Varia

Projekt „Cultural and Linguistic Minorities in Poland and Romania” realizowany jest we współpracy między Institutul de Lingvistică „Iorgu Iordan – Al. Rosetti” Akademii Rumuńskiej a Instytutem Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Kierownikiem projektu ze strony rumuńskiej jest prof. dr hab. Emanuela Timotin, a po stronie polskiej – prof. dr hab. Helena Krasowska.

W ramach realizacji projektu w dniach 1–17 lipca 2026 roku wizytę naukową w Krakowie i Warszawie odbył prof. dr hab. Constantin Geambașu. Celem pobytu było rozwijanie współpracy badawczej pomiędzy partnerami projektu, udział w międzynarodowych wydarzeniach naukowych, prowadzenie kwerend bibliotecznych oraz konsultacje dotyczące dalszych wspólnych działań badawczych. Wizyta stanowiła ważny etap realizacji założeń projektu poświęconego badaniom nad mniejszościami językowymi i kulturowymi w Polsce i Rumunii.

Podczas pobytu w Krakowie prof. dr hab. Constantin Geambașu uczestniczył w Międzynarodowym Kongresie Tłumaczy, który stworzył możliwość wymiany doświadczeń z badaczami zajmującymi się przekładoznawstwem, komunikacją międzykulturową oraz kontaktami językowymi. Następnie w Warszawie brał udział w zajęciach XXXVI Wschodniej Szkoły Letniej Uniwersytetu Warszawskiego.

Istotnym elementem wizyty były spotkania robocze w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk z kierownikiem projektu, prof. dr hab. Heleną Krasowską, oraz prof. dr hab. Dorotą Krystyną Rembiszewską. Podczas rozmów omówiono stan realizacji projektu, możliwości rozszerzenia współpracy badawczej oraz przygotowanie wspólnych publikacji naukowych. Zorganizowano również spotkanie z Dyrekcją Instytutu Slawistyki PAN, poświęcone perspektywom dalszej współpracy instytucjonalnej pomiędzy Instytutem Slawistyki PAN a Institutul de Lingvistică „Iorgu Iordan – Al. Rosetti” Akademii Rumuńskiej.

Ważnym elementem pobytu była kwerenda naukowa przeprowadzona w Domu Literatury w Warszawie, Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie oraz Bibliotece Instytutu Slawistyki PAN. Zgromadzone materiały źródłowe i najnowsza literatura naukowa dotycząca socjolingwistyki, kontaktów językowych, wielojęzyczności oraz mniejszości narodowych i etnicznych będą wykorzystywane w dalszych badaniach prowadzonych w ramach projektu oraz w przygotowywanych publikacjach.

Podczas spotkań roboczych omówiono również udział partnerów projektu w Dniach Polskich w Suczawie, które odbędą się w dniach 27–29 sierpnia 2026 roku. Przedmiotem rozmów było przygotowanie wspólnych referatów oraz dyskusja nad metodologią badań nad mniejszościami językowymi i kulturowymi. Ustalono harmonogram dalszych działań badawczych prowadzonych wspólnie przez badaczy z Polski i Rumunii.

Podczas wizyty nakreślono także perspektywy dalszej współpracy pomiędzy partnerami projektu. Podkreślono potrzebę systematycznej wymiany naukowców, organizowania wspólnych konferencji i seminariów oraz przygotowywania publikacji o zasięgu międzynarodowym.

Wizyta dr. hab. Constantina Geambașu przyczyniła się do umocnienia współpracy pomiędzy Instytutem Slawistyki Polskiej Akademii Nauk a Institutul de Lingvistică „Iorgu Iordan – Al. Rosetti” Akademii Rumuńskiej. Ustalono również kontynuację wspólnych działań wydawniczych oraz rozwijanie międzynarodowej sieci współpracy badawczej, co będzie sprzyjać dalszej internacjonalizacji badań prowadzonych przez obie instytucje.

W dniach 22–26 czerwca 2026 r. w Instytucie Slawistyki PAN przebywała w ramach programu Erasmus+ (Mobility for Training) prof. Geta Mitrea (PhD, Associate Professor) z Wydziału Nauk Humanistycznych oraz Nauk Społecznych i Politycznych Uniwersytetu im. Ștefana cel Mare w Suczawie (Rumunia).

