W dniach 18–27 września 2026 r. w Warszawie odbędzie się jubileuszowa, 30. edycja Festiwalu Nauki.

Jak co roku Badacze i Badaczki z Instytutu Slawistyki PAN wezmą udział w organizacji lekcji dla szkół oraz wydarzeń otwartych.

W ramach lekcji festiwalowej dr Agata Bielak poprowadzi zajęcia dla klas 4–6 pt. „Czy muchomor zabija muchy? Obraz grzybów w polskiej kulturze”, a dr Kinga Capik – warsztaty zatytułowane „Śladami Stanisława Staszica – odkrywamy skarby Ziemi”.

Na wydarzenia otwarte zapraszamy do Pałacu Staszica (ul. Nowy Świat 72 w Warszawie).

19 września (sobota), godz. 16.00–18.00, sala 006 (parter)

Odbędzie się dyskusja wokół opublikowanej niedawno w wydawnictwie IS PAN książki „Różnorodność językowa w Polsce. Wspólnoty posługujące się językami kolateralnymi i ich żywotność etnolingwistyczna” pod redakcją Nicole Dołowy i Macieja Mętraka.

Zastanowimy się, jakie czynniki powodują, że wspólnoty i ich języki zachowują żywotność, a co powoduje, że stają się coraz słabsze. W dyskusji wezmą udział Autorki i Autorzy książki: prof. dr hab. Nicole Dołowy, dr Maciej Mętrak, dr Michał Kotnarowski, dr Karina Stempel-Gancarczyk, mgr Andrzej Żak oraz dr Piotr Szatkowski.

Monografia powstała w ramach grantu SONATA BIS Narodowego Centrum Nauki „Różnorodność językowa w Polsce: języki kolateralne, działania na rzecz języków i konceptualizacja tożsamości zbiorowej” (2020/38/E/HS2/00006).

---

24 września (czwartek), godz. 16.00–17.00, sala 006 (parter)

Dr Yana Hladyr wygłosi wykład pt. „Cyfrowe archiwum katharsis: Instagram o przemianach sztuki ukraińskiej podczas wojny”, podczas którego przedstawi rezultaty badań prowadzonych w ramach grantu NCN Miniatura 9 „Zrodzone ze wstrząsów: katharsis sztuki ukraińskiej w treściach mediów kulturalnych (2022–2025)”, poświęconego analizie współczesnej sztuki ukraińskiej w warunkach wojny oraz sposobom jej przedstawiania w mediach społecznościowych.

---

25 września (piątek), godz. 11.00–12.30, sala 006 (parter)

Dr hab. Dorota Pazio-Wlazłowska, prof. IS PAN, poprowadzi warsztaty zatytułowane „O kanapowczyniach nie przez różowe okulary”.

Warsztaty poświęcone będą analizie znaczenia i użycia najnowszych potocznych określeń osób grubych, wyrazom kanapowczyni i kanapowiec. Będziemy m.in. analizować ogólnodostępne teksty (np. artykuły internetowe, komentarze), identyfikując słowa i zwroty używane do opisu kanapowców i kanapowczyń (np. brak motywacji, uleganie pokusom, niska samoocena).

---

26 września (sobota), godz. 14.00–15.00, sala im. Marii Skłodowskiej-Curie (nr 123, I piętro)

Zapraszamy na debatę „«Najpierw padają słowa, potem miasta»: humaniści wobec wojen narracyjnych w regionie Bałtyku”. Dyskusja będzie oscylować wokół roli humanistyki w systemie europejskiego bezpieczeństwa i odporności Europejczyków na zagrożenia wojenne, ataki hybrydowe i dezinformację.

Udział wezmą:

• dr hab. Iwona Kurz, prof. ucz. – dziekana Wydziału Polonistyki UW;
• dr Darius Ivoška – dyrektor Instytutu Języka Litewskiego (Lietuvių kalbos institutas) w Wilnie;
• dr Monika Michaliszyn – letonistka, była ambasadorka RP na Łotwie, pracuje w Katedrze Językoznawstwa Ogólnego, Migowego i Bałtystyki na Wydziale Polonistyki UW;
• dr Małgorzata Kasner – zastępca dyrektora ds. ogólnych w Instytucie Slawistyki PAN.

