Seminarium lekturowe, 15 grudnia 2026 r.

15 grudnia 2026 roku o godz. 14.00 odbędzie się kolejne spotkanie w ramach seminarium lekturowego „Świeżo napisane”, organizowanego w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.

Tym razem przedmiotem rozmowy będzie książka „Triest, czyli nigdzie” Jana Morrisa – opowieść o Trieście, mieście o szczególnym położeniu geograficznym i historycznym, naznaczonym spotkaniem różnych kultur, języków i tradycji.

Spotkanie odbędzie się stacjonarnie w siedzibie Instytutu Slawistyki PAN przy ul. Jaracza 1 (V piętro) oraz online.

Osoby zainteresowane udziałem w spotkaniu online prosimy o kontakt pod adresem karolina.cwiek-rogalska@ispan.edu.pl lub ewa.wroblewska@ispan.edu.pl.

Seminarium lekturowe „Świeżo napisane” jest przestrzenią rozmowy o nowych, ważnych i inspirujących publikacjach – zarówno z obszaru humanistyki, jak i szerzej rozumianej kultury współczesnej. Spotkania mają charakter dyskusyjny i są okazją do wspólnej lektury oraz wymiany perspektyw.

Spotkanie podsumowujące projekt polonistyczny NAWA, 12 listopada

Instytut Slawistyki PAN zaprasza na spotkanie podsumowujące realizację projektu „Robiwszy coś dla polskości – warsztaty języka polskiego i kultury polskiej”, finansowanego przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej w ramach programu „Promocja języka polskiego 2025”. Projekt jest kierowany przez prof. dr hab. Dorotę Rembiszewską.

Spotkanie odbędzie się 12 listopada (czwartek) o godz. 12.00 w Pałacu Staszica w Warszawie (ul. Nowy Świat 72), w Sali im. Hugona Kołłątaja (nr 167, I piętro).

Podczas wydarzenia podsumujemy najważniejsze działania i rezultaty projektu. W programie:

  • sprawozdanie kierowniczki projektu, prof. Doroty Rembiszewskiej, z realizacji poszczególnych zadań;
  • wystąpienie koordynatorki projektu na Litwie, prof. Kristiny Rutkowskiej;
  • wypowiedzi wykonawców projektu;
  • prezentacja nagrodzonych prac w konkursie „Opowiedz mi babciu, opowiedz mi dziadku”;
  • dyskusja.

Polacy na Litwie i w krajach bałtyckich – konferencja naukowa w Tartu z udziałem badaczek z Instytutu Slawistyki PAN

W dniach 4–7 listopada 2026 r. w Tartu (Estonia) odbyła się III Międzynarodowa Konferencja Naukowa pt. „Polacy na Litwie i w krajach bałtyckich: od Powstania Styczniowego do XXI wieku. Język, tożsamość, kultura i edukacja”. Obrady miały miejsce w Muzeum Uniwersytetu w Tartu oraz w Instytucie Języków Obcych UT. Głównym organizatorem konferencji było Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego, a organizatorem merytorycznym konferencji prof. Grzegorz Kozłowski.

W konferencji uczestniczyły prof. Helena Krasowska i prof. Dorota K. Rembiszewska z Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Spotkanie zgromadziło badaczy reprezentujących różne ośrodki naukowe, którzy podejmowali zagadnienia związane z historią, językiem, kulturą, tożsamością i edukacją Polaków na Litwie, Łotwie i Estonii.

Szczególną rolę podczas konferencji odegrała prof. Helena Krasowska, która moderowała panel pt. „Pogranicza, wspólne dziedzictwo i perspektywa ponadregionalna”. W dyskusji uczestniczyli: Liisi Laineste z Estońskiego Muzeum Literatury, prof. Krzysztof Walczak z Uniwersytetu Kaliskiego, dr Jan Bulak z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, dr Adam Hlebowicz z Instytutu Pamięci Narodowej oraz prof. Kristina Rutkovska z Uniwersytetu Wileńskiego. Panel stał się okazją do rozmowy o pograniczach jako przestrzeniach spotkania kultur, języków i tradycji, a także o wspólnym dziedzictwie i ponadregionalnym wymiarze badań.

Prof. Dorota K. Rembiszewska uczestniczyła w panelu pt. „Łotwa i Estonia – Polacy w przestrzeni krajów bałtyckich”, moderowanym przez prof. Jacka Reginię-Zacharskiego z Uniwersytetu Łódzkiego. W ramach tego panelu wygłosiła referat pt. „Śladami Stefanii Ulanowskiej po współczesnej Łatgalii”, poświęcony działalności i obecności Stefanii Ulanowskiej w tym regionie.

