W dniach 24 maja – 31 maja 2026 r. w ramach realizacji grantu Narodowego Centrum Nauki „MINIATURA 9” dr Yana Hladyr odbyła siedmiodniowy wyjazd konsultacyjny do Centrum Badań Ukraine in a Changing Europe przy IMS – Institut mezinárodních studií Uniwersytetu Karola w Pradze. Celem wizyty było omówienie i weryfikacja głównych ustaleń projektu „Zrodzone ze wstrząsów: katharsis sztuki ukraińskiej w treściach mediów kulturalnych (2022–2025)”, który koncentruje się na przełomowych procesach zachodzących we współczesnej sztuce ukraińskiej, prezentowanych odbiorcom za pomocą różnorodnych form przekazu w przestrzeni cyfrowej.
Podczas pobytu badaczka zaprezentowała cyfrowe archiwum „Zrodzone ze wstrząsów” jako narzędzie do badań nad pamięcią cyfrową wojny w perspektywie studiów postkolonialnych oraz omówiła z zespołem praskiego ośrodka najważniejsze wyniki dotychczasowych analiz. W ramach seminarium naukowego dr Hladyr wygłosiła referat w języku angielskim pt. Digital Archive „Born of Shocks”: Network-Culture Texts on the Catharsis of Ukrainian Art in the Content of Cultural Media (2022–2025), prezentując założenia projektu oraz strukturę tworzonego archiwum.
Wyjazd został zaplanowany i sfinansowany w ramach grantu NCN, którego kierowniczką jest dr Yana Hladyr. Konsultacje w Pradze stanowią istotny etap dalszego rozwoju projektu oraz pogłębienia współpracy między Instytutem Slawistyki PAN a praskim ośrodkiem badań nad Ukrainą.
Dr Yana Hladyr podczas wizyty na Uniwersytecie Karola w Pradze. Fot. archiwum prywatne.Dr Yana Hladyr podczas prezentacji na Uniwersytecie Karola w Pradze. Fot. archiwum prywatne.Dr Yana Hladyr podczas wizyty na Uniwersytecie Karola w Pradze. Fot. archiwum prywatne.
W dniach 19–21 czerwca 2026 r. w Łodzi odbędzie się Festiwal REwolucja. W ramach wydarzenia 21 czerwca o godz. 11.00 w Muzeum Tradycji Niepodległościowych (ul. Gdańska 13) dr hab. Karolina Ćwiek-Rogalska, prof. IS PAN weźmie udział w panelu „Bunt po czecho-słowacku”. W dyskusji uczestniczyć będą również Jakub Medek (podcast Czechostacja) oraz Łukasz Grzesiczak (portal XYZ).
Gdzie kończy się słynny „czeski spokój”, a zaczyna realna wściekłość? Czy Słowacja zmierza w stronę nieodwracalnego rozłamu społecznego? Na te i wiele innych pytań uczestnicy odpowiedzą, analizując anatomię buntu naszych południowych sąsiadów.
Wydarzenie jest biletowane. Informacje o cenach biletów i możliwości ich zakupu dostępne są w opisie wydarzenia: https://fb.me/e/jFGJMWAZJ
Prof. dr hab. Dorota Rembiszewska w dniach 7–12 czerwca 2026 r. odbywała wizytę studyjną w Brnie w Zakładzie Dialektologii Czeskiej Akademii Nauk (Akademie věd ČR, Ústav pro jazyk český, Oddělení dialektologické).
Wyjazd do Republiki Czeskiej dał możliwość naukowczyni z Instytutu Slawistyki PAN uczestniczenia w badaniach terenowych, prowadzonych w ramach projektu „Atlas českého jazyka 2027: celoúzemní výzkum nářečí českého jazyka po 50 letech”, we wsiach południowych Moraw: Ostrožská Lhota, Popowice, Vřesovice.