Wydarzenie realizowane jest w ramach Zadania Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na lata 2026–2027 „Humanistyka dla bezpieczeństwa. Projekt współpracy wzmacniającej badania slawistyczne i ich oddziaływanie na naukę oraz społeczeństwa tzw. flanki wschodniej UE i NATO”.

Zachęcamy do śledzenia naszej strony www.ispan.edu.pl oraz mediów społecznościowych (Facebook, Instagram, LinkedIn), gdzie na bieżąco będziemy relacjonować nasz udział w Festiwalu Nauki.

Szczegółowy program Festiwalu, a także dane partnerów i organizatorów, można znaleźć na stronie: https://festiwalnauki.edu.pl/.

W dniach 17–26 września 2026 r. odbędzie się III Międzypokoleniowy Festiwal Literacki w Sandomierzu „Generacja Słowa”, w tym roku pod hasłem „Historia, która łączy pokolenia”. Wydarzenie organizowane jest przez Miejską Bibliotekę Publiczną im. Jana Długosza w Sandomierzu.

Z radością informujemy, że Instytut Slawistyki PAN objął patronatem naukowym sesję zatytułowaną „Wizje świata. Legendy, mity, baśnie i bajki w narracjach historycznych, etnograficznych i literackich”, która odbędzie się w dniach 17 i 18 września.

Podczas sesji referat „Legendy, klechy, gadki. Sandomierskie opowieści według Oskara Kolberga” wygłosi pracowniczka wydawnictwa IS PAN, dr Joanna Kulczyńska-Kruk.

Program całego wydarzenia oraz sesji naukowej dostępny jest poniżej oraz na stronie festiwalu: https://www.generacjaslowa.pl/

Serdecznie zapraszamy!

14 sierpnia 2026 roku w Piotrowcach Dolnych odbył się II Polski Festiwal Nauki – wydarzenie popularyzujące naukę oraz polskie dziedzictwo kulturowe na Bukowinie. Program obejmował wykłady popularnonaukowe, promocję książki, warsztaty oraz spotkania integrujące lokalną społeczność.

Uroczystego otwarcia Festiwalu dokonała Maria Malicka, Prezes Oddziału Obwodowego Towarzystwa Kultury Polskiej im. Adama Mickiewicza w Piotrowcach Dolnych. W programie znalazły się wykłady dziekana Wydziału Filologicznego Narodowego Uniwersytetu w Czerniowcach doc. dr. Yaroslava Redkvy, prof. dr hab. Heleny Krasowskiej poświęcone Polakom na Bukowinie Karpackiej oraz wystąpienie Andrzeja Osiniaka o twórczości Olgi Boznańskiej. Ważnym punktem wydarzenia była również promocja książki prof. Heleny Krasowskiej Polish Highlanders in Carpathian Bukovina: A Sociolinguistic and Lexical Study.

Dużym zainteresowaniem cieszyły się warsztaty dotyczące dokumentowania polskiego dziedzictwa kulturowego oraz zajęcia medyczne „Lekarz w akcji – praktyczne badanie pacjenta krok po kroku”, prowadzone przez lek. Joannę Pawlik. Dziewczynki z Panki Monika, Ewa i Danka zaprezentowały swoje polskie umiejętności artystyczne pod kierunkiem Aneli Jakimowycz.

II Polski Festiwal Nauki był inicjatywą oddolną. Powstał na prośbę mieszkańców Piotrowiec Dolnych, którzy zwrócili się do prof. Heleny Krasowskiej z propozycją zorganizowania wydarzenia popularno-naukowego w swojej miejscowości. Festiwal stanowi kontynuację przedsięwzięcia zapoczątkowanego w dniach 28–30 września 2021 roku w Berdiańsku i Mariupolu, kiedy odbył się I Polski Festiwal Nauki, finansowany z programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki”.

Organizatorami wydarzenia byli Fundacja Slawistyczna, Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk oraz Obwodowe Towarzystwo Kultury Polskiej im. Adama Mickiewicza w Piotrowcach Dolnych. Pomysłodawczynią i realizatorką Festiwalu była prof. dr hab. Helena Krasowska.

