Centrum Slawistycznej Informacji Naukowej

zaprasza na wykład

doc. dra Borisa Kerna z Instytutu Języka Słoweńskiego im. Frana Ramovša przy Centrum Badawczym Słoweńskiej Akademii Nauk i Sztuk oraz Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu w Nowej Goricy

„Współczesne wyzwania leksykografii”

Wykład odbędzie się 23 lipca 2026 r. (czwartek) o godz. 11.00 w formule hybrydowej:

– w sali konferencyjnej Instytutu Slawistyki PAN (ul. Jaracza 1),

– online za pośrednictwem platformy Zoom (0soby zainteresowane uczestnictwem online proszone są o zgłoszenie się do dr. Pawła Kowalskiego: pawel.kowalski@ispan.edu.pl).

Spotkanie odbywa się w ramach cyklu wykładów „Cztery pory roku z językoznawstwem” jako wykład letni. Wykład zostanie wygłoszony w języku polskim.

Streszczenie

Współczesna praktyka leksykograficzna pokazuje, że praca z materiałem korpusowym wymaga świadomej refleksji interpretacyjnej oraz odpowiedzialnych decyzji redakcyjnych. Bez nich opis słownikowy może prowadzić do utrwalania stereotypowych sposobów przedstawiania poszczególnych wspólnot narodowych, etnicznych, językowych, religijnych czy innych grup mniejszościowych. Problem ten dotyczy zarówno doboru kolokacji, jak i przykładów użycia, które – choć formalnie oparte na danych korpusowych – mogą wzmacniać jednostronny lub stygmatyzujący obraz danej grupy.

W drugiej części wykładu omówiona zostanie rola leksykografek i leksykografów w procesie wyboru przykładów użycia oraz formułowania definicji słownikowych. Szczególna uwaga zostanie poświęcona temu, w jaki sposób ich osobiste doświadczenia, kompetencje, światopogląd, wrażliwość społeczna, przynależność pokoleniowa czy kontakt z przedstawicielami określonych grup mogą wpływać na decyzje redakcyjne.

Celem wykładu będzie pokazanie, że współczesna leksykografia nie polega wyłącznie na rejestrowaniu użycia języka, lecz także na odpowiedzialnym interpretowaniu danych językowych. Słownik jest bowiem nie tylko narzędziem opisu systemu językowego, ale również tekstem kultury, który może utrwalać, osłabiać albo problematyzować społeczne stereotypy obecne w języku.

Sylwetka badacza

Doc. dr Boris Kern jest badaczem w Zakładzie Leksykologii Instytutu Języka Słoweńskiego im. Frana Ramovša przy Centrum Badawczym Słoweńskiej Akademii Nauk i Sztuk. Zajmuje się zagadnieniami współczesnej leksykologii i leksykografii, słowotwórstwa, ortografii, nauczania języka jako drugiego i obcego, relacji między językiem a płcią oraz lingwistyki queerowej. Od 2021 roku jest członkiem Komisji Słowotwórczej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów. W latach 2021–2025 kierował projektem badawczym pt. Kombinatoryka formantów słowotwórczych w języku słoweńskim. Ponadto prowadzi zajęcia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu w Nowej Goricy, gdzie wykłada lingwistykę korpusową, technologie językowe oraz współczesne metody gromadzenia danych językowych.

W 2024 roku przewodniczył 23. Międzynarodowej Konferencji Naukowej Komisji Słowotwórstwa przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów, a w marcu bieżącego roku ukazała się pod jego redakcją monografia Słowotwórstwo gniazdowe w językach słowiańskich, dedykowana prof. Mirosławowi Skarżyńskiemu i będąca najobszerniejszą wielojęzyczną monografią poświęconą słowotwórstwu gniazdowemu.

Jako współautor i współredaktor uczestniczy w opracowywaniu trzeciego wydania Słownika języka słoweńskiego (eSSKJ), przygotowuje również Słownik gniazdowy języka słoweńskiego jako obcego. Brał on także udział w tworzeniu ePravopisu (2014–), Szkolnego słownika języka słoweńskiego, Słownika nowszego słownictwa języka słoweńskiego (2012) oraz drugiego, zrewidowanego wydania Słownika języka słoweńskiego (2014).

