DOI: https://doi.org/10.11649/sn.2015.053

Rap jako muzyka tożsamościowa: od czarnego getta do polskiego pop-nacjonalizmu

Piotr Majewski

Abstract


Rap as identity music: from the black ghetto to Polish pop-nationalism

In today’s world, cultural products, technologies, information and ideologies more and more permeate from one society to another, crossing all kinds of borders in the least expected way. Rap career is an illustration of this process. It was created in the late seventies and eighties of the twentieth century in New York ghettos and today it represents one of the most popular genres on the global scale. Rap is not only a symbol of revolution and the domination of Western capitalist business practices but also a cultural tool by which different groups, often marginalized or considering themselves as such, express their own identity. I am analyzing the indicated above phenomenon using two, extreme at first glance, examples. First, I present the story of the emergence and development of hip-hop culture in the United States. I try to show how rap music, which is an important element of this culture, allowed a marginalized part of American society for manifesting and communicating their views, beliefs and values, becoming a “transmission channel” for various ideologies, including the ideology of black nationalism. In the second part of the text, I am additionally analyzing the artwork and public appearances by Tadeusz “Tadek“ Polkowski, a Polish rapper, whom I consider a representative of an expanding hip-hop society relating to or sympathizing with the national movement. The music he creates is designed not only to restore the Poles’ “memory”, and therefore also the pride in their heroic and admirable past, but also to open their eyes to what is happening in their country that he believes is being colonized by the occupants.

 

Rap jako muzyka tożsamościowa: od czarnego getta do polskiego pop-nacjonalizmu

We współczesnym świecie wytwory kultury, technologie, informacje i ideologie coraz częściej przenikają z jednego społeczeństwa do drugiego, przekraczając różnego rodzaju granice w najmniej oczekiwany sposób. Przykładem tego procesu jest kariera rapu, który powstał na przełomie lat 70. i 80. XX wieku w nowojorskich gettach, a współcześnie jest jednym z najbardziej popularnych gatunków muzycznych w skali globu. Rap jest bowiem nie tylko symbolem rewolucji informatycznej i dominacji zachodnich, kapitalistycznych praktyk biznesowych, lecz także kulturowym narzędziem, za pomocą którego różne grupy, często marginalizowane bądź za takie się uważające, wyrażają własną tożsamość. Zasygnalizowany powyżej fenomen analizuję, posługując się dwoma, skrajnymi na pierwszy rzut oka, przykładami. W pierwszej części artykułu przedstawiam historię powstania i rozwoju kultury hip-hopowej w Stanach Zjednoczonych. Staram się przy tym pokazać, w jaki sposób muzyka rapowa, będąca ważnym elementem tej kultury, pozwoliła marginalizowanej część społeczeństwa na manifestowanie i komunikowanie swoich poglądów, przekonań oraz wartości, stając się „kanałem transmisyjnym” dla różnych ideologii, w tym także ideologii czarnego nacjonalizmu. W drugiej części tego tekstu analizuję twórczość i wypowiedzi medialne Tadeusza „Tadka” Polkowskiego, polskiego rapera, którego postrzegam jako przedstawiciela coraz liczniejszej grupy hiphopowców związanych bądź sympatyzujących z ruchem narodowym. Tworzona przez niego muzyka ma za zadanie nie tylko przywrócić Polakom „pamięć”, a zatem także dumę z ich heroicznej i godnej podziwu przeszłości, lecz także otworzyć oczy na to, co dzieje się w ich „skolonizowanym przez okupantów państwie”.


Keywords


nationalism; popular culture; hip-hop culture; Polish rap; postcolonial studies; identity music

Full Text:

PDF (in Polish)

References


Adamski, Ł. (2012, listopad 27). Tadek Niewygodna Prawda – tak powinno uczyć się patriotyzmu – Recenzja. Pobrano 13 listopada 2015, z http://wpolityce.pl/kultura/246777tadek-niewygodna-prawda-tak-powinno-uczyc-sie-patriotyzmu-recenzja

Assmann, J. (2008). Pamięć kulturowa: Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych. (A. Kryczyńska-Pham, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwa UW.

Bernal, M. (1987). Black Athena: The Afroasiatic roots of classical civilization. New Jersey: Rutgers University Press.

Bhabha, H. (2010). Miejsca kultury. (T. Dobrogoszcz, Tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Billig, M. (2008). Banalny nacjonalizm. (M. Sekerdej, Tłum.). Kraków: Znak.

Bloom, J., & Martin, W. (2014). Black against empire: The history and politics of the Black Panther Party. California: University of California Press.

Bourdieu, P. (2005). Dystynkcja: Społeczna krytyka władzy sądzenia. (P. Biłos, Tłum.). Warszawa: Scholar.

Buchowski, M. (2008). Antropologiczne kłopoty z multikulturalizmem. W H. Mamzer (Red.), Czy klęska wielokulturowości. Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora.

Chang, J. (2005). Can’t stop, won’t stop: A history of the hip hop generation. New York: St. Martin’s.

Čolović, I. (2001). Polityka symboli: Eseje o antropologii politycznej. (M. Petryńska, Tłum.). Kraków: Universitas.

Davis, M. (2006). City of quartz: Excavating the future in Los Angeles. New York: Verso.

Dimitriadis, G. (1996). Hip hop: From live performance to mediated narrative. Popular Music, 15(02), 179. http://doi.org/10.1017/S0261143000008102

Dyson, M. E. (1995). Making Malcolm: The myth and meaning of Malcolm X. New York: Oxford University Press.

Dyson, M. E. (2007). Know what I mean? Reflections on hip hop. New York: Basic Civitas.

Edensor, T. (2004). Tożsamość narodowa, kultura popularna i życie codzienne. (A. Sadza, Tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Fatyga, B. (2005). Dzicy z naszej ulicy: Antropologia kultury młodzieżowej. Warszawa: Ośrodek Badań Młodzieży, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych, Uniwersytet Warszawski.

Firma – Idę bandą, lecę łukiem – tekst piosenki na Tekstowo.pl. (b.d.). Pobrano 13 listopada 2015, z http://www.tekstowo.pl/drukuj,firma,ide_banda__lece_lukiem.html

Firma – Przeciwko kurestwu i upadkowi zasad – tekst piosenki na Tekstowo.pl. (b.d.). Pobrano 13 listopada 2015, z http://www.tekstowo.pl/piosenka,firma,przeciwko_ kurestwu_i_upadkowi_zasad.html

Forman, M. (2010). Conscious hip-hop, change, and the Obama era. American Studies Journal, (54).

Gawrycki, M. F. (2013). (I)grając ze smakiem: Muzyka tożsamość i polityka na Karaibach. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

George, N. (1998). Hip hop America. New York: Penguin.

Golka, M. (2009). Pamięć społeczna i jej implanty. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

GUS. (2012). Uczestnictwo ludności w kulturze w 2009 r. Warszawa: GUS.

Hall, S. (1987). Kodowanie i dekodowanie. Przekazy i Opinie, (1-2).

Hall, S. (1992). The question for cultural identity. W S. Hall, D. Held, & T. McGrew (Red.), Modernity and its futures. Cambridge: Cambridge University Press.

Hall, S. (1996). Cultural studies and it’s theoretical legacies. W D. Morley & K.-H. Chen (Red.), Stuart Hall: Critical dialogues in cultural studies. New York: Routledge.

Herson, B. (2011). A historical analysis of hip-hop’s influence in Dakar from 1984 – 2000. American Behavioral Scientist, 55(1), 24–35. http://doi.org/10.1177/0002764210381727

Hirsch, L. E. (2014). Rap as threat? The violent translation of music in American law. Law, Culture and the Humanities. http://doi.org/10.1177/1743872114556858

Jan Polkowski. (2015). W Wikipedia, wolna encyklopedia. Pobrano z https://pl.wikipedia. org/w/index.php?title=Jan_Polkowski&oldid=43994934

Janicki, M., & Pęczak, M. (1994). Polska siła: Skini, narodowcy, chuligani. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza BGW.

Jaskułowski, K. (2006). Mcnacjonalizm, czyli kultura popularna w służbie narodu. Kultura Popularna, (3(17)), 9–17.

Jaskułowski, K. (2013). Kultura popularna jako bole bitwy: Wokół kulturoznawstwa krytycznego Stuarta Halla. W W. J. Burszta & M. Czubaj (Red.), Ścięgna konsumpcyjne: Próby z kulturoznawstwa krytycznego. Gdańsk: Wydawnictwo Katedra.

Karahasan, D. (1995). Sarajewska sevdalinka. (D. Cirlić-Straszyńska & J. Pomorska, Tłum.). Sejny: Pogranicze.

Keyes, C. L. (2002). Rap music and street consciousness. Urbana: University of Illinois Press.

Kleyff, T. (2015). Rzut oka wstecz. W D. Węcławek, M. Flint, T. Kleyff, A. Cała, & K. Jaczyński (Red.), Antologia polskiego rapu. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.

Kolejny raper uderza w media. (b.d.). Pobrano z http://wnas.pl/artykuly/519-kolejny-raperuderza-w-media-ide-szukac-tych-faszystow-napotykam-mlodych-gniewnych-i-z-flagamipatriotow

Konkwista 88 – Czerwony Zdrajca – tekst piosenki na Tekstowo.pl. (b.d.). Pobrano 13 listopada 2015, z http://www.tekstowo.pl/piosenka,konkwista_88,czerwony_zdrajca. html

Konkwista 88 – Godzina Zemsty – tekst piosenki na Tekstowo.pl. (b.d.). Pobrano 13 listopada 2015, z http://www.tekstowo.pl/piosenka,konkwista_88,godzina_zemsty.html

Konkwista 88 – K.K.K. – tekst piosenki na Tekstowo.pl. (b.d.). Pobrano 13 listopada 2015, z http://www.tekstowo.pl/piosenka,konkwista_88,godzina_zemsty.html

Konkwista 88 – Sprawy narodu – tekst piosenki na Tekstowo.pl. (b.d.). Pobrano 13 listopada 2015, z http://www.tekstowo.pl/piosenka,konkwista_88,sprawy_narodu.html

Kowalewski, M. (2008). RAP: Między Malcolmem X a subkulturą gangową [e-Book, edycja 10.02.2008].

Krims, A. (2000). Rap music and the poetics of identity. Cambridge: Cambridge University Press.

Kubrin, C. E., & Nielson, E. (2014). Rap on trial. Race and Justice, 4(3). 185–211. http:// doi.org/10.1177/2153368714525411

Kuligowski, W. (2007). Antropologia współczesności: Wiele światów, jedno miejsce. Kraków: TAiWPN Universitas.

Kurczewska, J. (2000). Kanon kultury narodowej. W J. Kurczewska (Red.), Kultura narodowa i polityka. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Lusane, C. (1993). Rap, race and politics. Race & Class, 35(1), 41–56. http://doi. org/10.1177/030639689303500105

Meller, A., & Tadek. (2012, lipiec 13). Wywiad konserwatyzm.pl z Tadkiem z krakowskiej Firmy nt. patriotyzmu i polskiej historii. Pobrano 13 listopada 2015, z http://www.konserwatyzm.pl/artykul/4822/wywiad-konserwatyzmpl-z-tadkiem-z-krakowskiej-firmy-ntpatri

Muggleton D. (2004). Wewnątrz subkultury: Ponowoczesne znaczenie stylu. (A. Szadza, Tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Muzyka tożsamościowa w Polsce – nowości z lat 2013 – 2014, festiwale muzyczne oraz kontrowersje. (2014, październik 24). Pobrano 13 listopada 2015, z http://szturm.com. pl/index.php/miesiecznik/item/9-muzyka-tozsamosciowa-w-polsce-nowosci-z-lat-20132014-festiwale-muzyczne-oraz-kontrowersje

Navarro, J. (2015). WORD: Hip-hop, language, and indigeneity in the Americas. critical sociology. http://doi.org/10.1177/0896920515569916

Nelson, H., & Gonzales, M. A. (1991). Bring the noise: A guide to rap music and hip-hop culture. New York: Harmony Books.

Nieroba, A., Czerner, E., & Szczepański, M. S. (2010). Dziedzictwo kulturowe w późnej nowoczesności. Warszawa: PWN.

Polkowski, T. (b.d.). Połączmy siły! | Może coś Więcej. Pobrano z http://mozecoswiecej.pl/ polaczmy-sily

Rose, T. (1994). Black noise. Hanover: Wesleyan University Press.

Rose, T. (2008). The hip hop wars: what we talk about when we talk about hip hop – and why it matters. New York, NY: BasicCivitas.

Said, E. (1991). Orientalizm. (W. Kalinowski, Tłum.). Warszawa: PIW.

Schneider, C. J. (2011). Culture, rap music, „bitch,” and the development of the censorship frame. American Behavioral Scientist, 55(1), 36–56. http://doi.org/10.1177/ 0002764210381728

Spivak, G. C. (2011). Strategie postkolonialne. (A. Górny, M. Kropiwnicki, & J. Majmurek, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Tadek – Niewygodna prawda – Teksty. (b.d.). Pobrano z http://www.bliskopolski.pl/tadekniewygodna-prawda-teksty/6-rotmistrz-witold-pilecki

Tadek – Niewygodna prawda. (b.d.). Pobrano z http://kulturapolskichulic.blogspot. com/2012/11/tadek-niewygodna-prawda-2012-muzyka.html

Tadek Firma Solo – Honor i Ojczyzna – tekst piosenki na Tekstowo.pl. (b.d.). Pobrano 13 listopada 2015, z http://www.tekstowo.pl/piosenka,tadek_firma_solo,honor_i_ojczyzna.html

Tadek Firma Solo – Myśl Samodzielnie feat. Bilon,Hudy HZD – tekst piosenki na Tekstowo.pl. (b.d.). Pobrano 13 listopada 2015, z http://www.tekstowo.pl/piosenka,tadek_firma_solo,mysl_samodzielnie__feat__bilon_hudy_hzd.html

Tadek Firma Solo – Niewygodna Prawda – tekst piosenki na Tekstowo.pl. (b.d.). Pobrano 13 listopada 2015, z http://www.tekstowo.pl/piosenka,tadek_firma_solo,niewygodna_ prawda.html

Tadek Firma Solo – Sztafeta Pokoleń – tekst piosenki na Tekstowo.pl. (b.d.). Pobrano 13 listopada 2015, z http://www.tekstowo.pl/drukuj,tadek_firma_solo,sztafeta_pokolen.html




Copyright (c) 2015 Piotr Majewski

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/