ue logo

 

 

 

KONTAKT
Dane adresowe:
Instytut Slawistyki PAN
ul. Bartoszewicza 1b/17
00-337 Warszawa
tel./fax: 22 826 76 88
22 828 44 75
sekretariat@ispan.waw.pl

Instytut uczestniczy w następujących projektach naukowych:

 


PROJEKTY FINANSOWANE ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO CENTRUM NAUKI


 


REALIZOWANE


 

 

1. Tytuł projektu: Kategoria "rasy" w myśli polskiej do 1918 roku. Źródła - wyobrażenia - konteksty
Kierownik projektu: dr hab. Katarzyna Wrzesińska, prof. IS PAN
Okres realizacji: 2017-2020
Numer projektu: 2016/21/B/HS3/03696
Konkurs: OPUS, Narodowe Centrum Nauki

 

2. Tytuł projektu: Kontakt języków i konflikt kultur. Zdobywanie kompetencji językowych i tworzenie się tożsamości kulturowej na przykładzie uczniów Łużyckiego Gimnazjum w Budziszynie (Łużyce Górne)
Kierownik projektu: dr Nicole Dołowy-Rybińska
Okres realizacji: 2017-2020
Numer projektu: 2016/21/B/HS2/00001
Konkurs: OPUS, Narodowe Centrum Nauki

 

3. Tytuł projektu: Etnografia pamięci PRL-u. Kultura codzienności Polski powojennej 1956-1989
Kierownik projektu: prof. dr hab. Wojciech Burszta
Okres realizacji: 2017-2020
Numer projektu: 2016/21/B/HS3/03707
Konkurs: OPUS, Narodowe Centrum Nauki

 

4. Tytuł projektu: Uzus toponimiczny. Zarys problematyki teoretycznej (na podstawie polskiej toponimii Huculszczyzny)
Kierownik projektu: mgr Wojciech Włoskowicz
Okres realizacji: 2016-2017
Numer projektu: 2016/20/T/HS2/00024
Konkurs: ETIUDA, Narodowe Centrum Nauki

 

5. Tytuł projektu: Wiedza-władza-rozkosz. Seksualność w polskiej i ukraińskiej prozie galicyjskiej przełomu XIX i XX wieku
Kierownik projektu: dr Katarzyna Glinianowicz
Okres realizacji: 2016-2019
Numer projektu: 2016/20/S/HS2/00584
Konkurs: FUGA, Narodowe Centrum Nauki

 

6. Tytuł projektu: Idee wędrowne na słowiańskich Bałkanach (XVII-XX w.)

Kierownik projektu: dr hab., prof. IS PAN Grażyna Szwat-Gyłybow
Okres realizacji: 2015-2018
Numer projektu: 2014/13/B/HS2/01057
Konkurs: OPUS, Narodowe Centrum Nauki

 

7. Tytuł projektu: Właściwości składniowe czasowników jako baza ich zintegrowanego opisu leksykograficznego (w perspektywie konfrontatywnej polsko-bułgarsko-rosyjskiej)
Kierownik projektu: prof. dr hab. Małgorzata Korytkowska
Okres realizacji: 2014-2017
Numer projektu: 2013/11/B/HS2/03116
Konkurs: OPUS, Narodowe Centrum Nauki

 

8. Tytuł projektu: Konfrontacja słowotwórcza języków bałkańskich
Kierownik projektu: prof. dr hab. Viara Maldijeva
Okres realizacji: 2014-2018
Numer projektu: 2013/09/B/HS2/02778
Konkurs: OPUS, Narodowe Centrum Nauki

 

9. Tytuł projektu: Tożsamość mieszkańców obwodu kaliningradzkiego od 1991 roku do współczesności: czynniki konstytuujące i kierunek zachodzących zmian
Kierownik projektu: mgr Miłosz Zieliński
Okres realizacji: 2015-2017
Numer projektu: 2014/13/N/HS6/04214
Konkurs: PRELUDIUM, Narodowe Centrum Nauki

 

 

 


PROJEKTY FINANSOWANE ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO PROGRAMU ROZWOJU HUMANISTYKI


  


REALIZOWANE


 