Ważnym wydarzeniem towarzyszącym konferencji było ukazanie się trzeciego tomu monografii zbiorowej „Polacy na Litwie i w krajach bałtyckich: od Powstania Styczniowego do XXI wieku”, pod redakcją prof. Grzegorza Kozłowskiego. Publikacja została wydana przed konferencją i stanowiła naukowe wprowadzenie do podejmowanej podczas obrad problematyki. W tomie tym znalazł się artykuł prof. Doroty K. Rembiszewskiej pt. „Śladami Stefanii Ulanowskiej po współczesnej Łatgalii”.

Konferencja w Tartu stworzyła przestrzeń do wymiany doświadczeń i prezentacji wyników badań, a także do dyskusji nad polskim dziedzictwem kulturowym w krajach bałtyckich oraz perspektywami dalszej współpracy naukowej.

Dr Adam Hlebowicz i prof. Helena Krasowska podczas obrad. Fot. Dorota K. Rembiszewska.
Liisi Laineste, prof. Krzysztof Walczak, dr Jan Bulak, dr Adam Hlebowicz, prof. Kristina Rutkovska, prof. Helena Krasowska. Fot. Adam Bobryk.
Na zdjęciu od lewej: dr Jarosław Durka, dr Michał Laszczkowski, prof. Dorota K. Rembiszewska i prof. Jacek Reginia-Zacharski podczas obrad. Fot. Helena Krasowska.
Prof. Dorota K. Rembiszewska przed wystąpieniem. Fot. Helena Krasowska.
Prof. Grzegorz Kozłowski podczas otwarcia konferencji. Fot. Helena Krasowska.
Prof. Dorota K. Rembiszewska i prof. Helena Krasowska na wystawie poświęconej Polakom w Estonii w Narodowym Archiwum Estonii. Fot. Adam Hlebowicz.
Prof. Helena Krasowska w Narodowym Archiwum Estonii. Fot. Dorota K. Rembiszewska.

Muzułmanie i ich sąsiedzi: bliskość, bariera, neutralność

Zapraszamy na trzecie spotkanie z cyklu „Nasi muzułmanie: islam od Bałkanów po Londyn”, organizowanego przez Pracownię Obszaru Postjugosłowiańskiego (Instytut Slawistyki Zachodniej i Południowej UW), Instytut Slawistyki PAN oraz Stowarzyszenie „Pracownia Etnograficzna”.

W debacie zatytułowanej „Muzułmanie i ich sąsiedzi: bliskość, bariera, neutralność” wezmą udział dr Marzena Maciulewicz (Instytut Slawistyki PAN) oraz dr Karolina Radłowska (Wydział Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku).

Kiedy: środa, 18 listopada 2026 r., godz. 18:00
Gdzie: Pracownia Duży Pokój, ul. Warecka 4/6, Warszawa (wejście od ul. Kubusia Puchatka)

Opis:

Jak przez pokolenia w Europie kształtowały się relacje między społecznościami muzułmańskimi a ich niemuzułmańskimi sąsiadami? W jaki sposób różnice religijne i kulturowe wpływały na codzienne kontakty i praktyki sąsiedzkie? Czym różnią się doświadczenia sąsiedztwa muzułmanów na Bałkanach od doświadczeń polskich Tatarów? Czy granice kulturowe i religijne mogą utrzymywać się mimo wielowiekowego życia obok siebie?

Podczas spotkania zestawimy doświadczenia różnych społeczności muzułmańskich i ich sąsiadów, żeby lepiej zrozumieć mechanizmy współistnienia oraz samo zjawisko sąsiedztwa.

FINANSOWANIE:

Projekt współfinansuje m.st. Warszawa.

Wizyta studyjna prof. Lilii Zabolotnej w Instytucie Slawistyki PAN

W dniach 3–8 listopada 2026 r. w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk odbyła się wizyta studyjna profesor Lilii Zabolotnej z Narodowego Muzeum Historii Mołdawii. Osobą zapraszającą wizyty była prof. dr hab. Helena Krasowska z Instytutu Slawistyki PAN. W rozmowach i omawianiu perspektyw przyszłej współpracy uczestniczyła również prof. dr hab. Dorota K. Rembiszewska z Instytutu Slawistyki PAN.

