DOI: https://doi.org/10.11649/sm.1369

Konflikt i wojna jako „bicz Boży” w literaturze bułgarskiego średniowiecza

Marzanna Kuczyńska

Abstract


Conflict and war as the “whip of God” in the literature of the Bulgarian Middle Ages

The article focuses on the motif of war as a tool for the realization of God’s plans for people and the sign of His reward, and above all the penalty for human misdeeds, so called “whip of God”. The forms of the presence of the idea of God’s whip, his literary images and the functions it implements, are analyzed. The analysis was carried out on the material of the Bulgarian literature from 10th-15th century.

 

Konflikt i wojna jako „bicz Boży” w literaturze bułgarskiego średniowiecza

Przedmiotem zainteresowania w artykule jest motyw wojny jako narzędzia realizacji Bożych planów wobec ludzi i znaku Jego nagrody, a przede wszystkim kary za ludzkie przewinienia, tzw. „bicz Boży”. Analizowane są formy obecności idei „bicza Bożego”, jego literackie wyobrażenia i funkcje, jakie realizuje. Analizę przeprowadzono na materiale bułgarskiego piśmiennictwa X–XV wieku.


Keywords


war; “whip of God;” Bulgarian literature; hagiography; hymnography

Full Text:

PDF (in Polish)

References


Angelov, P. (1999). Bŭlgariia i bŭlgarite v predstavite na vizantiĭtsite (VII–XIV vek). Sofiia: Paradigma.

Angelov, P. (2002). Vizantiĭtsite prez pogleda na bŭlgarite. In I. Dzhambov (Ed.), Vizantiĭskoto kulturno nasledstvo i Balkanite (pp. 64–72). Plovdiv: Pechatnitsa „Plovdiv – IUri Gagarin BT”.

Angelov, P. (2011). Byzantines as imagined by the medieval Bulgarians. In V. Gjuzelev & K. Petkov (Eds.), State and church: Studies in medieval Bulgaria and Byzantium (pp. 47–81). Sofia: American Research Center in Sofia.

Biblia Tysiąclecia. (1971). Poznań: Wydawnictwo Pallottinum.

Felmy, K. C. (2005). Współczesna teologia prawosławna. (H. Paprocki, Trans.). Białystok: Prawosławna Diecezja Białostocko-Gdańska.

Floria, B. N. (1988). Kirillo-Mefodievskie traditsii v razvitii srednevekovoĭ bolgarskoĭ kul’tury. In I. I. Kostiushko (Ed.), Istoriia, kul’tura, ėtnografiia i fol’klor slavianskikh narodov: Mezhunarodnyĭ s’’ezd slavistov, Sofiia, sentiabr’ 1988: Doklady sovetskoĭ delegatsii (pp. 159–168). Moskva: Nauka. Retrieved 15 August 2016, from http://nkslav.ru/library/ files/ssl-x-1988-istorija-kultura-etnografija-folklor.pdf

Floria, B. N., Turilov, A. A., & Ivanov, S. A. (2011). Sud’by Kirillo-Mefodievskoĭ traditsii posle Kirilla i Mefodiia. Sankt-Peterburg: Aleteĭia.

Gil, D. (2005). Prawosławie. Historia. Naród: Miejsce kultury duchowej w serbskiej tradycji i współczesności. Kraków: WUJ.

Ivanov, Ĭ. (1936). Zhitiia na sveti Ivana Rilski. Godishnik na Sofiĭskiia universitet. Istoriko-filologicheski fakultet, 32, 74–85.

Ivanova, K. (1973). Neizvestni sluzhbi za Ivan Rilski i Mikhail Voin. Izvestiia na instituta po bŭlgarski ezik, 22, 213–224.

Kaĭmakamova, M. (2011). Vlast i istoriia v srednovekovna Bŭlgariia, VII–XIV vek. Sofiia: Paradigma.

Kalić, J. (2001). Srbi u poznom srednjem veku. Beograd: Zavod za udžbenike.

Kuchinska, M. (2015). Sakralizatsiia bolgarskoĭ zemli po tekstam balkanskoĭ agiografii. Palaeobulgarica, 39(3), 29–38.