1. Tytuł projektu: Okrzyki pogromowe. Szkice z antropologii historycznej Polski lat 1939-1946
Okres realizacji: 2016-2017
Numer projektu: 3aH 15 0240 83, Umiędzynarodowienie 3a (tłumaczenie na j. angielski)

 

2. Tytuł projektu: Kłamstwo krwi. Legenda mordu rytualnego w XIX i XX wieku na ziemiach polskich
Okres realizacji: 2016-2017
Numer projektu: 3aH 15 0239 83, Umiędzynarodowienia 3a (tłumaczenie na j. niemiecki)

 

3. Tytuł projektu:  Mowa polska na Bukowinie Karpackiej. Dokumentacja zanikającego dziedzictwa narodowego
Kierownik projektu: dr hab. prof. IS PAN Helena Krasowska 
Okres realizacji: 2015-2018
Numer projektu: 1bH 15 0354 83

 

4. Tytuł projektu: Monografie slawistyczne. Językoznawstwo i kulturoznawstwo
Okres realizacji: 2014-2017
Nr projektu: 0129/NPRH3/H31/82/2014

  

5. Tytuł projektu: Słownik Bartłomieja z Bydgoszczy (z lat 1532 i 1534) – wersja polsko-łacińska
Kierownik projektu: † dr hab. Elżbieta Kędelska, prof. IS PAN, od XII 2014 r. dr Lucyna Jankowiak
Okres realizacji: 2012-2017
Numer projektu: 11H 12 0278 81

 

 


PROJEKTY FINANSOWANE ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO PROGRAMU ROZWOJU HUMANISTYKI


 

 


ZAKOŃCZONE


 

 1. Tytuł projektu: Kontynuacja Słownika prasłowiańskiego
Kierownik projektu: dr hab., prof. IS PAN Mariola Jakubowicz
Okres realizacji: 2012-2016
Numer projektu: 11H 11 026480

 

2. Tytuł projektu: Testimonia najdawniejszych dziejów Słowian. Seria łacińska. Tom 1: starożytność
Kierownik projektu: dr hab., prof. IS PAN Ryszard Grzesik
Okres realizacji: 2012-2016
Numer projektu: 11H 12 0313 81

 

3. Tytuł projektu: Metody analizy językowego obrazu świata (JOS) w kontekście badań porównawczych
Kierownik projektu: prof. dr hab. Jerzy Bartmiński
Okres realizacji: 2012-2015
Numer projektu: 12H 12 0182 81

 

4. Tytuł projektu: Komputerowy system ewidencji archiwaliów do Atlasu gwar wschodniosłowiańskich Białostocczyzny i Słownika bohemizmów
Kierownik projektu: dr hab., prof. IS PAN Dorota Rembiszewska
Okres realizacji: 2012-2015
Numer projektu: 11 H 11 001680

 

 


PROJEKTY FINANSOWANE ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO CENTRUM NAUKI


  


ZAKOŃCZONE


 

Miejsce fonetyki macedońskiej w ramach słowiańskiego i bałkańskiego areału językowego
Kierownik projektu: prof. dr hab. Irena Natalia Sawicka
Okres realizacji: 2013-2016
Numer projektu: 2013/08/M/HS2/00438
Konkurs: HARMONIA, Narodowe Centrum Nauki


2. Tytuł projektu: Tendencje rozwojowe słowotwórstwa albańskiego od XVI do XXI w. w czasie i przestrzeni
Kierownik projektu: dr Artur Karasiński
Okres realizacji: 2014-2016
Numer projektu: 2013/09/D/HS2/02779
Konkurs: SONATA, Narodowe Centrum Nauki

 

3. Tytuł projektu: Miejsce i imię. Poeci niemieckojęzyczni żydowskiego pochodzenia
Kierownik projektu: dr Joanna Roszak
Okres realizacji: 2013-2014
Numer projektu: 2012/05/B/HS2/04129
Konkurs: OPUS, Narodowe Centrum Nauki
Publikacje: Joanna Roszak, Miejsce i imię. Niemieckojęzyczni poeci pochodzenia żydowskiego, IS PAN, Warszawa 2014, ss. 335

