W dniach 26–29 maja 2026 r. mgr Andrzej Żak uczestniczył w prestiżowej konferencji Speech Prosody 2026, która odbyła się w Filadelfii (USA). Podczas konferencji zaprezentował poster pt. „Stress Variability and Acoustic Stress Correlates. The Case of Northern Kashubian”, poświęcony wykorzystaniu zjawiska wariantywności miejsca akcentu w języku kaszubskim w badaniach akustycznych.
W konferencji uczestniczyli uznani badacze i badaczki prozodii z całego świata.
Mgr Andrzej Żak prowadzi badania w ramach grantu Preludium NCN „Korelaty akustyczne akcentu w języku kaszubskim” (nr 2022/45/N/HS2/02855).
Andrzej Żak prezentuje poster podczas konferencji. Fot. archiwum prywatne.Filadelfia. Fot. archiwum prywatne.
Jednym z istotnych zadań instytucji naukowych jest wspieranie rozwoju kolejnych pokoleń badaczy oraz przygotowywanie młodych naukowców do samodzielnego prowadzenia działalności badawczej. W realizację tej misji aktywnie włącza się Instytut Slawistyki PAN, stwarzając studentom, doktorantom i młodym naukowcom możliwość zdobywania doświadczenia w środowisku naukowym.
W ramach programu Erasmus+ w maju i czerwcu 2026 r. w IS PAN przebywała na praktykach Ana Todorović – studentka Wydziału Filologicznego Uniwersytetu w Belgradzie. Młoda badaczka swój staż odbyła w Centrum Slawistycznej Informacji Naukowej, a jej opiekunem w Instytucie był dr Paweł Kowalski. Podczas dwumiesięcznego pobytu w Warszawie Ana Todorović miała możliwość zapoznania się ze specyfiką pracy naukowej. Przeprowadziła liczne kwerendy biblioteczne i bazodanowe, zapoznała się z badaniami prowadzonymi w Instytucie, a także jako słuchaczka uczestniczyła w konferencji naukowej „Dawne i współczesne kontakty językowo-kulturowe w krajach słowiańskich. Konferencja w pierwszą rocznicę śmierci profesora Janusza Siatkowskiego” (25–26 maja, Warszawa) oraz w międzynarodowych warsztatach Erasmus+ „Warsztaty międzykulturowe #interlab+”, organizowanych przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji (8 czerwca, Warszawa).
Kulminacyjnym punktem odbywanych praktyk była zorganizowana przez Zespół CSIN dyskusja problemowa poświęcona zagadnieniu języka neutralnego płciowo – obszarowi badawczemu pozostającemu w centrum zainteresowań stażystki (24 czerwca, Warszawa). Referat wprowadzający wygłoszony przez Anę Todorović dotyczył porównania stanowisk Komitetu ds. Standaryzacji Języka Serbskiego oraz Rady Języka Polskiego w kwestii języka neutralnego płciowo i języka uwzględniającego płeć, analizowanych z perspektywy krytycznej analizy dyskursu. W dyskusji aktywnie głos zabierali przede wszystkim dr Jakub Banasiak oraz dr Roman Tymoshuk, dzieląc się swoimi doświadczeniami badawczymi. Stażystka zaprezentowała także przygotowany słowniczek polsko-serbskiej terminologii z zakresu krytycznej analizy dyskursu.
Staż w IS PAN był dla serbskiej studentki nie tylko okazją do zdobycia doświadczenia badawczego, lecz także do poznania polskiej kultury, historii oraz specyfiki języka polskiego.
Ana Todorović. Fot. Kinga Capik.Ana Todorović podczas wygłaszania referatu. Fot. Roman Tymoshuk.Uczestnicy dyskusji w IS PAN, zorganizowanej przez zespół CSIN. Fot. Kinga Capik.Uczestnicy dyskusji w Instytucie Slawistyki PAN, zorganizowanej przez zespół CSIN. Fot. Kinga Capik.Dr Roman Tymoshuk, dr Jakub Banasiak i Ana Todorović w Instytucie Slawistyki PAN. Fot. Paweł Kowalski.
W dniach 14–17 czerwca 2026 r. dr Elżbieta Kwiecińska wystąpiła na konferencji „Understanding Ukraine, Rethinking Europe” w Asconie w Szwajcarii, które było spotkaniem redaktorów i autorów „Oxford Handbook of Ukrainian History”.
Dr Elżbieta Kwiecińska pracuje nad rozdziałem na temat historii Polaków i katolików w Ukrainie. Redaktorami podręcznika są Olena Palko, Fabiann Baumann i Börries Kuzmany. Projekt został wsparty przez URIS Ukrainian Research in Switzerland we współpracy z Universität Basel, Universität Heidelberg oraz Universität Wien.
Plakat konferencyjny. Fot. Facebook URIS Ukrainian Research in Switzerland.Dr Elżbieta Kwiecińska podczas prezentacji rozdziału na temat Polaków i katolików w Ukrainie. Fot. Julia Elena Grieder.Dr Elżbieta Kwiecińska w Asconie w Szwajcarii. Fot. Hennadij Koroliow.
