DOI: https://doi.org/10.11649/sm.2016.002

За следите от Методиевия превод на Книгата на пророк Йеремия

Татяна [Tatiana] Мострова [Mostrova]

Abstract


On traces of the Methodian translation of the Book of Jeremiah

The article presents preliminary observations concerning the excerpts from the Book of Jeremiah in the Archival Chronograph (fifteenth century) and Vilno Chronograph (sixteenth century). According to their content, localization and linguistic characteristics, they fall into two main groups. Some of the excerpts are identified as chapters from the Slavic Prophetolo­gion and are connected with the translation made by Cyril and Methodius. Other chapters, which are not included in the Cyrillic and Glagolitic liturgical books, belong to the first, probably untranslated or now lost, part of the Book of Jeremiah. The excerpts that cannot be found in the Prophetologion also have archaic linguistic bases, connected to the translational techniques characteristic of the Cyrillo-Methodian translations, and differ considerably from the translation with commentaries that was made in Preslav. Whether these excerpts belong to an independent earlier translation, made by Methodius and his co-workers, or they are extracts from encyclopedic miscellany, they provide valuable material for the study of this biblical book and of the Old Bulgarian translation of the Old Testament.

 

O śladach przekładu Księgi Jeremiasza autorstwa św. Metodego

Artykuł prezentuje wstępne obserwacje na temat fragmentów Księgi Jeremiasza, znaj­dujących się w zbiorach Archival Chronograph (XV wiek) i Vilno Chronograph (XVI wiek). Zgodnie z ich zawartością, miejscem powstania i cechami językowymi wchodzą one w skład dwóch głównych grup. Niektóre fragmenty są rozpoznane jako rozdziały słowiańskiego parimejnika i są związane z przekładem autorstwa śś. Cyryla i Metodego. Inne rozdziały, które nie weszły w skład cyrylickich i głagolickich ksiąg liturgicznych, należą do pierwszej, prawdopodobnie nieprzetłumaczonej lub zaginionej, części Księgi Jeremiasza. Fragmenty, które nie znajdują się w parimejniku, także mają archaiczną podstawę językową, związaną z technikami translatorskimi, charakterystycznymi dla przekładów cyrylometodejskich i znacznie różnią się od przekładu z komentarzami, powstałego w Presławiu. Bez względu na to, czy fragmenty te są częścią wcześniejszego, niezależnego tłumaczenia wykonanego przez Metodego i jego współpracowników, czy są fragmentami z encyklopedycznego miscellaneum, stanowią ważny punkt odniesienia do badania tej biblijnej księgi, a także starobułgarskiego przekładu Starego Testamentu.


Keywords


Old Bulgarian translation of the Old Testament; Book of Jeremiah; Archive Chronograph; Cyrillo-Methodian translations; translation with commentaries; Preslav literary centre

Full Text:

PDF (in Bulgarian)

References


A. A. (1999). Tekstologiia slavianskoĭ Biblii. Sankt Peterburg: Izd. „Dmitriĭ Bulanin“.

Biblїa sirĕch’ knigi vetkhago i novago zavĕta po iazyku slovensku. (1988). Moskva: Slovo-Art. (Reprint of the edition 1581)

Dimitrov, P. (1990). Izbornitsite na tsar Simeon. Literaturna misŭl, (7), 3–16.

Dobrianskiĭ, F. (1882). Opisanie rukopiseĭ Vilenskoĭ Publichnoĭ biblioteki, tserkovnoslavianskikh i russkikh (pp. 246–255). Vil’na: Tipografiia A. G. Syrkina.

Duhm, B. (1901). Das Buch Jeremia (Kurzer Handkommentar zum Alten Testament). Tübingen: Mohr (Siebeck).

