Janusz Andrzej Rieger – językoznawca, slawista. W latach 1960-1997 związany z Instytutem Slawistyki PAN, gdzie prowadził badania nad onomastyką słowiańską, leksykografią i dialektologią ukraińską. Kierował zespołem opracowującym m.in. atlas bojkowski (nagroda im. K. Nitscha w 1992 r.), a w latach 1991-1997 – zespołem badającym polszczyznę dawnych kresów, w szczególności gwary polskie na Ukrainie. Pomysłodawca i kierownik Studium Polonistycznego dla młodych naukowców ze Wschodu (1993-1996), które stało się punktem wyjścia dla Międzynarodowej Szkoły Humanistycznej OBTA UW (od 1997 r.). W latach 1990-1998 przewodniczący Rady Naukowej Instytutu. Inicjator i współredaktor (wraz z W. Wereniczem) serii Komitetu Językoznawstwa PAN Studia nad polszczyzną kresową oraz serii Język polski dawnych Kresów Wschodnich. Wypromował 18 doktorów. Dawniej też turysta.

 

Zatrudnienie:

Uniwersytet Jagielloński (1955 – asystent), Uniwersytet Warszawski (1956-1969 – doktorant), Instytut Slawistyki PAN (1960-1997), Uniwersytet Łódzki (1980-1982), Instytut Języka Polskiego PAN (1997-2004), Uniwersytet Warszawski (1997-2014)

 

Udział w gremiach naukowych:

- Towarzystwo Naukowe Warszawskie (od 1983 - członek, od 1990 członek zwyczajny)
- Charkowskie Towarzystwo Naukowe (od 1999 - członek honorowy)
- Komitet Językoznawstwa PAN (od 1975, sekretarz 1975-1984, 1990-2002 – wiceprzewodniczący; członek honorowy od 2005)
- Komitet Słowianoznawstwa PAN (1991–2015)
- Komisja Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych (1989-1997 – wiceprzewodniczący).

 

Udział w kolegiach redakcyjnych:

- Kolegium Redakcyjne Karpackiego Atlasu Dialektologicznego 1997-1998, od 1988 przewodniczący zespołu polskiego, współredaktor wszystkich tomów atlasu; Kolegium Redakcyjne czasopisma Slavia Orientalis od 1991 r. – członek i in.

 

Książki:

- Nazwy wodne dorzecza Sanu, seria: Prace Onomastyczne PAN, t. 12, Ossolineum, Wrocław 1969, ss. 247.
- (współaut.) Nazwy rzeczne w dorzeczu Warty, seria: Prace Onomastyczne PAN, t. 24 (wspólnie z Ewą Wolnicz-Pawłowską), Ossolineum, Wrocław 1975, ss. 306.
- Imiennictwo ludności wiejskiej w ziemi sanockiej i przemyskiej w XV w., seria: Prace Onomastyczne PAN, t. 26, Ossolineum, Wrocław 1977, ss. 41+31 map.
- (współaut.) Atlas gwar bojkowskich. Opracował — głównie na podstawie zapisów S. Hrabca — Zespół pod kierunkiem J. Riegera, t. I-VII, Wrocław 1980-1991.
- (współaut.) Hydronimia Odry. Wykaz nazw w układzie hydrograficznym, red. H. Borek, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1983. (wspólnie z Henrykiem Borkiem, Jerzym Dumą, Ewą Rzetelską-Feleszko, Ewą Wolnicz-Pawłowską)
- (współaut.) Słownik tematyczny rosyjsko-polski (wspólnie z Ewą Rieger), Wiedza Powszechna, Warszawa 1979, ss. 733; wyd. 2. rozszerzone 2003, ss. 787.
- Gewässernamen im Flussgebiet des Wisłok, seria Hydronymia Europaea, herausgeg. von W. P. Schmid, Lief. 3. F. Steiner Verlag, Stuttgart 1988.
- Z dziejów języka rosyjskiego, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, ss. 183 + mapy (wyd. 2 uzupełnione 1998, ss. 303).
- Słownictwo i nazewnictwo łemkowskie, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 1995, ss. 256.
- A Lexical Atlas of the Hutsul Dialects of the Ukrainian Language, Harvard University Press; Semper, Warsaw 1997, ss. 390 (w tym 254 mapy).
- (współaut.) Słownictwo polszczyzny gwarowej na Litwie, (wspólnie z Ireną Masojć i Krystyną Rutkowską), Wydawnictwo DiG, OBTA, Warszawa 2006, ss. 456.
- (współaut.) Język polski na Ukrainie w końcu XX wieku. Cz. 1. Stan i status polszczyzny. Gwary polskie w Lwowskiem, na Tarnopolszczyznie i na Podolu, (wspólnie z Iwoną Cechosz i Ewą Dzięgiel), Semper, Warszawa 2002, ss. 375; Cz. 2. Polszczyzna w Lwowskiem, Żytomierskiem i na Podolu. Teksty. (wspólnie z Iwoną Cechosz-Felczyk i Ewą Dzięgiel), Lexis, Kraków 2007, ss. 343.
- (współaut.) Українсько–польський тематичний словник / Słownik tematyczny-ukraińsko-polski (wspólnie z Orysią Demską-Kulczycką), Видавництво Українського католицького університету, Львів 2007, ss. 704.
- Gewässernamen im Flußgebiet des San. (Teil 1: Die fließenden Gewässer, P-Z. Teil II. Die stehenden Gewässer), seria: Hydronymia Europaea, herausgeg. von W. P. Schmid. Franz Steiner Verlag, Stuttgart 2003-2004, ss. 205.
- Słownictwo polszczyzny gwarowej na Brasławszczyźnie, Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, Warszawa 2014, ss. 460.
- Mały słownik łemkowskiej wsi Bartne – opracowany głównie na podstawie nagrań M. Słoń-Nowaczek – Warszawa 2014, ss. 261.
- Атлас українських говірок Надсяння. Спрацюваний на підставі польових записок Стефана Грабця. Львів (w druku).