 

4. Tytuł projektu: Strategie zaangażowania młodzieży w życie etniczne mniejszości autochtonicznych Europy: instytucje, działania, wybory tożsamościowe (Kaszubi, Łużyczanie, Bretończycy, Walijczycy)
Kierownik projektu: dr Nicole Dołowy-Rybińska
Okres realizacji: 2011-2014
Numer projektu: 2011/01/D/HS2/02085
Konkurs: Narodowe Centrum Nauki

 

5. Tytuł projektu: Kontakty językowe polsko-wschodniosłowiańsko-litewskie na Podlasiu, Mazowszu północno-wschodnim i Suwalszczyźnie
Kierownik projektu: prof. dr hab. Irena Maryniakowa
Okres realizacji: 2011-2014
Numer projektu: N N104 383240
Konkurs: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Publikacje: Irena Maryniakowa, Dorota K. Rembiszewska, Janusz Siatkowski, Różnojęzyczne słownictwo gwarowe Podlasia, Suwalszyczny i północno-wschodniego Mazowsza, IS PAN, Warszawa 2014, ss. 473

 

6. Tytuł projektu: Językowe i pozajęzykowe czynniki kształtujące tożsamość regionalną mieszkańców pogranicza polsko-niemieckiego (na przykładzie ziemi lubuskiej)
Kierownik projektu: dr hab., prof. IS PAN Anna Zielińska
Okres realizacji: 2010-2013
Numer projektu: N N 104 079739
Konkurs: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Publikacje: Anna Zielińska, Mowa pogranicza. Studium o językach i tożsamościach w regionie lubuskim, IS PAN, Warszawa 2013, ss. 447

 

7. Tytuł projektu: Social, Confessional and Ideological Context of the Neo-Pogan Trends in Contemporary Culture of Poland and Belarus
Kierownik projektu: dr Irina B. Michajewa
Okres realizacji: 2010-2011
Konkurs: Międzynarodowy Fundusz Wyszechradzki (Visegrad Fund)

 

8. Tytuł projektu: Język ludności katolickiej na Białorusi
Kierownik projektu: dr hab., prof. IS PAN Ewa Golachowska
Okres realizacji: 2009-2012
Numer projektu: N N104 071873
Konkurs: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego/Narodowe Centrum Nauki
Publikacje: Ewa Golachowska, Jak mówić do Pana Boga? Wielojęzyczność katolików na Białorusi na przełomie XX i XXI wieku, IS PAN, Warszawa 2012, ss. 189

 

9. Tytuł projektu: Dialektologia białoruska
Kierownik projektu: dr Mirosław Jankowiak
Okres realizacji: 2009-2012
Numer projektu: N N104 072137
Konkurs: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego/Narodowe Centrum Nauki
Publikacje: Mirosław Jankowiak i Nina Barszczewska, Dialektologia białoruska, IS PAN, Warszawa 2012, ss. 308

 

10. Tytuł projektu: Mniejszość polska na Ukrainie południowo-wschodniej. Studium socjolingwistyczne i tożsamościowe
Kierownik projektu: dr hab., prof. IS PAN Helena Krasowska
Okres realizacji: 2009-2012
Numer projektu: N N104 177536
Konkurs: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego/Narodowe Centrum Nauki
Publikacje: Helena Krasowska, Mniejszość polska na południowo-wschodniej Ukrainie, IS PAN, Warszawa 2012, ss. 435

 

11. Tytuł projektu: Słownik etymologiczny kaszubszczyzny. Indeks do tomów I-V
Kierownik projektu prof. dr hab. Hanna Taborska
Okres realizacji: 2008-2010
Numer projektu: N N104 345934
Konkurs: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Publikacje: Wiesław Boryś, Hanna Popowska-Taborska, Słownik etymologiczny kaszubszczyzny, tom VI: Indeksy wyrazowe do tomów I-V , płyta CD, SOW, Warszawa 2010, ss. 337

 

 


STAŻE PODOKTORSKIE NARODOWEGO CENTRUM NAUKI AFILIOWANE W IS PAN


 