Kuczyńska, M. (2013). Kod biblijny w symbolicznym ujmowaniu przestrzeni pamięci (na materiale południowo-i wschodniosłowiańskiej literatury obrzędowej). In B. Zieliński (Ed.), Przestrzenne kody tekstów i narracyjne kody przestrzeni (pp. 163–192). Poznań: WN UAM.

Mihaljčić, R. (2001). Lazar Hrebeljanović – istorija, kult, predanje. Beograd: Srpska školacka knjiga i Knowledge.

Nikolov, A. (2008). Mesto i rol’ Bolgarii v srednevekovoĭ polemike pravoslavnogo vostoka protiv katolicheskogo zapada (na osnove slavianskikh perevodnykh i original’nykh tekstov XI‒XIV vv.). In V. Vorob’ev, XVIII ezhegodnaia bogoslovskaia konferentsiia pravoslavnogo Sviato-tikhonovskogo Gumanitarnogo universiteta (pp. 123–127). Moskva: PSTGU.

Nikolov, A. (2015). Mezhdu Rim i Konstantinopol: Iz antikatolicheskata literatura v Bŭlgariia i slavianskiia pravoslaven sviat (XI–XVII v.). Sofiia: Fondatsiia Bŭlgarsko istorichesko nasledstvo.

Nikolov, G., & Nikolov, A. (Eds.). (2013). Srednovekovniiat bŭlgarin i „drugite”: Sbornik v chest na 60-godishninata na prof. Petŭr Angelov. Sofiia: Universitetsko izdatelstvo „Sv. Kliment Okhridski”.

Ostrogorski, G. (2008). Dzieje Bizancjum. Warszawa: PWN.

Pamet’ pr(d)pobnago otsa nashego Nauma. (1970). In Ĭ. Ivanov, Bŭlgarski starini iz Makedoniia (pp. 306–307). Sofiia: Nauka i izkustvo.

Petkanova, D. (1997). Starobŭlgarska literatura IX–XVIII vek. Sofiia: Un. Izd. Sv. Kliment Okhridski.

Polek, K. (1994). Państwo wielkomorawskie i jego sąsiedzi. Kraków: WN WSP w Łodzi.

Popović, M. S. (2014). Mara Branković: Žena između hrišćanskog i islamskog kulturnog kruga u 15. veku. (B. Rajlić, Trans.). Novi Sad: Akademska knjiga.

Prolozhno zhitie na Ivan Rilski ot Draganoviia mineĭ. (1987). In I. Bozhilov & S. Kozhukharov (Eds.), Bŭlgarska literatura i knizhnina prez XIII vek (pp. 49–50). Sofiia: Bŭlgarski pisatel.

Prolozhno zhitie na Ivan Rilski ot sofiĭski prolog. (1987). In I. Bozhilov & S. Kozhukharov (Eds.), Bŭlgarska literatura i knizhnina prez XIII vek (pp. 50–53). Sofiia: Bŭlgarski pisatel.

Teofilakt [Arcybiskup Ochrydy]. (2010). Żywot obszerny Świętego Klemensa Ochrydzkiego (Legenda bułgarska). (A. Maciejewskа, Trans.). In M. Skowronek & G. Minczew (Eds.), Uczniowie apostołów Słowian: Siedmiu świętych mężów (pp. 89–118). Kraków: Collegium Columbinum.

Vachkova, V., Milanova, A., & Stepanov, T. (2007). Vizantiia v sobstvenite ĭ ochi i ochite na drugite. Sofiia: Gutenberg.

Wasilewski, T. (1988). Historia Bułgarii. Wrocław: Ossolineum.

Wspomnienie wielebnego ojca naszego Nauma. (2010). (M. Skowronek, Trans.). In M. Skowronek & G. Minczew (Eds.), Uczniowie apostołów Słowian: Siedmiu świętych mężów (pp. 81–84). Kraków: Collegium Columbinum.

Zhitïe ï zhizn’ priepodobnyu̐ matere nashu̐ Fïlothei. (1901). In E. Kałužniacki, Werke des Patriarchen von bulgarien Euthymius, Lebensgeschichten (pp. 78–99). Wien: C. Gerold.

Zhitie i zhizn’, prpo(d)bnago otsa nashego Io Rilska(g). (1970). In Ĭ. Ivanov, Bŭlgarski starini iz Makedoniia (pp. 381–382). Sofiia: Nauka i izkustvo.




Copyright (c) 2017 Marzanna Kuczyńska

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/