W brneńskim Zakładzie Dialektologii prof. D. Rembiszewska przedstawiła rezultaty swoich badań prowadzonych nad XIX-wiecznymi gwarami warmińskimi, wskazując na konieczność opracowania serii map, ilustrujących podziały leksykalne Warmii, według nowych metod kartograficznych. Dr Ireinová zaprezentowała plansze do kolejnej wystawy o gwarach czeskich.
Poza tym prof. D. Rembiszewska w Ołomuńcu spotkała się z zespołem geoinformatyków z Katedry Geoinformatyki Uniwersytetu w Ołomuńcu (Katedra geoinformatiky Univerzita Palackého v Olomouci), kierowanym przez prof. Vita Voženílka, który przygotowuje mapy do kolejnych tomów „Atlasu języka czeskiego”.
W Pradze naukowczyni z IS PAN obejrzała w siedzibie Czeskiej Akademii Nauk wystawę „Kriticky ohrožené jevy našich nářečí” przygotowaną na 80-lecie powstania Instytutu Języka Czeskiego.
Prof. Dorota Rembiszewska podczas badań terenowych we wsi Vřesovice. Fot. archiwum prywatne.Prof. Dorota Rembiszewska i dr Martina Ireinová. Fot. archiwum prywatne.Prof. Vít Voženílek i prof. Dorota Rembiszewska. Fot. archiwum prywatne.Prof. Dorota Rembiszewska podczas zwiedzania wystawy. Fot. archiwum prywatne.Jedna z plansz prezentowanych na wystawie. Fot. archiwum prywatne.
Prof. Tetiana Jastremska i dr Iryna Romanyna z Instytutu Ukrainoznawstwa we Lwowie (Інститут українознавства ім. І. Крип’якевича НАН України, Львів) gościły w Instytucie Slawistyki PAN w dniach 24.05–2.06.2026 r.
Wizyta obu badaczek była możliwa dzięki realizacji projektu „Polsko-ukraińskie kontakty językowe i kulturowe” w ramach umowy współpracy naukowej między Polską Akademią Nauk i Narodową Akademią Ukrainy.
W trakcie pobytu w Warszawie językoznawczynie z Ukrainy uczestniczyły w międzynarodowej konferencji naukowej z cyklu „Aktualne problemy dialektologii” (20. edycja): „Dawne i współczesne kontakty językowo-kulturowe w krajach słowiańskich Konferencja w pierwszą rocznicę śmierci profesora Janusza Siatkowskiego”, na której wygłosiły referaty.
Ponadto m.in. wzięły udział w posiedzeniu Rady Redakcyjnej serii „Studia Gwarowe”. W tej serii, będącej rezultatem współpracy obu Instytutów, wydano dotychczas dwa tomy monografii zbiorowych.
W siedzibie Instytutu Slawistyki PAN. Na zdjęciu od lewej: dr Iryna Romanyna, prof. Dorota Rembiszewska oraz prof. Tetiana Jastremska. Fot. archiwum prywatne Doroty Rembiszewskiej.Prof. Tetiana Jastremska podczas wygłaszania referatu na obradach plenarnych konferencji. Fot. archiwum prywatne Doroty Rembiszewskiej.Dr Iryna Romanyna podczas wygłaszania referatu na jednej z sekcji konferencji. Fot. archiwum prywatne Doroty Rembiszewskiej.Prof. Tetiana Jastremska i dr Iryna Romanyna. Fot. archiwum prywatne Doroty Rembiszewskiej.
W dniach 12–13 czerwca 2026 roku na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego odbyła się III Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Praktyczna „Język ukraiński jako język obcy w Polsce”. Wydarzenie zgromadziło ponad 100 naukowców, nauczycieli, badaczy, menedżerów edukacji oraz studentów z Polski, Ukrainy, Austrii, Francji, Włoch i Kanady.