1. Tytuł projektu: Polskie tzw. partykuły spajające związane z procesem wnioskowania a ich bułgarskie odpowiedniki. Porównawcze studium semantyczne
Kierownik projektu: dr Anna Kisiel
Okres realizacji: 2012-2015
Numer projektu: 2012/04/S/HS2/00319
Konkurs: Narodowe Centrum Nauki

 

2. Tytuł projektu: Oblicza polskości. Antropologiczne studium zróżnicowania tożsamości narodowej i obywatelskiej
Kierownik projektu: dr Agnieszka Pasieka
Okres realizacji: 2012-2015
Numer projektu: 2012/04/S/hs3/00370
Konkurs: Narodowe Centrum Nauki
Publikacje: Agnieszka Pasieka, Hierarchy and Pluralism. Living Religious Difference in Catholic Poland, Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2015, ss. 248

 

 


INNE PROJEKTY


 

 

1. Tytuł projektu: Transforming sexual norms and national identity in Poland post-1989. A critical discourse analysis
Źródło finansowania: ERSTE Foundation, WUS Austra
Kierownik projektu: dr Anna Jawor, mgr Anna Kurowicka
Okres realizacji: 2014-2016

 

2. Tytuł projektu: Powojenne pogromy antyżydowskie w Europie środkowo-wschodniej
Kierownik projektu: prof. dr hab. Joana Tokarska-Bakir
Okres realizacji: 2013-2015
Konkurs: stypendium im. Marii Curie w Institute for Advanced Study w Princeton (visitor fellowship w Institute for Advanced Study, Princeton, New Jersey, USA)

 

3. Tytuł projektu: Polsko-ukraiński korpus równoległy (grant promotorski – opiekun prof. dr hab. Violetta Koseska-Toszewa)
Źródło finansowania: KBN
Kierownik projektu: dr Natalia Kotsyba
Okres realizacji: 2007-2009

 

4. Tytuł projektu: Historia i współczesność języka polskiego na Białorusi
Źródło finansowania: KBN
Kierownik projektu: prof. dr hab. Iryda Grek-Pabisowa
Okres realizacji 2004-2008
Publikacje: Iryda Grek-Pabisowa, Małgorzata Ostrówka, Beata Biesiadowska-Magdziarz, Język polski na Białorusi Radzieckiej w okresie międzywojennym. Polszczyzna mówiona, Język na Pograniczach 33, SOW, Warszawa 2008, ss. 250

 

5. Tytuł projektu: Słownik etymologiczny kaszubszczyzny
Źródło finansowania: KBN
Kierownik projektu: prof. dr hab. Hanna Taborska
Okres realizacji: 2004-2007
Publikacje: Hanna Taborska, Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny kaszubszczyzny, t. VI, Indeksy wyrazowe do tomów I-V (z płytą CD), SOW, Warszawa 2010, ss. 345

 

6. Tytuł projektu: Dziedzictwo kultury szlacheckiej na byłych Kresach północno-wschodnich. Ginąca część kultury europejskiej
Źródło finansowania: KBN
Kierownik projektu: dr hab., prof. IS PAN Anna Zielińska
Okres realizacji: 2004-2007
Publikacje: Zofia Sawaniewska-Mochowa i Anna Zielińskiej, Dziedzictwo kultury szlacheckiej na byłych Kresach północno-wschodnich – ginąca część kultury europejskiej, SOW, Warszawa 2007, ss. 473
(Dostęp online: http://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=14301&from=FBC)

 

7. Tytuł projektu: Słownictwo tekstów Stefana Żeromskiego
Źródło finansowania: KBN
Kierownik projektu: prof. dr hab. Kwiryna Handke
Okres realizacji: 2002-2005
Publikacje: Kwiryna Handke, Słownictwo pism Stefana Żeromskiego, tom wstępny (uzupełniony i rozszerzony), Universitas, Kraków 2007, ss. 54

 

