DOI: https://doi.org/10.11649/sm.2016.025

Zdarzenie – między horrorem a baśnią

Patryk Pająk

Abstract


An Event – between horror and fairy tale

An Event (Događaj, 1969) is one of the few Croatian horror movies. In comparison to other examples of the use of the horror genre in Croatian cinema, the film is distinguished by its aesthetic sophistication and skilful use of fairy-tale elements. The director Vatroslav Mimica evokes the mood of horror primarily through a suitably chosen space (the movie takes place mainly in the forest and two homes) as well as the right dosage and gradation of scenes of violence. The topic of An Event is the child’s initiation into adulthood. To highlight the most important stages and milestones of the initiation process, Mimica uses the plot and symbolic elements taken from the fairy-tale convention, such as the figures of false mother and magical helper as well as the motif of fear of abandonment and the motif of incorporation. Presentation of the topic of initiation by means of fairy-tale horror allows the director to describe suggestively the key problem in horror films that is the traumatogenic interaction between the natural and cultural factors that shape human life.

 

Zdarzenie – między horrorem a baśnią

Zdarzenie to jeden z niewielu chorwackich horrorów. Na tle pozostałych przykładów użycia tej konwencji w kinie chorwackim wymieniony film wyróżnia się estetycznym wyrafi­nowaniem oraz umiejętnym wykorzystaniem pierwiastków baśniowych. Reżyser – Vatroslav Mimica – wywołuje nastrój grozy przede wszystkim za pomocą odpowiednio dobranej prze­strzeni (film rozgrywa się głównie w lesie i dwóch domach) oraz dozowania i stopniowania scen przemocy. Tematem Zdarzenia jest inicjacja dziecka w dorosłość. Aby uwydatnić najważniejsze etapy i punkty zwrotne procesu inicjacyjnego, Mimica wykorzystuje składniki fabularno­-symboliczne zaczerpnięte z konwencji baśni, takie jak postacie fałszywej matki i magicznego pomocnika oraz motywy lęku przed opuszczeniem i inkorporacji. Prezentacja tematu inicjacji za pomocą baśniowego horroru pozwala reżyserowi sugestywnie nakreślić kluczowy dla kina grozy problem traumatogennej interakcji między naturalnymi a kulturowymi czynnikami kształtującymi ludzkie życie.


Keywords


Vatroslav Mimica; Croatian cinema; horror film; fairy tale; initiation

Full Text:

PDF (in Polish)

References


Aguirre, M. (2002). Geometria strachu: Wykorzystywanie przestrzeni w literaturze gotyckiej. (A. Izdebska, Tłum.). W: G. Gazda, A. Izdebska, & J. Płuciennik (Red.), Wokół gotycyzmów: Wyobraźnia, groza, okrucieństwo (s. 15–32). Kraków: Universitas.

Bettelheim, B. (2010). Cudowne i pożyteczne: O znaczeniach i wartościach baśni. (D. Danek, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.

Botting, F. (2002). Aftergothic: Consumption, machines, and black holes. W: J. E. Hogle (Red.), The Cambridge companion to gothic fiction (s. 277–300). Cambridge: Cambridge University Press.

Caillois, R. (1967). Od baśni do science fiction. W: R. Caillois, J. Lisowski (Tłum.), Odpowiedzialność i styl: Eseje (s. 29–65). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Carroll, N. (2004). Filozofia horroru albo paradoksy uczuć. (M. Przylipiak, Tłum.). Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Eliade, M. (1999). Sacrum i profanum: O istocie religijności. (R. Reszke, Tłum.). Warszawa: Aletheia.

Gennep, A. van. (2006). Obrzędy przejścia: Systematyczne studium ceremonii. (B. Biały, Tłum.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Haltof, M. (1992). Kino lęków. Kielce: Szumacher.

Hodrová, D. (1989). Hledání románu: Kapitoly z historie a typologie žánru. Praha: Československý spisovatel.

Hodrová, D. (1993). Román zasvěcení. Jinočany: H&H.

King, S. (2009). Danse macabre. (P. Braiter & P. Ziemkiewicz, Tłum.). Warszawa: Prószyński i S-ka.

Kołodyński, A. (1986). Seans z wampirem. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.

Kowalski, P. (2007). Kultura magiczna: Omen, przesąd, znaczenie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Petoia, E. (2004). Wampiry i wilkołaki: Źródła, historia, legendy od antyku do współczesności. (A. Pers, J. Kornecka, M. Małecka, N. Korzycka, & B. Bielańska, Tłum.). Kraków: Universitas.

Propp, W. (2011). Morfologia bajki magicznej. (P. Rojek, Tłum.). Kraków: Nomos.

Propp, W. (2000). Nie tylko bajka. (D. Ulicka, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Propp, W. (2003). Historyczne korzenie bajki magicznej. (J. Chmielewski, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo KR.

Tatar, M. (1999). Introduction: Hansel and Gretel. W: M. Tatar (Red.), The classic fairy tales: Texts. Criticism (s. 179–184). New York: W. W. Norton & Company, Inc.

Warner, M. (2000). No go the bogeyman: Scaring, lulling, and making mock. London: Farrar, Straus and Giroux.

Zalewski, A. (2003). Film, widz, emocje w perspektywie estetycznej; Emocje widza i emocje filmu: Dwa spojrzenia na problematykę filmowych emocji. W: A. Zalewski, Film i nie tylko: Kognitywizm, emocje, reality show (s. 85–153). Kraków: Universitas.




Copyright (c) 2016 Patryk Pająk

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/