Konferencja została zorganizowana przy wsparciu Fundacji Pyłypa Orłyka i odbyła się pod honorowym patronatem Ambasady Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej oraz Ambasadora Ukrainy w Polsce Vasyla Bodnara. Patronami medialnymi były Ukraińsko-Polska Platforma Medialna oraz Radio Opole.
W uroczystym otwarciu uczestniczyła Konsul Generalna Ukrainy w Krakowie Oresta Starak. Podczas inauguracji odtworzono wideoprzesłanie Ambasadora Ukrainy w Polsce Vasyla Bodnara, a także odczytano list gratulacyjny Wiceminister Spraw Zagranicznych Ukrainy Mariany Becy.
W swoim wystąpieniu Konsul Generalna podkreśliła znaczenie rozwoju i popularyzacji języka ukraińskiego w polskiej przestrzeni edukacyjnej oraz zwróciła uwagę na rolę dra Pawła Levchuka z Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk w procesie wprowadzania języka ukraińskiego do polskiego systemu edukacji. Podkreślono również znaczenie języka ukraińskiego dla zachowania tożsamości narodowej Ukraińców mieszkających poza granicami kraju, rozwoju dialogu międzykulturowego oraz współpracy polsko-ukraińskiej.
Konferencja odbyła się w szczególnym momencie dla rozwoju nauczania języka ukraińskiego w Polsce. W maju 2026 roku absolwenci polskich szkół po raz pierwszy przystąpili do egzaminu maturalnego z języka ukraińskiego jako języka obcego. Tym samym język ukraiński dołączył do grona języków, które można wybierać na egzaminie maturalnym.
Jak podkreślił przewodniczący Komitetu Organizacyjnego konferencji, dr Paweł Levchuk z Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, po wprowadzeniu programów nauczania oraz pierwszej maturze z języka ukraińskiego zainteresowanie jego nauką w polskich szkołach wyraźnie wzrosło. Obecnie język ukraiński jako drugi lub dodatkowy język obcy jest nauczany w 10 szkołach w Polsce, a od września 2026 roku planowane jest jego wprowadzenie w kolejnych pięciu placówkach edukacyjnych.
Jednym z najważniejszych tematów konferencji była sytuacja językowa dzieci ukraińskich rodzin mieszkających w Europie po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Rosji przeciwko Ukrainie. Uczestnicy debatowali nad sposobami wspierania wielojęzyczności oraz zachowania języka ukraińskiego wśród najmłodszych przy jednoczesnym wspieraniu ich integracji w krajach zamieszkania.
Do uczestników konferencji zwróciła się również Dyrektor Programowa Fundacji Pyłypa Orłyka Jaryna Jasynevych, która podkreśliła, że język ukraiński coraz częściej funkcjonuje nie tylko jako język dziedziczony przez diasporę, lecz także jako język obcy nauczany w europejskich szkołach, uniwersytetach i ośrodkach edukacyjnych. Wskazała także na konieczność tworzenia nowoczesnych standardów, programów nauczania oraz materiałów dydaktycznych odpowiadających na rosnące zainteresowanie nauką języka ukraińskiego.
Podczas konferencji zaprezentowano również bezpłatny poradnik elektroniczny „Ukraiński codziennie”, opracowany przez dr Olhę Szewczuk-Klużewą i dra Pawła Levchuka. Publikacja, oparta na badaniach dotyczących wielojęzyczności dzieci oraz rodzinnej polityki językowej, zawiera praktyczne wskazówki wspierające rozwój języka ukraińskiego w codziennym życiu dzieci wychowujących się poza Ukrainą.
W obradach online uczestniczyli m.in. prof. Ewa Golachowska – Dyrektor Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Jaryna Jasynevych – Dyrektor Programowa Fundacji Pyłypa Orłyka oraz prof. Stanisław Chajczenko – Prorektor Donbaskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego.