Wizyta koncentrowała się na zagadnieniach związanych z historią, kulturą i dziedzictwem polskiej mniejszości w Republice Mołdawii. W jej ramach przeprowadzono kwerendy w Archiwum Głównym Akt Dawnych, Bibliotece Narodowej oraz Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, poszukując materiałów źródłowych do planowanych badań.

Ważnym elementem spotkań była praca nad referatami na międzynarodową konferencję poświęconą stosunkom polsko-mołdawskim, która odbędzie się w kwietniu 2027 r. w Kiszyniowie. Omówiono także plan i strategię organizacji konferencji, możliwości realizacji wspólnych projektów grantowych oraz przygotowania publikacji naukowej i encyklopedii poświęconej Polakom w Mołdawii.

Wizyta przyczyniła się do zacieśnienia współpracy naukowej między badaczkami oraz wyznaczenia kierunków dalszych wspólnych działań badawczych i wydawniczych. Pobyt prof. Lilii Zabolotnej został zrealizowany dzięki wsparciu Biura Współpracy z Zagranicą Polskiej Akademii Nauk.

Prof. Helena Krasowska i prof. Lilia Zabolotnaia w Instytucie Slawistyki PAN. Fot. archiwum prywatne.
Prof. Dorota K. Rembiszewska, prof. Helena Krasowska i prof. Lilia Zabolotnaia podczas zwiedzania zabytków Warszawy. Fot. archiwum prywatne.

O Andrzeju Wędzkim i pamiętniku Anny Niesiołowskiej-Wędzkiej – otwarte zebranie naukowe w Poznaniu

Dnia 5 listopada 2026 r. w sali seminaryjnej Pałacu Działyńskich w Poznaniu odbyło się otwarte zebranie naukowe poznańskiej placówki Instytutu Slawistyki PAN.

W pierwszej części zebrania zaprezentowano wydaną w październiku 2026 r. przez PAN Bibliotekę Kórnicką monografię autorstwa dr. Wojciecha Mądrego, przy współudziale mgr Barbary Grunwald-Hajdasz, pt. „Andrzej Wędzki (1927–2017). Historyk, badacz dziejów Słowiańszczyzny, regionalista i kolekcjoner”. Publikacja poświęcona jest prof. Andrzejowi Wędzkiemu – badaczowi wczesnych dziejów Słowian, regionaliście, jednemu z twórców „Słownika starożytności słowiańskich”, a także uczonemu związanemu przez ponad 50 lat z obecnym Instytutem Slawistyki PAN.

W drugiej części zebrania dr W. Mądry wygłosił referat pt. „Lata okupacji w oczach nastolatki. Pamiętnik Anny Niesiołowskiej-Wędzkiej (1929–2016) z lat II wojny światowej”. Przedstawił w nim historię powstania pamiętnika dr Anny Niesiołowskiej-Wędzkiej – archeolożki i badaczki grodów kultury łużyckiej – znajdującego się w zbiorach Biblioteki Kórnickiej PAN.

Pamiętnik składa się z dwóch zeszytów, odręcznie zapisanych w latach 1943–1947. Zawarte w nim zapiski odzwierciedlają przeżycia dorastającej dziewczyny, która w wyniku wojny utraciła wszystkich swoich bliskich. Ze względu na czas powstania stanowią one również cenny dokument epoki. W swoim wystąpieniu dr W. Mądry przedstawił sylwetkę autorki, jej wojenne losy oraz tragiczne doświadczenia, jakich doświadczyła w tamtych latach. Zaprezentował także fragmenty pamiętnika obrazujące codzienne życie Polaków na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Na podstawie zawartych w nim informacji ukazał, w jaki sposób doświadczenia wojenne wpłynęły na plany życiowe oraz dalsze losy autorki.

Zebranie zakończyła dyskusja, podczas której zachęcano dr. W. Mądrego do opublikowania omawianego pamiętnika. Wśród zaproszonych gości obecny był również dr Jarosław Matysiak – historyk, regionalista i kierownik PAN Archiwum w Warszawie Oddział w Poznaniu. Dr W. Mądry podziękował mu za udostępnienie spuścizny naukowej prof. Andrzeja Wędzkiego.

Okładka monografii.
Uczestnicy spotkania. Fot. Barbara Grunwald-Hajdasz.

Sesja memorialna poświęcona Profesorowi Leszkowi Bednarczukowi, 7 grudnia

7 grudnia 2026 r. w Warszawie odbędzie się sesja memorialna poświęcona Profesorowi Leszkowi Bednarczukowi, organizowana w pierwszą rocznicę Jego śmierci przez Instytut Slawistyki PAN, Towarzystwo Naukowe Warszawskie oraz Komitet Słowianoznawstwa PAN.

Podczas spotkania przedstawiciele środowiska naukowego przywołają postać Profesora, wspominając Jego dorobek naukowy, działalność dydaktyczną i inspirującą rolę w kształceniu kolejnych pokoleń badaczy. W programie przewidziano wystąpienia poświęcone m.in. Profesorowi jako nauczycielowi i mistrzowi, Jego zainteresowaniom językoznawczym oraz badaniom nad polszczyzną północno-wschodnią.

W sesji wezmą udział również badaczki z Instytutu Slawistyki PAN: prof. dr hab. Helena Krasowska, która wygłosi referat „Od «mulțumesc» do badań naukowych. Wspomnienie o Profesorze Leszku Bednarczuku”, oraz prof. dr hab. Dorota Krystyna Rembiszewska, z wystąpieniem „Zainteresowania profesora Leszka Bednarczuka polszczyzną północno-wschodnią”.

Sesja będzie okazją do wspólnego uczczenia pamięci Profesora, refleksji nad Jego dorobkiem oraz przypomnienia Jego miejsca w polskim środowisku naukowym.

Wydarzenie odbędzie się o godz. 11:00 w siedzibie Instytutu Slawistyki PAN przy ul. Jaracza 1 w Warszawie (V piętro). Organizatorkami sesji są prof. Helena Krasowska i prof. Dorota K. Rembiszewska.

Zaproszenie na debatę „W ilu językach można być sobą? Wielojęzyczne światy osób z doświadczeniem migracji” | 16.11.2026 r.

Serdecznie zapraszamy na debatę „W ilu językach można być sobą? Wielojęzyczne światy osób z doświadczeniem migracji”, która odbędzie się w poniedziałek 16 listopada 2026 r. o godz. 18.00 w Pracowni Duży Pokój (ul. Warecka 4/6, Warszawa).

Opis:

Jak język wpływa na naszą tożsamość i poczucie przynależności? Jak wygląda codzienne życie między kilkoma językami? Jak doświadczenie migracji zmienia sposób, w jaki komunikujemy się z innymi i budujemy relacje?

W Polsce mieszka obecnie co najmniej 2,5 miliona osób z doświadczeniem migracji, posługujących się dziesiątkami różnych języków. Osoby, które zdecydowały się związać swoją przyszłość z Polską, często na co dzień funkcjonują w kilku językach – uczą się polskiego, posługują się angielskim, a jednocześnie pozostają w kontakcie ze swoimi językami i związanymi z nimi kulturami.

Debata będzie poświęcona wielojęzyczności w kontekście migracji. Rozmowa będzie oparta na osobistych doświadczeniach osób mieszkających w Polsce, dla których język jest nie tylko narzędziem komunikacji, lecz także ważną częścią tożsamości i relacji z otoczeniem. To będzie rozmowa o wielojęzyczności, migracji i tożsamości, a także o codziennym funkcjonowaniu między różnymi językami. O wyzwaniach związanych z nauką nowego języka oraz o tym, jak różnorodność językowa wpływa na nasze relacje i procesy integracji.

Inspiracją do rozmowy jest sześć podcastów poświęconych różnym aspektom wielojęzyczności, zrealizowanych w ramach projektu „Opowiedz mi swój język – wielojęzyczne światy migrantów w Polsce” przez Stowarzyszenie Pracownię Etnograficzną.

W dyskusji wezmą udział:

Dr hab. Ewa Golachowska, prof. IS PAN – polonistka i socjolingwistka zajmującą się językowym i kulturowym pograniczem polsko-wschodniosłowiańskim. Prowadziła badania terenowe na Białorusi, Ukrainie, Litwie i Łotwie. Jej zainteresowania naukowe skupiają się wokół wielojęzyczności, związku języka z tożsamością oraz językiem religii. Współautorka „Atlasu Gwar Wschodniosłowiańskich Białostocczyzny”, autorka monografii „Jak mówić do Pana Boga. Wielojęzyczność katolików na Białorusi na przełomie XX i XXI wieku” oraz licznych artykułów naukowych.

Olga Khabibulina – badaczka zainteresowana wielokulturowością i procesami migracyjnymi. Od ponad dziewięciu lat mieszka w Warszawie, dokąd przeprowadziła się z Mińska. Ma wieloletnie doświadczenie w realizacji projektów społecznych i edukacyjnych w Białorusi, Gruzji i Polsce. Obecnie przygotowuje doktorat w Instytucie Slawistyki PAN, poświęcony praktykom kulturowym i językowym Gruzinów i Gruzinek mieszkających w Polsce. W pracy badawczej wykorzystuje metody etnograficzne, storytelling i wywiad-rzekę.

