Dr hab. Ewa Golachowska, prof. IS PAN

Językoznawstwo słowiańskie, polonistyka

e-mail: ewa.golachowska@wp.pl

ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7614-6928

Zainteresowania naukowe

Socjolingwistyka, dialektologia, związki języka i tożsamości, język religii.

Członkostwo w gremiach naukowych

  • Przewodnicząca Rady Naukowej Akademickiego Centrum Badań Euroregionalnych w Gorzowie WLPK;
  • Członkini Rady Fundacji Slawistycznej.

Funkcje pełnione w IS PAN

Kierowniczka Zakładu Językoznawstwa.

Udział w projektach naukowych afiliowanych w IS PAN

  • Grant Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego/Narodowe Centrum Nauki „Język ludności katolickiej na Białorusi”, kierownik projektu: dr hab., prof. IS PAN Ewa Golachowska, Okres realizacji: 2009–2012, numer projektu: N N104 071873;
  • Tłumaczenie na język angielski i publikacja w Wydawnictwie Naukowym Peter Lang książki: Jak mówić do Pana Boga? Wielojęzyczność katolików na Białorusi na przełomie XX i XIX wieku, Ewa Golachowska, okres realizacji: 2017–2019, numer projektu: 21H 16 0050 84, Uniwersalia 2.1.

Publikacje

Książki autorskie:
  • Golachowska, Ewa (2006). Język i kultura mieszkańców wsi włościańskich i szlacheckich dawnej ziemi drohickiej na Podlasiu. Studium socjolingwistyczne. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
  • Golachowska, Ewa (2012). Jak mówić do Pana Boga? Wielojęzyczność katolików na Białorusi na przełomie XX i XXI wieku. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Książki współautorskie:
  • Maryniak, Irena. (Red.). (1999; 2002; 2007; 2012). Atlas gwar wschodniosłowiańskich Białostocczyzny. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy/Instytut Slawistyki PAN.
    • VII (1999) Leksyka 3: ss. 80-81, 86-98, 108-119, 137-138, 259-284;
    • VIII (2002) Leksyka 4: ss. 260-321 – 23 autorskie mapy i komentarze. Udział procentowy ok. 23%;
    • IX (2007) Leksyka 5: ss. 294-311;
    • IV, wyd. 2 (2012): ss. 34-47, 82-83, 104-105, 128-129.
Redakcja naukowa tomów:
  • Engelking, Anna;  Golachowska, Ewa oraz Zielińska, Anna. (Red.). (2008). Rodzina – Tożsamość – Język. Metody badania  przeszłości na pograniczu słowiańsko-bałtyckim. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
  • Golachowska, Ewa oraz Zielińska, Anna. (Red.). (2011). Konstrukcje i destrukcje tożsamości. Wokół religii i jej języka. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
  • Golachowska, Ewa oraz Zielińska, Anna. (Red.). (2012). Konstrukcje i destrukcje tożsamości. Tożsamość wobec wielojęzyczności. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
  • Golachowska, Ewa oraz Zielińska, Anna. (Red.). (2014). Konstrukcje i destrukcje tożsamości III. Narracja i pamięć. Warszawa: Instytut Slawistyki PAN.
  • Golachowska, Ewa oraz Pazio-Wlazłowska, Dorota. (Red.). (2015). Konstrukcje i destrukcje tożsamości IV. Wartości w świecie słowiańskim. Warszawa: Instytut Slawistyki PAN.
Artykuły autorskie:
  • Golachowska, Ewa. (1998). Mowa ludności wsi włościańskich i szlacheckich na Podlasiu. Studia Russica, 17, 36-39.
  • Golachowska, Ewa. (1998). Sytuacja socjolingwistyczna w Tarnorudzie nad Zbruczem. W Elżbieta Smułkowa oraz Anna Engelking (Red.), Prace Katedry Kultury Białoruskiej w Białymstoku, t. 1, Język a tożsamość na pograniczu kultur (ss. 152-154). Białystok: Katedra Kultury Białoruskiej.
  • Golachowska, Ewa. (1999). Nazwy zawodów w gwarach wschodniosłowiańskiej Białostocczyzny. Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, 35, 163-171.
  • Golachowska, Ewa. (1999). Teksty gwarowe jako materiał do składni języka mówionego. W Henryka Sędziak (Red.), Polszczyzna regionalna III (s. 30-35). Łomża: Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów.
  • Golachowska, Ewa. (1999). Teksty z Tarnorudy nad Zbruczem. W Janusz Riegier (Red.), Studia nad polszczyzną kresową, t. IX (ss. 193-196). Warszawa: Semper.
  • