DOI: https://doi.org/10.11649/sn.2015.060

Tatarzy Krymscy - naród czy mniejszość etniczna: w poszukiwaniu nowej drogi odrodzenia narodowego

Swietlana Czerwonnaja

Abstract


The Crimean tatars – a nation or an ethnic minority: in search for a new way of national revival

The Russian Empire, increasing its aggressive expansion to all sites of the world, conquered the Crimean Khanate in 1783. This Khanate was the only one of its kind link connecting the European (Christian) and Asian (Islamic) civilizations. It was the state of high multilateral culture with strong – in the beginning of the New Times – secularism trends and democratic bases of social and political life (there was no serfdom, the equality of rights existed on the high level, tolerance with regard to religious and ethnic communities dominated, and these communities-minorities co-existed and developed on the Peninsula – in the Tatar Crimea – in the peace). Within the framework of the Crimean Khanate the process of ethnic genesis of the Crimean-Tatar people as an ethnic-cultural subject was completed, although many differences of tribal origin and regional character remained within this unity and expressed in the heterogeneity of the anthropologic types, of every-day life’s tradition and of dialects spread between the Tatars living in the North Crimean steppe, in the Mountains (highland) and on the South Coast of the Peninsula. That ethnic community (Crimean Tatars) was a nation in the modern meaning of this word, it had its own state, intellectual elite, high organization and culture. The destruction of this state-nation by the Russian Empire and the systematic genocide if the Crimean Tatars during next two centuries, reached its culmination in the act of the total deportation on May 18th 1944, are the treasons and international-large crimes. The annexation of the Crimea by the Russian Federation on March 2014 (its tearing away from the Ukrainian state and military occupation) means the continuation of this felonious policy, which the Crimean Tatars resist, displaying bravery in the very difficult condition.

 

Tatarzy Krymscy - naród czy mniejszość etniczna: w poszukiwaniu nowej drogi odrodzenia narodowego

W 1783 roku imperium rosyjskie, którego agresywna ekspansja gwałtownie wrastała, zaanektowało Chaństwo Krymskie, które było jedynym w swoim rodzaju ogniwem łączącym cywilizacje europejską (chrześcijańską) i azjatycką (islamską), państwem o wysokiej kulturze z mocnymi trendami sekularyzacji i demokratycznymi podstawami (nie było tutaj ustroju pańszczyźnianego, na wysokim poziomie znajdowało się społeczne równouprawnienie, panowała tolerancja wobec różnych wspólnot religijnych i etnicznych, które w pokojowy sposób współistniały i rozwijały się na tatarskim Krymie). W ramach tego państwa dobiegł końca wielowiekowy proces etnogenezy narodu krymsko-tatarskiego, jako całokształtu etniczno-kulturowego (chociaż wewnątrz tej jednolitej wspólnoty długi czas zachowały się rozróżnienia plemienne i regionalne, co przejawiało się w różnorakości typów antropologicznych, tradycji życia codziennego, w dialektach międzystepowych zamieszkałych w górach (górskimi) i na południowym wybrzeżu Półwyspu (południowo-nadbrzeżnymi) Tatarów). Ta wspólnota była narodem (we współczesnym znaczeniu tego pojęcia), posiadającym własne państwo i wysoką kulturę, Zniszczenie tego państwa-narodu przez imperium rosyjskie i systematyczne ludobójstwo Tatarów krymskich, które osiągnęło szczyt w akcji totalnej deportacji 18 maja 1944 roku, pozostaje przestępstwem na skalę międzynarodową. Kontynuacją tej przestępczej polityki jest dokonana w marcu 2014 roku powtórna aneksja Krymu, wobec której Tatarzy krymscy stawiają stanowczy opór.


Keywords


national self-consciousness; the indigenous people under the threat; the annexation of the Crimea by the Russia; the resistance movement of the Crimean Tatars

Full Text:

PDF (in Polish)

References


Dzhevilev, M. (2014, April 1). Tekst vystuplenii͡a Mustafy Dzhemileva na zakrytom zasedanii SB OON v g. N’i͡u-I˘orke, SShA, 31 marta 2014 goda. Retrieved December 18, 2015, from http://tiny.cc/ogcf7x

Dzhemilev, R. (1986). Zhivoı˘ fakel: samosozzhenie Musy Mamuna. N’i͡u-I˘ork: Fond Krym.

Gaı˘voronskiı˘, A. (2003). Sozvezdie Geraev: kratkie biografii krymskikh khanov. Simferopol’: Doli͡a.

Guboglo, M., & Chervonnai͡a, S. (1992). Krymskotatarskoe nat͡sional’noe dvizhenie (Vols. 1–2). Moskva: T͡SIMO.

Kırımal, E. (1952). Der nationale Kampf der Krimtürken mit besonderer Berücksichtigung der Jahre 1917–1918. Emsdetten: Lechte.

Korolev, V. (1994). Chernomorskai͡a tragedii͡a: Chernomorskiı˘ flot v politicheskom vodovorote 1917–1918 gg. Simferopol’: Tavrii͡a.

Markevich, A. (1928). Pereselenii͡a krymskikh tatar v Turt͡sii͡u v svi͡azi s dvizheniem naselenii͡a v Krymu. Izvestii͡a Akademii nauk SSSR. Otdelenie gumanitarnykh nauk, 7, 375–405.

Nat͡sional’nyı˘ skład naselenni͡a ARK ta ı˘oho movni oznaky: za danymy vseukraïn’koho perepysu naselenni͡a 2001 roku. (2003). Simferopol’: Derzhavniı˘ komitet statystyky Ukraïny. Holovne upravlinni͡a statystyka v ARK.

Nikolskiı˘, P. (1929). Ot Krymskogo khanstva do nashikh dneı˘: istoriko-ėkonomicheskiı˘ ocherk. Simferopol’: Krygosizdat.

Sejdamet, D. (1930). Krym. Przeszłość, teraźniejszość i dążenia niepodległościowe Tatarów krymskich. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Wschodniego.

Voloshin, M. (1992). Kul’tura, iskusstvo, pami͡atniki Kryma. In N. Ibadullaev (Ed.), Zabvenii͡u ne podlezhit: iz istorii krymskotatarskoı˘ gosudarstvennosti i Kryma (pp. 55–68). Kazan’: Tatarskoe knizhnoe izdatel’stvo.

Vozgrin, V. (1992). Istoricheskie sud’by krymskikh tatar. Moskva: Mysl’.

Zakon Ukraïny Pro vnesenni͡a zmin do Zakonu Ukraïny „Pro hromadi͡anstvo Ukraïny”. (1997). Vidomosti Verkhovnoï Rady Ukraïny, 23, 363–374. Retrieved December 18, 2015, from http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/210/97-%D0%B2%D1%80

Zarubin, A., & Zarubin, V. (1997). Bez pobediteleı˘: iz istorii grazhdanskoı˘ voı˘ny v Krymu. Simferopol’: Tavrii͡a.




Copyright (c) 2015 Swietlana Czerwonnaja

License URL: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/