Darin Loka – Założyciel Stowarzyszenia MOVA – Język bez Barier, z ponad 5-letnim doświadczeniem w tłumaczeniach dla sektora humanitarnego. Case manager i tłumacz w Stowarzyszeniu Interwencji Prawnej (SIP), członek kolektywu Queer Without Borders. Współpracował z wieloma organizacjami pozarządowymi w Polsce oraz instytucjami międzynarodowymi, takimi jak UNHCR, IOM, Save the Children, XENION w Berlinie, PFM czy Grupa Granica. Laureat Nagrody im. Olgi Kersten-Matwin (2023) Fundacja Batoergo. Specjalizuje się w prowadzeniu szkoleń dla tłumaczy. Dodatkowo aktywnie działa na rzecz osób wrażliwych i społeczności queer oraz pełni funkcję mediatora kulturowego.

Dyskusję poprowadzi prof. dr hab. Karolina Bielenin-Lenczowska – antropolożka społeczna i lingwistka. Prowadziła etnograficzne badania terenowe w Macedonii, Włoszech, Polsce i Brazylii. Zajmuje się antropologią migracji i diaspory, antropologią lingwistyczną, metodologią nauk społecznych oraz interdyscyplinarnymi studiami nad krajobrazem. Autorka książek „Spaghetti z ajwarem. Translokalna codziennność muzułmanów w Macedonii i we Włoszech” (2015) i „Koloniści z Rio Claro. Społeczno-językowe światy polskich osadników w południowej Brazylii” (2024).

Zaproszenie na spotkanie z prof. Dorotą Rembiszewską w ramach cyklu wykładów kaszubologicznych, 9 listopada

Instytut Kaszubski w Gdańsku oraz Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie zapraszają na cykl wykładów kaszubologicznych, poświęconych zagadnieniom związanym z Kaszubami i kaszubszczyzną z perspektywy różnych dziedzin nauki, m.in. językoznawstwa, literaturoznawstwa, historii, socjologii i etnologii.

Każde spotkanie prowadzone jest przez innego specjalistę lub specjalistkę, reprezentujących różne obszary badań nad Kaszubami.

W poniedziałek 9 listopada 2026 r. odbędzie się kolejne spotkanie w ramach cyklu, którego gościnią będzie nasza badaczka prof. dr hab. Dorota Rembiszewska. Wygłosi ona wykład pt. „Hanna Popowska-Taborska i badania kaszuboznawcze w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk”.

Spotkanie odbędzie się online na platformie MS Teams w godz. 17.00–18.30.

Link do spotkania:
MS Teams – dołącz do spotkania

Przed spotkaniem zachęcamy również do wysłuchania krótkiej prelekcji wprowadzającej do rozmowy, przygotowanej w związku z wykładem. Nagranie jest już dostępne na kanale YouTube.

Serdecznie zapraszamy do udziału w spotkaniu oraz do wysłuchania nagrania wprowadzającego.

Prof. Dorota Pazio-Wlazłowska na Uniwersytecie Karola w Pradze (Erasmus+)

Od 19 do 23 października 2026 roku dr hab. Dorota Pazio-Wlazłowska, prof. IS PAN gościła w ramach programu Erasmus+ Staff Mobility for Teaching na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Karola w Pradze.

Prof. D. Pazio-Wlazłowska przeprowadziła warsztaty z metodologii wypracowanej w ramach międzynarodowego konwersatorium Językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów na tle porównawczym (EUROJOS) oraz wygłosiła trzy wykłady: Aksjosfera Słowian. Perspektywa leksykograficzna; Fat studies – perspektywiczny kierunek badań?; Zwierzęta towarzyszące − nowi, pełnoprawni członkowie rodziny? Uwagi na marginesie zmian zachodzących w konceptualizacji pojęcia we współczesnej polszczyźnie.

Zarówno warsztaty, jak i wykłady spotkały się z pozytywnym odbiorem i żywym zainteresowaniem studentów.

Prof. Dorota Pazio-Wlazłowska przed Uniwersytetem. Fot. archiwum prywatne.
Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk

Korzystając z witryny wyrażasz zgodę na używanie tzw. ciasteczek (cookies), zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Polityka prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close