Podczas pobytu prof. Mitrea uczestniczyła w spotkaniach z kadrą naukową IS PAN w Warszawie, miała okazję zapoznać się z funkcjonowaniem Instytutu oraz prowadziła kwerendę materiałów do własnych badań. Omówiła również z prof. dr hab. Heleną Krasowską plany dalszej współpracy między Instytutem Slawistyki PAN a Uniwersytetem im. Ștefana cel Mare w Suczawie. Wizyta przyczyniła się do umocnienia i poszerzenia kontaktów między obiema instytucjami.

• Oferty można składać do 30.07.2026 do godziny 16:00;
• Rozmowy kwalifikacyjne odbędą się w terminie od 6 do 9.09.2026 r.;
• Planowany termin zatrudnienia: 1.10.2026 r.

Szczegóły dostępne w zakładce Oferty pracy.

Jednym z istotnych zadań instytucji naukowych jest wspieranie rozwoju kolejnych pokoleń badaczy oraz przygotowywanie młodych naukowców do samodzielnego prowadzenia działalności badawczej. W realizację tej misji aktywnie włącza się Instytut Slawistyki PAN, stwarzając studentom, doktorantom i młodym naukowcom możliwość zdobywania doświadczenia w środowisku naukowym.

W ramach programu Erasmus+ w maju i czerwcu 2026 r. w IS PAN przebywała na praktykach Ana Todorović – studentka Wydziału Filologicznego Uniwersytetu w Belgradzie. Młoda badaczka swój staż odbyła w Centrum Slawistycznej Informacji Naukowej, a jej opiekunem w Instytucie był dr Paweł Kowalski. Podczas dwumiesięcznego pobytu w Warszawie Ana Todorović miała możliwość zapoznania się ze specyfiką pracy naukowej. Przeprowadziła liczne kwerendy biblioteczne i bazodanowe, zapoznała się z badaniami prowadzonymi w Instytucie, a także jako słuchaczka uczestniczyła w konferencji naukowej „Dawne i współczesne kontakty językowo-kulturowe w krajach słowiańskich. Konferencja w pierwszą rocznicę śmierci profesora Janusza Siatkowskiego” (25–26 maja, Warszawa) oraz w międzynarodowych warsztatach Erasmus+ „Warsztaty międzykulturowe #interlab+”, organizowanych przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji (8 czerwca, Warszawa).

Kulminacyjnym punktem odbywanych praktyk była zorganizowana przez Zespół CSIN dyskusja problemowa poświęcona zagadnieniu języka neutralnego płciowo – obszarowi badawczemu pozostającemu w centrum zainteresowań stażystki (24 czerwca, Warszawa). Referat wprowadzający wygłoszony przez Anę Todorović dotyczył porównania stanowisk Komitetu ds. Standaryzacji Języka Serbskiego oraz Rady Języka Polskiego w kwestii języka neutralnego płciowo i języka uwzględniającego płeć, analizowanych z perspektywy krytycznej analizy dyskursu. W dyskusji aktywnie głos zabierali przede wszystkim dr Jakub Banasiak oraz dr Roman Tymoshuk, dzieląc się swoimi doświadczeniami badawczymi. Stażystka zaprezentowała także przygotowany słowniczek polsko-serbskiej terminologii z zakresu krytycznej analizy dyskursu.

Staż w IS PAN był dla serbskiej studentki nie tylko okazją do zdobycia doświadczenia badawczego, lecz także do poznania polskiej kultury, historii oraz specyfiki języka polskiego.

W czerwcu i lipcu 2026 r. dr Katarzyna Taczyńska przebywa w Jack, Joseph and Morton Mandel Center for Advanced Holocaust Studies, działającym przy United States Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie. Jako stypendystka programu Manya Friedman Memorial Fellowship realizuje projekt A Soldier and a Doll: The Holocaust in Post-Yugoslav Memory.

The Mandel Center działa na rzecz zwiększania widoczności i znaczenia badań nad Zagładą oraz wspierania ich rozwoju w Stanach Zjednoczonych i na świecie. Centrum zajmuje się również badaniem trwałości oraz współczesnego znaczenia pamięci o Holokauście.

Więcej informacji o projekcie i jego autorce można znaleźć tutaj: https://www.ushmm.org/research/about-the-mandel-center/all-fellows-and-scholars/dr-katarzyna-taczynska

Prof. Tetiana Jastremska i dr Iryna Romanyna z Instytutu Ukrainoznawstwa we Lwowie (Інститут українознавства ім. І. Крип’якевича НАН України, Львів) gościły w Instytucie Slawistyki PAN w dniach 24.05–2.06.2026 r.