8. Tytuł projektu: Polacy w więzieniach, łagrach i na zesłaniach w ZSRR. Korespondencja z delegaturą Polskiego czerwonego Krzyża w Moskwie 1920-1937
Źródło finansowania: KBN
Kierownik projektu: prof. dr hab. Irena Maryniakowa
Okres realizacji: 2001-2004
Publikacje: Irena Maryniakowa, Dorota Rembiszewska, Baza danych Archiwum Polskiego Czerwonego Krzyża w Moskwie. Informacje o Polakach i obywatelach polskich na podstawie korespondencji z Delegaturą PCK w Moskwie w latach 1920-1937, 2005 (opracowanie komputerowe)

 

9. Tytuł projektu: Tradycja i współczesność w językowym i kulturowym obrazie świata na Śląsku Cieszyńskim
Źródło finansowania: KBN
Kierownik projektu: prof. dr hab. Zbigniew Greń
Okres realizacji: 2001-2004
Publikacje: Zbigniew Greń, Tradycja i współczesność w językowym i kulturowym obrazie świata na Śląsku Cieszyńskim, SOW, Warszawa 2004, ss. 385

 

10. Tytuł projektu: Historia nazwisk polskich, t. II
Źródło finansowania: KBN
Kierownik projektu: prof. dr hab. Zofia Kaleta
Okres realizacji: 2000-2003
Publikacje: Zofia Kowalik Kaleta, Historia nazwisk polskich na tle społecznym i obyczajowym (XII-XV w.), tom 1., cz. 1, SOW, Warszawa 2007, ss. 440 (Dostęp online: http://rcin.org.pl/Content/39455/WA243_18875_2631015-T1_HIS-NAZW-POL_0000.pdf)

 

 


GRANTY AFILIOWANE POZA IS PAN (KIEROWANE PRZEZ PRACOWNIKÓW IS PAN; OD 2010 R.)


 

1. Tytuł projektu: Wizje narodu w polskich podręcznikach do nauki historii – porównawcze badania antropologiczne
Kierownik projektu: prof. dr hab. Wojciech Burszta
Pracownicy IS PAN: prof. dr hab. Wojciech Burszta, dr Anna Jawor
Okres realizacji: 2013-2016
Jednostka finansująca: Narodowe Centrum Nauki
Afiliacja: SWPS

 

2. Tytuł projektu: Bizantyńskie źródło do dziejów Słowian: Teofilakt Simokatta, Historia, przekład z języka greckiego z komentarzem
Kierownik projektu: dr hab. Anna Kotłowska
Pracownicy IS PAN: dr hab. Anna Kotłowska
Okres realizacji: 2012-2016
Jednostka finansująca: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego – NPRH
Afiliacja: Instytut Historii UAM

 

3. Tytuł projektu: Kino, rock, kontrkultura
Kierownik projektu: dr Sylwia Siedlecka
Okres realizacji: 08.2013-12.2013
Jednostka finansująca: Polski Instytut Sztuki Filmowej
Afiliacja: Dom Spotkań z Historią w Warszawie

 

4. Tytuł projektu: Polska scena filmowa i muzyczna (1945-1989)
Kierownik projektu: dr Sylwia Siedlecka
Okres realizacji: 01.2012-12.2012
Afiliacja: Dom Spotkań z Historią
Jednostka finansująca: Polski Instytut Sztuki Filmowej

 

5. Tytuł projektu: Macedonia – kraina, region, pogranicze
Kierownik projektu: dr hab. Jolanta Sujecka, prof. IS PAN
Okres realizacji: 2010-2013
Jednostka finansująca: NCN
Afiliacja: Wydział „Artes Liberales" UW

 

6. Tytuł projektu: Archive and Methodical Field Research on the Subject of: Blood Libel Myths and the Holocaust in the Memory of the Polish Hinterland (2010-2012)
Kierownik projektu: prof. dr hab. Joanna Tokarska-Bakir
Okres realizacji: 2010-2012
Jednostka finansująca: The Rothschild Foundation Europe
Afiliacja: Archiwum Etnograficzne przy ISNS UW

                      


EUROJOS 2



JĘZYKOWO-KULTUROWY OBRAZ ŚWIATA SŁOWIAN I ICH SĄSIADÓW
NA TLE PORÓWNAWCZYM
(EUROJOS-2)

 