W dniach 22–23 czerwca 2026 roku odbyła się XVI edycja warsztatów pt. „CLARIN w praktyce badawczej”, organizowanych w Uniwersytecie Jana Kochanowskiego w Kielcach przez Centrum Technologii Językowych CLARIN-PL z siedzibą w Politechnice Wrocławskiej we współpracy z Instytutem Literaturoznawstwa i Językoznawstwa Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach oraz partnerami konsorcyjnymi CLARIN-PL: Instytutem Podstaw Informatyki PAN, Instytutem Slawistyki PAN, Polsko-Japońską Akademią Technik Komputerowych, Uniwersytetem Łódzkim i Uniwersytetem Wrocławskim.
Wydarzenie cieszyło się dużym zainteresowaniem środowiska naukowego – w panelach i blokach praktycznych wzięło udział około 150 uczestników z całego kraju.
Naukowcy z Instytutu Slawistyki PAN aktywnie włączyli się w program warsztatów, prezentując wyniki badań prowadzonych we współpracy z partnerami z innych ośrodków naukowych. W wystąpieniach merytorycznych brali udział badacze związani z naszym Instytutem oraz Uniwersytetem Warszawskim, a całość prac wpisuje się w szerszą działalność w ramach infrastruktury CLARIN-PL.
Prezentacje Zespołu Semantyki i Lingwistyki Komputerowej IS PAN
Jednym z głównych punktów programu były prezentacje dotyczące pracy z językami o ograniczonej reprezentacji cyfrowej.
Zespół w składzie: Danuta Roszko (UW), Roman Roszko (IS PAN) oraz Piotr Szatkowski (IS PAN) przedstawił metodologię tworzenia zbiorów danych dla lektu mazurskiego. Prace te są ściśle związane z realizowanym projektem CLARIN-PL-BIZ-Bis (FENG), który jest przedsięwzięciem konsorcjalnym. Podczas prezentacji omówiono techniczne aspekty budowy potoków przetwarzania danych, niezbędnych do przygotowania tekstów mazurskich pod kątem uczenia, ewaluacji i testowania modeli językowych (LLM).
Kolejne wystąpienie, zaprezentowane przez zespół: Danuta Roszko (UW), Roman Roszko (IS PAN) oraz Valéry TrânThiên (IS PAN), dotyczyło testów maszynowego przekładu w grupach językowych o ograniczonych zasobach cyfrowych (m.in. języków słowiańskich, bałtyckich). Prelegenci postawili problematykę współczesnych modeli AI w szerszym kontekście historycznym i teoretycznym, odnosząc się do klasycznych dzieł teorii przekładu. Wskazali, że nawet w dobie sztucznej inteligencji wciąż aktualne pozostają zasady sformułowane przez Étienne’a Doleta w 1540 roku w La Manière de Bien Traduire d’une Langue en Aultre. Jego pięć reguł – od doskonałego zrozumienia intencji autora po unikanie dosłownego tłumaczenia „słowo w słowo” – stanowi kluczowy punkt odniesienia dla oceny jakości generowanych dziś tłumaczeń.
Jako drastyczny przykład tego, jak błąd w przekładzie może wpłynąć na rozwój nauki, zespół przywołał problematykę poruszoną przez Daniela Hoeka (2023) w artykule Forced Changes Only: A New Take on the Law of Inertia. Analiza językowa wykazała, że nieprecyzyjne tłumaczenie łacińskiego leksemu quatenus na język angielski, dokonane przez Andrew Motte w 1729 roku w przekładzie Principia Newtona, doprowadziło do fundamentalnego niezrozumienia pierwszej zasady dynamiki Newtona. Ten pozornie drobny błąd językowy wypaczył interpretację naukowej zasady na blisko trzy stulecia, co stanowi niezwykle istotną przestrogę dla współczesnych badaczy testujących precyzję i semantyczną czujność modeli maszynowego tłumaczenia.
Konsultacje eksperckie
Ważnym elementem obecności naukowców IS PAN na warsztatach była możliwość bezpośredniego wsparcia uczestników. Prof. IS PAN Roman Roszko prowadził indywidualne i grupowe konsultacje eksperckie, pomagając badaczom w implementacji nowoczesnych technologii w ich codziennej pracy naukowej. Tematyka konsultacji obejmowała:
wykorzystanie sztucznej inteligencji w procesach przekładu tekstów,
analizę rękopisów wielojęzycznych z użyciem narzędzi AI,
zaawansowane tagowanie oraz anotację zasobów językowych.
Udział naszych badaczy w tak licznej grupie uczestników potwierdza rosnącą rolę Instytutu Slawistyki PAN w projektach łączących tradycyjną humanistykę z nowoczesnymi technologiami przetwarzania języka naturalnego.
Prof. Roman Roszko przed Wydziałem Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Fot. archiwum prywatne.Prof. Roman Roszko podczas wygłaszania referatu. Fot. archiwum prywatne.Prof. Roman Roszko podczas wygłaszania referatu. Fot. archiwum prywatne.Prof. Danuta Roszko podczas wygłaszania referatu. Fot. archiwum prywatne.