Konferencja potwierdziła rosnące znaczenie języka ukraińskiego w polskim i europejskim systemie edukacji oraz stworzyła przestrzeń do wymiany doświadczeń między badaczami, nauczycielami i przedstawicielami instytucji edukacyjnych z wielu krajów. Dodatkowe informacje o wydarzeniu można znaleźć w ukraińskich i polskich mediach.
Dr Paweł Levchuk podczas konferencji. Fot. archiwum Konsulatu Generalnego Ukrainy w Krakowie.Przesłanie Ambasadora Ukrainy w RP, JE Vasyla Bodnara, podczas otwarcia konferencji. Fot. archiwum Konsulatu Generalnego Ukrainy w Krakowie.Konsul Generalna Ukrainy w Krakowie, Oresta Starak, podczas otwarcia konferencji. Fot. archiwum Konsulatu Generalnego Ukrainy w Krakowie.Uczestnicy i uczestniczki konferencji. Fot. archiwum Konsulatu Generalnego Ukrainy w Krakowie.
W środę, 17 czerwca 2026 r. o godz. 18.00 w Stacji Naukowej PAN w Wiedniu (Boerhaavegasse 25) odbędzie się spotkanie z dr hab. Karoliną Bielenin-Lenczowską, prof. IS PAN, która opowie o swoich badaniach prowadzonych w Brazylii.
Osadnicy, którzy pod koniec XIX wieku przybyli do Brazylii z różnych krajów Europy, otrzymali od państwa ziemię pod uprawę, podstawowe narzędzia oraz ziarno do zasiewu. Wykorzystując własną wiedzę, umiejętności i dostępne materiały, zakładali gospodarstwa, a także budowali domy, szkoły i kościoły. Do dziś w architekturze domów, układzie ogrodów i pól, brzmieniu języka i muzyki oraz smakach i zapachach potraw można odnaleźć praktyki, zwyczaje i elementy kultury materialnej uznawane za „polskie”.
Na podstawie materiałów z etnograficznych badań terenowych prowadzonych w latach 2015–2016 oraz 2019–2021 w jednej z miejscowości stanu Paraná Karolina Bielenin-Lenczowska spróbuje odpowiedzieć na pytania: w jaki sposób migranci z ziem polskich i ich potomkowie przekształcali oraz oswajali krajobraz przyrodniczy, społeczny i językowy oraz co właściwie oznacza „być Polakiem w Brazylii”.
W dniach 25–27 czerwca 2026 roku w Jastrowiu odbędzie się I część XI Bukowińskiego Festiwalu Nauki. Przez trzy dni zaplanowano szereg interesujących wydarzeń, m.in. wykłady popularnonaukowe z cyklu „Bliscy Nieznajomi”, spotkania Bukowińskiego Klubu Filmowego, warsztaty, promocję książki Marcina Polańskiego „Nad Prutem, Czeremoszem… Burzliwe losy Polaków z Bukowiny” oraz wystawę Macieja Tarkowskiego i Michała Sikory „Między pamięcią a miejscem. Polacy na Bukowinie”.
Projekt finansowany jest ze środków budżetu państwa przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki III”.
W dniach 8–10 czerwca 2026 r. na Uniwersytecie Sofijskim im. św. Klemensa z Ochrydy odbyła się XVII Międzynarodowa Konferencja Slawistyczna pt. „Filologiczne (re)wizje”. Uczestniczyło w niej 150 referentów z 12 państw.
Dr hab. Maria Trawińska, prof. IS PAN wygłosiła referat w sekcji mediewistycznej pt. Ku nowej edycji średniowiecznych tekstów łacińsko-polskich na przykładzie Bartłomieja z Bydgoszczy. W swoim wystąpieniu przedstawiła rękopis łacińskiego słownika Vocabularius ex Calepino, Breviloquo et Mamotrecto recollectus Bartłomieja z Bydgoszczy (XVI w.), zawierający bardzo obszerny zbiór polskiego słownictwa umieszczonego na marginesach manuskryptu. Omówiła także najważniejsze zasady nowej edycji tego zabytku.