Projekt badawczy EUROJOS-2 ‒ Językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów na tle porównawczym ‒ kontynuuje prace konwersatorium EUROJOS, które utworzone w roku 2001, w roku 2009 zostało afiliowane w IS PAN (zob. informacje w artykule J. Bartmińskiego i I. Bielińskiej-Gardziel 15 lat konwersatorium EUROJOS w „Etnolingwistyce" t. 28 (2016), s. 317‒322). Prace są prowadzone ‒ niezmiennie od chwili powołania konwersatorium ‒ pod kierunkiem prof. dr. hab. Jerzego Bartmińskiego.
W roku 2015 zakończono prace finansowane z grantu NPRH 12H 12 0182 81 Metody analizy językowego obrazu świata (JOS) w kontekście badań porównawczych i przygotowano do publikacji pierwsze tomy Leksykonu aksjologicznego Słowian i ich sąsiadów. Tom 1, pt. DOM, ukazał się w Wydawnictwie UMCS w roku 2015 pod red. Jerzego Bartmińskiego, Iwony Bielińskiej-Gardziel i Beaty Żywickiej. Kolejne tomy Leksykonu ukażą się w najbliższych latach, w roku 2016 ‒ PRACA i HONOR, w roku 2017 ‒ EUROPA i WOLNOŚĆ.

Celem projektu EUROJOS-2 jest kontynuowanie i rozwijanie prowadzonych dotychczas paralelnych analiz semantycznych na materiale języków słowiańskich (a także wybranych innych), z intencją dokonywania porównań międzyjęzykowych i międzykulturowych (o założeniach merytorycznych ‒ patrz: szczegółowy opis projektu EUROJOS). W centrum zainteresowania znajduje się analiza semantyki nazw wartości, szczególnie zaś badanie sposobu rozumienia pojęć aksjologicznych, które odgrywają istotną rolę we współczesnym świecie. Prace prowadzone są w oparciu o spójną metodologię. Podstawę materiałową stanowią dane systemowe, tekstowe oraz ankietowe. Program opiera się na założeniu, że człowiek postrzega świat w perspektywie określonej w dużej mierze przez jego wspólnotę językową i kulturową, a rekonstrukcja językowego obrazu świata prowadzi do poznania człowieka jako podmiotu postrzegającego, konceptualizującego i mówiącego (homo loquens).

Od roku 2016 konwersatorium EUROJOS-2 działa pod wspólnym patronatem Komisji Etnolingwistycznej Międzynarodowego Komitetu Slawistów oraz Instytutu Slawistyki PAN z udziałem Instytutu Filologii Polskiej UMCS, który reprezentuje prof. Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska. Formuła konwersatorium w porównaniu do swojego poprzednika EUROJOS-1 została alternatywnie poszerzona o dane dialektalne (ETNO-EUROJOS).
Gotowość podjęcia prac w ramach projektu EUROJOS-2 zgłosiło 58 osób z 14 krajów (m.in. z Rosji, Ukrainy, Białorusi, Czech i Słowacji, Bułgarii, Chorwacji, Serbii, Niemiec, Danii, Litwy, Francji). Deklaracje dotyczą 21 języków, oprócz języków słowiańskich, także angielskiego, niemieckiego, francuskiego, duńskiego, nowogreckiego, węgierskiego, litewskiego i in.
Obecnie ‒ po wstępnym rozeznaniu sytuacji ‒ postanowiono podjąć zespołowo opracowanie 5‒10 konceptów, które były najczęściej typowane przez realizatorów projektu (RODZINA, ZDROWIE), są doniosłe społecznie (SPRAWIEDLIWOŚĆ, DEMOKRACJA, TOLERANCJA) i ważne ze względów kulturowych (OJCZYZNA, SOLIDARNOŚĆ, DUSZA). Przewidziane jest rozszerzenie tej listy o jeszcze 2‒3 koncepty.
Konwersatorium jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych przedstawioną tematyką i badaniem konceptów aksjologicznych w różnych językach.