Wizyta obu badaczek była możliwa dzięki realizacji projektu „Polsko-ukraińskie kontakty językowe i kulturowe” w ramach umowy współpracy naukowej między Polską Akademią Nauk i Narodową Akademią Ukrainy.

W trakcie pobytu w Warszawie językoznawczynie z Ukrainy uczestniczyły w międzynarodowej konferencji naukowej z cyklu „Aktualne problemy dialektologii” (20. edycja): „Dawne i współczesne kontakty językowo-kulturowe w krajach słowiańskich Konferencja w pierwszą rocznicę śmierci profesora Janusza Siatkowskiego”, na której wygłosiły referaty.

Ponadto m.in. wzięły udział w posiedzeniu Rady Redakcyjnej serii „Studia Gwarowe”. W tej serii, będącej rezultatem współpracy obu Instytutów, wydano dotychczas dwa tomy monografii zbiorowych.

Prof. dr hab. Helena Krasowska w ramach realizowanego projektu wymiany osobowej BWZ PAN odbyła pobyt naukowy w Rumunii w dniach 29.05–07.06.2026 r. w jednostce przyjmującej Institutul de Arheologie „Vasile Pârvan”. Projekt realizowany był we współpracy polsko-rumuńskiej, koordynowanej przez prof. Helenę Krasowską (strona polska) oraz dr Adrianę Bobicescu (strona rumuńska), w ramach tematu: „Historical and cultural issues of merits of the nobility, boyars and rulers on the Polish-Moldavian border during 1650–1700”.

Podczas wizyty omówiono przygotowanie wystąpienia konferencyjnego na międzynarodową konferencję slawistyczną planowaną w Bukareszcie w październiku 2026 r. Wygłoszono również wykład w Domu Polskim w Bukareszcie pt. „Olga Boznańska – portrety duszy”, a dr Cristian Bobicescu przygotował wstępny szkic koncepcyjny dalszych prac badawczych. Ponadto podjęto rozmowy dotyczące przygotowania wspólnego projektu naukowego o charakterze interdyscyplinarnym i międzynarodowym.

W ramach planów dalszej współpracy przewidziano kontynuację działań badawczych oraz przygotowanie kolejnego porozumienia między stronami na następne lata. Dr Adriana Bobicescu i dr Cristian Bobicescu zaplanowali przyjazd do Polski w celu przeprowadzenia kwerendy naukowej w wybranych archiwach i ośrodkach badawczych. Z kolei prof. Helena Krasowska przygotuje artykuł naukowy do publikacji w tomie pokonferencyjnym czasopisma „Romanoslavica” w Bukareszcie.

Dr Martina Ireinová, kierowniczka Pracowni Dialektologicznej w Brnie Instytutu Języka Czeskiego Akademii Nauk Republiki Czeskiej (Dialektologické oddělení Ústavu pro jazyk český AV ČR), po raz kolejny gościła w Instytucie Slawistyki PAN.

Naukowczyni z Czech w trakcie pobytu w Warszawie, 24–29.05.2026 r., wzięła udział w konferencji „Dawne i współczesne kontakty językowo-kulturowe w krajach słowiańskich. Konferencja w pierwszą rocznicę śmierci Profesora Janusza Siatkowskiego”, na której wygłosiła referat „Archivní terénní záznamy Janusze Siatkowského z nářečního výzkumu na česko-polském pomezí a jejich využití v české dialektologii”. Został on napisany z wykorzystaniem m.in. materiałów archiwalnych – brulionów Janusza Siatkowskiego z zapisami terenowymi w Kłodzku i okolicach, przekazanych przez Zbiory Specjalne IS PAN.

Na spotkaniu z prof. dr hab. Dorotą Rembiszewską dr M. Ireinová przekazała kolejny tom gwarowego atlasu czeskiego – Martina Ireinová, Vít Voženílek, Jakub Koníček, Milena Šipková, Šimon Temer, Tadeáš Krch, Petra Přadková, Jakub Žejdlík, Zina Komárková, Marta Šimečková, Filip Kubeček, Radek Šuta, Alena Vondráková, Rostislav Nétek „Atlas nářečí českého jazyka – lokál plurálu substantiv”, Olomouc 2025.

Naukowczyni z IS PAN podarowała bibliotece brneńskiej Pracowni Dialektologicznej dwie nowo wydane publikacje – D. Rembiszewska, J. Siatkowski, „Pogranicze polsko-wschodniosłowiańskie. Studia wyrazowe. Część 3”, „O Profesorze Januszu Siatkowskim (1929–2025) rodzina, bliscy, uczennice i uczniowie”, red. D. Rembiszewska.