Podczas konferencji w gmachu uniwersytetu odbyła się wystawa, na której prezentowano późnośredniowieczne manuskrypty i starodruki.
Prof. Maria Trawińska przed aulą uniwersytecką. Fot. archiwum prywatne.Prof. Maria Trawińska podczas wygłaszania referatu. Fot. archiwum prywatne.Prof. Maria Trawińska na wystawie rękopisów. Fot. archiwum prywatne.
1 czerwca 2026 r., na zaproszenie University of Toronto, prof. dr hab. Joanna Tokarska-Bakir wygłosiła w Anne Tanenbaum Centre for Jewish Studies wykład pt. „Remembering Kielce at 80: Violence, Memory, and Survivor Testimony”.
Spotkanie zgromadziło liczną publiczność i stało się okazją do żywej oraz inspirującej dyskusji.
Wizyta prof. Tokarskiej-Bakir była związana również z jej udziałem w przewodzie doktorskim Lauren Fedewy. Profesor została zaproszona przez University of Toronto do pełnienia funkcji zewnętrznej recenzentki rozprawy doktorskiej, której obrona odbyła się 29 maja 2026 r.
Prof. dr hab. Helena Krasowska w ramach realizowanego projektu wymiany osobowej BWZ PAN odbyła pobyt naukowy w Rumunii w dniach 29.05–07.06.2026 r. w jednostce przyjmującej Institutul de Arheologie „Vasile Pârvan”. Projekt realizowany był we współpracy polsko-rumuńskiej, koordynowanej przez prof. Helenę Krasowską (strona polska) oraz dr Adrianę Bobicescu (strona rumuńska), w ramach tematu: „Historical and cultural issues of merits of the nobility, boyars and rulers on the Polish-Moldavian border during 1650–1700”.
Podczas wizyty omówiono przygotowanie wystąpienia konferencyjnego na międzynarodową konferencję slawistyczną planowaną w Bukareszcie w październiku 2026 r. Wygłoszono również wykład w Domu Polskim w Bukareszcie pt. „Olga Boznańska – portrety duszy”, a dr Cristian Bobicescu przygotował wstępny szkic koncepcyjny dalszych prac badawczych. Ponadto podjęto rozmowy dotyczące przygotowania wspólnego projektu naukowego o charakterze interdyscyplinarnym i międzynarodowym.
W ramach planów dalszej współpracy przewidziano kontynuację działań badawczych oraz przygotowanie kolejnego porozumienia między stronami na następne lata. Dr Adriana Bobicescu i dr Cristian Bobicescu zaplanowali przyjazd do Polski w celu przeprowadzenia kwerendy naukowej w wybranych archiwach i ośrodkach badawczych. Z kolei prof. Helena Krasowska przygotuje artykuł naukowy do publikacji w tomie pokonferencyjnym czasopisma „Romanoslavica” w Bukareszcie.
Dr Adriana Bobicescu i prof. Helena Krasowska. Fot. archiwum prywatne.Dr Cristian Bobicescu i prof. Helena Krasowska. Fot. archiwum prywatne.Prof. Helena Krasowska na targach książki w Bukareszcie. Fot. archiwum prywatne.
Korzystając z witryny wyrażasz zgodę na używanie tzw. ciasteczek (cookies), zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Polityka prywatności
The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.
Osadnicy, którzy pod koniec XIX wieku przybyli do Brazylii z różnych krajów Europy, otrzymali od państwa ziemię pod uprawę, podstawowe narzędzia oraz ziarno do zasiewu. Wykorzystując własną wiedzę, umiejętności i dostępne materiały, zakładali gospodarstwa, a także budowali domy, szkoły i kościoły. Do dziś w architekturze domów, układzie ogrodów i pól, brzmieniu języka i muzyki oraz smakach i zapachach potraw można odnaleźć praktyki, zwyczaje i elementy kultury materialnej uznawane za „polskie”.