 

Sekretariat projektu EUROJOS-2 prowadzą:
dr Beata Żywicka (koordynator) (beata_zywicka@o2.pl),
dr Joanna Szadura (joanna.szadura@wp.pl),
dr Dorota Pazio-Wlazłowska (kontakty w języku rosyjskim) (d.pazio@ispan.waw.pl)

 


ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ


 

 

Instytut Filologii Polskiej UMCS
Instytut Slawistyki PAN
Instytut Filologii Polskiej PWSW w Przemyślu
Komisja Etnolingwistyczna przy MKS
zapraszają na konferencję EUROJOS-XII
Słownik językowy – leksykon – encyklopedia w perspektywie badań porównawczych Słowian i ich sąsiadów
Lublin, 7-9 grudnia 2016 r.


Program konferencji

 


EUROJOS


 

 Językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów na tle porównawczym

(EUROJOS)


Projekt badawczy Językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów na tle porównawczym (w skrócie EUROJOS) jest rozwijany pod kierunkiem prof. Jerzego Bartmińskiego w ramach międzynarodowego konwersatorium utworzonego w roku 2008 na XIV MKS w Ochrydzie. Na mocy decyzji Rady Naukowej Instytutu Slawistyki PAN z 26 stycznia 2009 roku projekt został wpisany do programu badań Instytutu.


Założenia merytoryczne programu EUROJOS odpowiadają koncepcji etnolingwistyki kognitywnej prezentowanej w pracach Jerzego Bartmińskiego (m.in. Jazykovoj obraz mira. Očerki po etnolingvistike, Moskwa 2005; Językowe podstawy obrazu świata, Lublin 2006, wyd. V 2012; Stereotypy mieszkają w języku, Lublin 2007, wyd. II w 2009; Aspects of Cognitive Ethnolinguistics, Londyn 2009, paperback 2012; Jezik – slika – svet, Beograd 2011), także pisanych wspólnie z prof. Wojciechem Chlebdą (Jak badać językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów?, "Etnolingwistyka. Problemy języka i kultury" 20, 2008).


Zamierzeniem projektu EUROJOS jest kontynuowanie i rozwijanie badań porównawczych nad językowym obrazem świata w skali ponadnarodowej, ogólnosłowiańskiej i szerzej – europejskiej. Program opiera się na założeniu, że człowiek postrzega świat w perspektywie określonej w dużej mierze przez jego wspólnotę językową i kulturową, a rekonstrukcja językowego obrazu świata prowadzi do poznania człowieka jako podmiotu postrzegającego, konceptualizującego i mówiącego (homo loquens).


Celem konwersatorium jest dokonanie paralelnych analiz semantycznych na materiale wszystkich języków słowiańskich (a także niektórych innych), z intencją dokonywania porównań międzyjęzykowych i międzykulturowych. Wyróżnionym przedmiotem badań jest rozumienie pojęć aksjologicznych (konceptów), które odgrywają istotną rolę we współczesnym świecie, jak WOLNOŚĆ, GODNOŚĆ, PRACA, DOM itp. Podstawę materiałową analiz stanowią dane systemowe, tekstowe oraz ankietowe. Część tych badań, nastawiona na wypracowanie wspólnej metodologii, jest wspierana z grantu NPRH.
Konwersatorium jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych przedstawioną tematyką i badaniem konceptów aksjologicznych w różnych językach.


Sekretariat konwersatorium prowadzą: dr Iwona Bielińska-Gardziel (eurojos@ispan.waw.pl) i dr Dorota Pazio-Wlazłowska (d.pazio@ispan.waw.pl).
Zob. też szczegółowe informacje o konferencjach organizowanych w ramach Konwersatorium EUROJOS w latach 2008−2013.