 

Redakcja:

- (współred.) Język i językoznawstwo polskie w sześćdziesięcioleciu niepodległości (1918-1978). Materiały konferencji naukowej. Warszawa, 25 października 1978 (wspólnie z M. Szymczakiem). Ossolineum, Wrocław.
- seria: Studia nad polszczyzną kresową, t. I-VII, Wrocław (t. I-VI współred. Wiaczesław Werenicz); t. VIII-XII, Warszawa 1981-2010 [T. I-VII jako Prace Językoznawcze Komitetu Językoznawstwa PAN 98, 106, 107, 110, 112, 123, 126].
- seria: Język polski dawnych Kresów Wschodnich, t. 1-4, Warszawa 1996-2010 (t. 4 współred. Dorota A. Kowalska).
- (współred.) Jan Baudouin de Courtenay a lingwistyka światowa (wspólnie z Mieczysławem Szymczakiem, Stanisławem Urbańczykiem), Ossolineum, Wrocław 1989.
- (współred.) Общекарпатский диалектологический атлас I-VIII, вып. 1-7 (1989-2003), red. naczelny t. 3: вып. 3 (ред. А. Заремба, Б. Очкова, Я. Ригер — ответственный редактор, Я. Сятковски, Э. Рудольф-Зюлковска). Варшава 1991.
- Słownik polsko-cerkiewnosłowiańsko-ukraiński Teodora Witwickiego z połowy XIX w., oprac. i przygotowanie do druku J. Dzendzeliwski, red. J. Rieger, Semper, Warszawa 1998.
- Jan Janów, Słownik huculski, oprac. i przygotował do druku Janusz Rieger, Kraków 2001.
- Studia nad słownictwem gwar ukraińskich w Polsce, Semper, Warszawa 2002.
- Język mniejszości w otoczeniu obcym, Semper, Warszawa 2002.
- W. Paryl przy współpracy M. Mieszczankowskiej, Słownik gwary przesiedleńców ze wsi Tuligłowy koło Komarna. Przygotowały do druku K. Czarnecka i M. Kłosiewicz-Lepianka pod kier. J. Riegera, Lexis, Kraków, ss. 131.
- Słownictwo kresowe. Studia i materiały, Wydanictwo DiG, Warszawa 2007.
- Słownictwo gwarowe przesiedleńców z Ukrainy. Słownik porównawczy kilku wsi w Tarnopolskiem — z materiałów zebranych pod kierunkiem W. Paryla, opracowany przez K. Czarnecką, D. Kowalską, E. Rudolf-Ziółkowską pod red. J. Riegera, Lexis, Kraków 2007.
- Общекарпатский диалектологический атлас. Указатели. Kраков 2012.

 

Oprac. LMG