W ostatnim czasie Poznań odwiedziła grupa studentów językoznawstwa ogólnego z Uniwersytetu w Lejdzie. 2 lipca studenci wysłuchali w Archiwum Państwowym w Poznaniu wykładu dr hab. Marii Trawińskiej, prof. IS PAN, pt. The History of the Polish Language Written in Latin. Podczas spotkania zaprezentowano cenne późnośredniowieczne manuskrypty łacińsko-polskie, stanowiące wyjątkowe świadectwo historii języka polskiego.

Pracownicy Archiwum Państwowego w Poznaniu zorganizowali również zwiedzanie gmachu, podczas którego uczestnicy mieli okazję zobaczyć dokumenty ilustrujące historię kontaktów polsko-holenderskich.

W dniach 25–27 czerwca 2026 roku w Jastrowiu odbyła się XI edycja Bukowińskiego Festiwalu Nauki – część I. Wydarzenie, którego pomysłodawczyniami i realizatorkami są prof. dr hab. Helena Krasowska oraz dr Magdalena Pokrzyńska, zorganizowano dzięki współpracy licznych instytucji, przede wszystkim Fundacji Slawistycznej.

Festiwal zainaugurowano w Ośrodku Kultury w Jastrowiu. Pierwszy dzień upłynął pod znakiem wykładów popularnonaukowych z cyklu „Bliscy Nieznajomi”, które wygłosili m.in. prof. dr hab. Dorota Krystyna Rembiszewska, Stanisław Dąbek, Kosma Kołodziej, prof. Krzysztof Nowak, prof. Helena Krasowska, Eduard Yakymovych, dr Magdalena Pokrzyńska oraz Maciej Tarkowski. Bukowiński Klub Filmowy poprowadził Bartosz Kuświk. Odbyła się także prezentacja książki Marcina Polańskiego pt. „Nad Prutem, Czeremoszem… Burzliwe losy Polaków z Bukowiny”, wydanej przez wydawnictwo AD REM.

Piątkowy program był najbardziej intensywny i został podzielony na kilka bloków tematycznych. W ramach cykli „Bliscy Nieznajomi” oraz „Kultura – Natura” poruszono szerokie spektrum zagadnień. Międzynarodowy charakter wydarzenia podkreślili goście z Ukrainy i Rumunii: Yaroslav Redkva, który mówił o toponimach Bukowiny, Nataliia Kolesnyk, prezentująca mozaikę etniczną regionu, oraz Harieta Sabol z wykładem „Dzieci Bukowiny. Między doświadczeniem zagrożenia a odnową medyczną”.

Piotr Kozłowski oprowadził uczestników po zabytkach Jastrowia, przybliżając historię i współczesność miasta. Krzysztof Dymek zaprezentował walory przyrodnicze Pojezierza Wałeckiego, po czym uczestnicy udali się do Muzeum Ziemi Wałeckiej – Grupy Warownej. Zwiedzili schrony Wału Pomorskiego, ekspozycję pojazdów militarnych oraz zapoznali się z lokalnym dziedzictwem historycznym. Realizacja tej części programu była możliwa dzięki zaangażowaniu licznych partnerów, w tym Nadleśnictw Jastrowie i Okonek oraz Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Pile.

W programie znalazły się również warsztaty rękodzielnicze i przyrodnicze. Uczestnicy tworzyli ceramikę z materiałów naturalnych pod kierunkiem Beaty Dymek oraz poznawali ekosystemy leśne podczas zajęć prowadzonych przez Magdalenę Marchwiak.

Trzeci, a zarazem ostatni dzień Festiwalu zgromadził liczne grono uczestników i obfitował w wykłady oraz zajęcia praktyczne. Zbigniew Kowalski opowiedział o tradycji międzypokoleniowej na przykładzie „Bukowińskich Spotkań”, natomiast Monika Stępień szczegółowo przedstawiła, od czego warto rozpocząć poszukiwania genealogiczne. Mykoła Szkriblak i Tomasz Kałuski wygłosili wykłady poświęcone tradycyjnym ozdobom z koralików – gerdanom i dziordanom. Karolina Frączek zaprezentowała wyniki projektu „Koraliki Tradycji – bukowińskie inspiracje artystyczne”, a Piotr Bączkiewicz omówił różnice pomiędzy tradycyjną a sceniczną formą wybranych tańców.