KONFERENCJE EUROJOS


 

W latach 2008-2010 Zespół Lingwistyki Korpusowej i Semantyki, kierowany przez prof. dr hab. Violettę Koseską-Toszewą uczestniczył w siódmym europejskim projekcie ramowym (FP7):

 

CONCEPTUAL MODELLING OF NETWORKING OF CENTRES FOR HIGH-QUALITY RESEARCH IN SLAVIC LEXICOGRAPHY AND THEIR DIGITAL RESOURCES (MONDILEX)

 

Głównym celem projektu było stworzenie ogólnego schematu infrastruktury badawczej, wspierającej badania leksykograficzne języków słowiańskich. Realizacja projektu przyczyniła się do koordynacji, unifikacji i rozwoju istniejących już cyfrowych zasobów leksykalnych oraz tworzenia nowych - w zgodzie ze standardami światowymi. Powstały schemat infrastruktury sprawił, że dostęp do zasobów leksykalnych języków słowiańskich (np. dwu- i wielojęzycznych elektronicznych słowników) stał się prosty i powszechny.
Jednym z założeń projektu MONDILEX było działanie na rzecz zachowania wielojęzyczności i wielokulturowości Europy. Efektem udziału w projekcie było 5 konferencji, 2 monografie i kilkadziesiąt artykułów.
W projekcie MONDILEX uczestniczyły zespoły reprezentujące po dwa języki słowiańskie z każdej grupy języków (zachodniosłowiańskiej: polski i słowacki, wschodniosłowiańskiej: rosyjski i ukraiński, południowosłowiańskiej: bułgarski i słoweński) z:


• Bułgarii (Institute of Mathematics and Informatics, BAS),
• Polski (Institute of Slavic Studies, PAS)
• Rosji (Institute for Information Transmission Problems, RAS),
• Słowacji (L. Štúr Institute of Linguistics, SAS),
• Słowenii (Jožef Stefan Institute)
• Ukrainy (Ukrainian Lingua-Information Fund of the NASU).


opr. D. Roszko

 

 

Clarin-PL jest częścią ogólnoeuropejskiej infrastruktury naukowej CLARIN (Common Language Resources & Technology Infrastructure).
Celem Clarin-PL jest budowa infrastruktury badawczej, przynoszącej konkretne rezultaty naukowcom z dziedzin nauk humanistycznych i społecznych, rozbudowa i utrzymanie polskiego węzła infrastruktury Clarin ERIC, rozbudowa podstawowych technologii dla języka polskiego oraz badania w zakresie inżynierii języka i lingwistyki informatycznej.

 

Szczegółowa informacja na temat projektu, zadań, narzędzi znajduje się na stronach Clarin-PL.

 

***

 

Instytut Slawistyki PAN wraz z Politechniką Wrocławską (instytucja koordynująca), Instytutem Podstaw Informatyki PAN, Polsko-Japońską Wyższą Szkołą Technik Komputerowych, Uniwersytetem Łódzkim oraz Uniwersytetem Wrocławskim tworzy polską część struktury Clarin.

Pracownicy Instytutu Slawistyki PAN dotychczas stworzyli wielojęzyczne bazy tekstów współczesnych dla języków: polskiego, bułgarskiego, litewskiego i rosyjskiego.

 

Bazy o łącznej objętości 18MB są udostępnione w cyfrowym repozytorium Clarin-PL:

 

Polish-Bulgarian-Russian Parallel Corpus
Polish-Lithuanian Parallel Corpus

 

W pracach nad polsko-bułgarsko-rosyjską bazą tekstów współczesnych uczestniczyli: Anna Kisiel, Violetta Koseska-Toszewa, Natalia Kotsyba, Joanna Satoła-Staśkowiak i Wojciech Sosnowski. W pracach nad polsko-litewską bazą tekstów współczesnych uczestniczyli: Danuta Roszko i Roman Roszko.

Obecnie zespół Instytutu Slawistyki PAN w składzie Maksim Duškin, Joanna Satoła-Staśkowiak, Danuta Roszko, Roman Roszko, Wojciech Sosnowski i Roman Tymoshuk opracowują rozszerzoną wersję wielojęzycznego anotowanego korpusu, którego trzon stanowi język polski. Głównym celem zespołu Instytutu Slawistyki PAN na lata 2016-2018 jest integracja zasobów wielojęzycznych zbudowanych w CLARIN-PL z zasobami światowymi, ich dalszy rozwój i dostosowanie ich funkcjonalności na potrzeby tłumaczenia ręcznego i maszynowego, językoznawczych badań konfrontatywnych oraz wielojęzycznego wyszukiwania informacji w ramach otwartej, wieloaspektowej Platformy Wielojęzycznej.