Dr Katarzyna Taczyńska otrzymała stypendium The International Institute for Holocaust Research przy Jad Waszem w Jerozolimie. W ramach stypendium w 2027 roku będzie realizować projekt “To Want with All Her Might to Be Here”: Women’s Narratives from the Post-Holocaust Yugoslav Jewish Diaspora.
The International Institute for Holocaust Research jest jednym z najważniejszych na świecie ośrodków wspierających badania nad Zagładą. Umożliwia naukowcom prowadzenie kwerend w unikatowych zbiorach Archiwum Jad Waszem oraz rozwijanie międzynarodowej współpracy badawczej.
W czerwcu i lipcu 2026 r. dr Katarzyna Taczyńska przebywa w Jack, Joseph and Morton Mandel Center for Advanced Holocaust Studies, działającym przy United States Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie. Jako stypendystka programu Manya Friedman Memorial Fellowship realizuje projekt A Soldier and a Doll: The Holocaust in Post-Yugoslav Memory.
The Mandel Center działa na rzecz zwiększania widoczności i znaczenia badań nad Zagładą oraz wspierania ich rozwoju w Stanach Zjednoczonych i na świecie. Centrum zajmuje się również badaniem trwałości oraz współczesnego znaczenia pamięci o Holokauście.
Jack, Joseph and Morton Mandel Center for Advanced Holocaust Studies. Fot. archiwum prywatne.Jack, Joseph and Morton Mandel Center for Advanced Holocaust Studies. Fot. archiwum prywatne.Dr Katarzyna Taczyńska w Waszyngtonie. Fot. archiwum prywatne.United States Holocaust Memorial Museum. Fot. archwium prywatne.
Serdecznie zapraszamy na kolokwium habilitacyjne dr. Oresta Semotiuka, które odbędzie się 3 lipca br. o godzinie 12.00 w trybie zdalnym na platformie Zoom.
Podstawą procedury habilitacyjnej jest osiągnięcie: Wojna rosyjsko-ukraińska we współczesnych karykaturach politycznych. Mediatyzacja współczesnych konfliktów zbrojnych
Recenzenci:
prof. dr hab. Joanna Getka, Uniwersytet Warszawski
prof. emerita dr hab. Aleksandra Hnatiuk, Uniwersytet Warszawski
dr hab. Wojciech Kajtoch, prof. ucz., Uniwersytet Jagielloński
prof. dr hab. Yaroslav Polishchuk, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu
W imieniu Komisji Habilitacyjnej
Prof. dr hab. Alena Rudenka
Sekretarzyni Komisji
Prof. dr hab. Nicole Dołowy uczestniczyła w dniach 18–19 czerwca 2026 r. w konferencji „The Politics of Intercomprehension”, zorganizowanej na Uniwersytecie w Mons w Belgii.
Jej referat pt. „Intercomprehension and (Un)Intelligibility Myth: The Case of Collateral Languages of Poland” dotyczył interkomprehensji między językami kolateralnymi a językiem dominującym oraz mitów dotyczących wzajemnego rozumienia, wywodzących się z ideologii języka standardowego. Materiał badawczy został zebrany w ramach grantu NCN Sonata Bis „Różnorodność językowa w Polsce”.
Prof. Nicole Dołowy podczas wygłaszania referatu. Fot. archiwum prywatne.
11 czerwca 2026 r. dr Yana Hladyr wzięła udział w posiedzeniu Slovanský ústav Akademie věd České republiky, podczas którego wygłosiła referat pt. Archiwum „Zrodzone ze wstrząsów”: nowe praktyki artystyczne w perspektywie kultury sieciowej oraz katharsis sztuki ukraińskiej w latach 2022–2025. Wystąpienie odbyło się w trybie zdalnym na zaproszenie czeskiego ośrodka badawczego.
W referacie badaczka zaprezentowała strukturę i założenia swojego cyfrowego archiwum „Zrodzone ze wstrząsów”, omawiając główne wyniki projektu dotyczącego katharsis sztuki ukraińskiej w treściach mediów kulturalnych oraz roli tekstów kultury sieciowej w dokumentowaniu doświadczenia wojny. Spotkanie umożliwiło dyskusję nad metodologicznymi aspektami projektu oraz jego znaczeniem dla współczesnych badań nad kulturą ukraińską.
Udział dr Yany Hladyr w posiedzeniu Slovanského ústavu stanowi ważny element rozwijanej współpracy między Instytutem Slawistyki PAN a czeskimi instytucjami naukowymi oraz potwierdza rosnące zainteresowanie problematyką ukraińską w środowisku międzynarodowym.
Dr Yana Hladyr podczas wygłaszania referatu. Fot. archiwum prywatne.Dr Yana Hladyr podczas wygłaszania referatu. Fot. archiwum prywatne.
Korzystając z witryny wyrażasz zgodę na używanie tzw. ciasteczek (cookies), zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Polityka prywatności
The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.
