/antygona/antygona-custom--4283367457733687156.pdf

Stow, K. (2006). Jewish Dogs. An image and its interpreters. Continuity in the Catholic-Jewish encounter. Stanford: Stanford University Press.

Strack, H. (1909). The Jew and human sacrifice. Human blood and Jewish ritual. An historical and sociological inquiry. (H. Blanchamp, Tłum.). London: Cope & Fenwick.

Tokarska-Bakir, J. (2008). Legendy o krwi. Antropologia przesądu. Warszawa: W.A.B.

Tokarska-Bakir, J. (2009). Raport z badań podlaskich 2007. Societas/Communitas, (2), 35–94.

Tokarska-Bakir, J. (2010). Figura Krwiopijcy w dyskursie religijnym, narodowym i lewicowym Polski w latach 1945–1946. Studium z antropologii historycznej. Sprawy Narodowościowe SN, 37, 19–48.

Tokarska-Bakir, J. (2012). Figura Krwiopijcy w dyskursie religijnym, narodowym i lewicowym Polski w latach 1945–1946. Studium z antropologii historycznej. W J. Tokarska-Bakir, Okrzyki pogromowe. Szkice z antropologii historycznej Polski lat 1939-1946 (ss. 113–141). Wołowiec: Czarne.

Trachtenberg, J. (2011). Diabeł i Żydzi: średniowieczna koncepcja Żyda a współczesny antysemityzm. (R. Stiller, Tłum.). Kraków: Wydawnictwo Vis-a-vis/Etiuda.

Wędrowka Gabriela. Religia i antysemityzm. (2009). Pobrano z http://www.batory.org.pl/aktualnosci/zapis_debaty_wedrowka_gabriela_religia_i_antysemityzm

Zamykali dzieci na trzy dni w walizce i dźgali nożem. (2008, czerwiec 6). Rzeczpospolita.

Zaremba, M. (2007). Mit mordu rytualnego w powojennej Polsce. Archeologia i hipotezy. Kultura i Społeczeństwo, 51(2), 91–135.

Ziomek, J. (2000). Retoryka opisowa. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Żyndul, J. (2011). Kłamstwo krwi. Legenda mordu rytualnego na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. Warszawa: Wydawnictwo Cyklady.




Copyright (c) 2014 Joanna Tokarska-Bakir

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/