W dniach 7–8 września 2026 r. dr Karolina Panz wzięła udział w II Kongresie Badaczy i Badaczek Granic i Pograniczy w Białymstoku, na którym wygłosiła referat dotyczący przemytniczych praktyk społecznych w przedwojennym powiecie nowotarskim.

Wystąpienie powstało w oparciu o badania realizowane w ramach grantu Sonata 19 NCN pt. „Oblicza przemytu na pograniczu polsko-słowackim w latach 1918–1949”.

28 sierpnia 2026 r. dr hab. Elżbieta Janicka, prof. IS PAN, wygłosiła wykład na temat topografii symbolicznej terenu d. getta warszawskiego dla grupy doktorantek i doktorantów z Wydziału Nauk Społecznych i Politycznych Uniwersytetu Lozańskiego pod kierownictwem prof. Oliviera Filleule’a. Po wykładzie nastąpiła część warsztatowa poświęcona rozpoznawaniu modeli przestrzenno-dyskursywnych, czyli konkretnych wzorów narracji w konkretnej przestrzeni. Analizowano bezpośrednie otoczenie pomnika Bojowników i Męczenników Narodu Żydowskiego dłuta Natana Rapoporta oraz oś ulicy Stawki z pomnikiem d. Umschlagplatzu i pomnikiem Poległych i Pomordowanych na Wschodzie.

Wydarzenie było rezultatem pobytu prof. Elżbiety Janickiej na Uniwersytecie w Lozannie wiosną br. i referatu pt. Herbarium Polonorum – un herbier de Treblinka, który wygłosiła tam 18 maja podczas konferencji Écrits des camps, des ghettos, de la déportation: factualités, matérialités, zorganizowanej przez Faculté des lettres (Centre des Sciences historiques de la culture, Section de français, ANR-DFG H-Diaries) z inicjatywy prof. Marty Caraion (UNIL) i prof. Judith Lyon-Caen (EHESS). Tematem referatu była prezentacja autorskiego projektu prof. Janickiej pt. Zielnik oraz krytyka paradygmatu środowiskowej historii Zagłady.

10 września 2026 r. o godz. 17.00 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Hajnówce odbędzie się pierwsze spotkanie promocyjne poświęcone publikacji „Różnorodność językowa w Polsce”, t. 1: „Wspólnoty posługujące się językami kolateralnymi i ich żywotność etnolingwistyczna”.

Spotkanie z Autorkami i Autorami będzie okazją do rozmowy o językowej różnorodności Polski oraz o czynnikach wpływających na żywotność wspólnot językowych i używanych przez nie języków. W dyskusji uwaga zostanie poświęcona zarówno uwarunkowaniom sprzyjającym zachowaniu języków, jak i procesom prowadzącym do ich osłabienia. Szczególne miejsce zajmie sytuacja językowa na Podlasiu.

Wydarzenie odbędzie się w ramach IV Festiwalu Gwar Pogranicza „Po Swojomu”, organizowanego przez Instytut Gwar Pogranicza.

Spotkanie jest pierwszym z wrześniowych wydarzeń towarzyszących promocji publikacji „Różnorodność językowa w Polsce”

Serdecznie zapraszamy!

Monografia powstała w ramach grantu SONATA BIS Narodowego Centrum Nauki
„Różnorodność językowa w Polsce: języki kolateralne, działania na rzecz języków
i konceptualizacja tożsamości zbiorowej” (2020/38/E/HS2/00006).

Prof. dr hab. Helena Krasowska i prof. dr hab. Dorota Rembiszewska wygłosiły referaty na sympozjum „Bliżej siebie. Polska i Rumunia między Wschodem, Zachodem i Orientem”/ „Mai aproape unii de alții.Polonia și România între Răsărit, Apus și Orient”, zorganizowanym w Suczawie w dniach 27–28 sierpnia 2026 r. Jego organizatorem był Związek Polaków w Rumunii.

Sympozjum stanowiło część obchodów Dni Polskich, już 27. z kolei. Ich uroczyste otwarcie odbyło się w Domu Polskim w Moarze.

Pobyt językoznawczyń na Bukowinie był także okazją do spotkania się z miejscową Polonią i wzięcia udziału w uroczystościach dożynkowych w Nowym Sołońcu.