Uczestnicy mogli również wziąć udział w warsztatach praktycznych. Karolina Frączek prowadziła zajęcia poświęcone bukowińskim inspiracjom artystycznym, natomiast Piotr Bączkiewicz uczył tańców w rytmie polki i walczyka. Robert Pokrzyński poprowadził kolejną odsłonę Bukowińskiego Klubu Filmowego. Zaprezentowano również wystawę prac Macieja Tarkowskiego i Michała Sikory pt. „Między pamięcią a miejscem. Polacy na Bukowinie”, która towarzyszyła uczestnikom przez wszystkie dni Bukowińskiego Festiwalu Nauki.

Bukowiński Festiwal Nauki jest projektem o zasięgu międzynarodowym. Wśród wykładowców znajdują się naukowcy i popularyzatorzy nauki z Polski, Rumunii i Ukrainy. Projekt ma charakter cykliczny, a jego specyfika sprawia, że językami Festiwalu są języki „bukowińskie”: polski, ukraiński i rumuński.

Festiwal gromadzi liczne grono uczestników i cieszy się dużym zainteresowaniem. Organizacja XI edycji Bukowińskiego Festiwalu Nauki w tym samym miejscu i czasie co 37. Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny „Bukowińskie Spotkania” nadaje wydarzeniu szczególną rangę i znacząco zwiększa jego oddziaływanie społeczne. „Bukowińskie Spotkania”, ze względu na swój zasięg i międzynarodowy charakter, należą do największych festiwali folklorystycznych w Europie.

Bukowiński Festiwal Nauki jest wydarzeniem otwartym dla wszystkich, niezależnie od wieku, płci czy wykonywanego zawodu. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, a wykładowcy prowadzą swoje wystąpienia nieodpłatnie. Organizatorzy stwarzają przestrzeń do spotkania szerokiego grona odbiorców z wybitnymi przedstawicielami różnych dyscyplin nauki oraz popularyzatorami wiedzy.

ORGANIZATORZY: Fundacja Slawistyczna, Centrum Kompetencji Cyfrowych Uniwersytetu Warszawskiego, Gmina i Miasto Jastrowie, Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Instytut Socjologii Uniwersytetu Zielonogórskiego, Regionalne Centrum Kultury – Fabryka Emocji w Pile, Komitet Słowianoznawstwa PAN, Nadleśnictwo Jastrowie, Nadleśnictwo Okonek, Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi, Ośrodek Kultury w Jastrowiu, Polskie Towarzystwo Leśne Oddział Nadnotecki, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Pile, Stowarzyszenie „Dzieło Genealogiczne”, Stowarzyszenie Res Carpathica, Stowarzyszenie Inicjatyw Lokalnych HORYZONT, Stowarzyszenie „Głogowska Edukacja Kresowa”, Towarzystwo Naukowe Warszawskie, Universitatea „Ștefan cel Mare” din Suceava, Wydział Filologiczny Uniwersytetu Narodowego imienia Jurija Fedkowycza w Czerniowcach

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki III.

 

Z okazji Dnia Państwowości Litwy – święta narodowego upamiętniającego koronację króla Mendoga – dr hab. Roman Roszko, prof. IS PAN, wziął udział w uroczystych obchodach zorganizowanych w Ambasadzie Republiki Litewskiej w Warszawie.

Podczas powitania prof. Roszko złożył na ręce Jego Ekscelencji Ambasadora Republiki Litewskiej Valdemarasa Sarapinasa najserdeczniejsze życzenia dla narodu litewskiego. W słowach skierowanych bezpośrednio do dyplomaty – wypowiedzianych w języku litewskim – szczególnie akcentował współczesny, wszechstronny rozwój Litwy, a także jej suwerenność i niezależność, stanowiące fundament silnej pozycji kraju na arenie międzynarodowej. Wyraził również nadzieję na dalsze, dynamiczne zacieśnianie relacji polsko-litewskich oraz podkreślił głębokie znaczenie dziedzictwa historycznego Litwy dla budowania wspólnej tożsamości naszego regionu.

Spotkanie było także doskonałą okazją do przekazania wyrazów wdzięczności za dotychczasowe, nieocenione wsparcie udzielone Instytutowi Slawistyki PAN przez litewską placówkę dyplomatyczną. Ambasada wyraziła solidarność z naszą jednostką, wystawiając list poparcia dla projektu DARIAH.NEC, co stanowi istotny impuls dla rozwoju międzynarodowych inicjatyw badawczych realizowanych w IS PAN.