Dunkov, D. (1996). Die Methodbibel: Die Bücher der Könige: Das zweite Buch der Könige. Salzburg: Institut für Slawistik der Universität Salzburg. (Kritische Ausgaben altbulgarischer Texte, 8; Die Slawischen Sprachen, 48)

Evseev, I. (1899). Zametki po drevneslavianskomu perevodu Sv. Pisaniia: 3. Sledy utrachennago pervonachalnago polnago perevoda prorocheskikh knig na slavianskiĭ iazyk. Izvestiia Imperatorskoĭ akademii nauk, (10/4), 354–373.

Miklosich, F. (1977). Lexikon Palaeoslovenico-Graeco-Latinum. Aalen: Scientia Verlag. (2. Neudruck der Ausgabe Wien, 1862–1865)

Morozova, N. (Ed.). (2008). Kirillicheskie rukopisnye knigi, khraniashchiesia v Vil’niuse: Katalog. Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas.

Mostrova, T. (2006). O strukturnykh osobennostiakh Knigi proroka Ieremii v sostave Velikikh mineĭ-chet’ikh Mitropolita Makariia. In E. Maier & E. Weiher (Eds.), Abhandlungen zu den Großen Lesemenäen des Metropoliten Makarij (Vol. 2, pp. 109–137). Freiburg i. Br: Weiher. (MLSDV. Fontes et Dissertationes, 49)

Mostrova, T. (2008). Knigata na prorok Ĭeremiia v bŭlgarski, srŭbski i ruski prepisi ot XIV–XVI v. Palaeobulgarica, 32(2), 59–82.

Mostrova, T. (2012). Kŭm leksikalnata kharakteristika na Knigata na prorok Ĭeremiia. In Srednovekovni tekstove, avtori i knigi: Sbornik v chest na Khaĭnts Miklas (рр. 125–148). Sofiia: Kirilo-metodievski nauchen tsentŭr. (Kirilo-Metodievski studii, 21)

Nestle, E. (1934). Das Buch Jeremia: Griechisch und Hebräisch (2nd ed.). Stuttgart: Württembergische Bibelanstalt.

Nikolova, S. (1994). Za naĭ-stariia bŭlgarski srednovekoven rŭkopis na Stariia zavet. Starobŭlgarska literatura, (28–29), 110–118.

Parke-Taylor, G. H. (2000). The formation of the Book of Jeremiah: Doublets and recurring phrases. Atlanta, Georgia: SBL Press. (The Society of Biblical Literature. Monograph series, 51)

Rahlfs, A. (1935). Septuaginta: Id est Vetus Testamentum graece iuxta LXX interpretes. Stuttgart: Württembergische Bibelstalt.

Slavova, T. (1995). Sledi ot Metodiev prevod na bibleĭskata kniga Bitie. Palaeobulgarica, 19(4), 53–70.

Slavova, T. (2002). Tŭlkovnata paleia v konteksta na starobŭlgarskata knizhnina. Sofiia: Universitetsko izdatelstvo “Sv. Kliment Okhridski“.

Slavova, T. (2010). Bibleĭskoto Osmoknizhie v sŭstava na Arkhivniia khronograf. Palaeobulgarica, 34(3), 26–48.

Slovar’ drevnerusskogo iazyka (XI–XIV vv.) v desiati tomakh. (1988–2012). Moskva: Russkiĭ iazyk.

Sreznevskiĭ, I. I. (1958). Materialy dlia Slovaria drevnerusskogo iazyka po pis’mennym pamiatnikam (Vols. 1–3). Moskva: Gosudarstvennoe izdatel’stvo inostrannykh i natsional’nykh slovareĭ. (Reprint of the editions 1893)

Thomson, F. J. (1998). The Slavonic translation of the Old Testament. In Interpretation of the Bible (pp. 605–920). Ljubljana: Slovenska akademija znanosti in umetnosti.

Ziegler, J. (1957). Ieremias. Baruch. Threni. Epistula Ieremiae. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht. (Septuaginta. Vetus Testamentum Graecum, 15)




Copyright (c) 2016 Татяна [Tatiana] Мострова [Mostrova]

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/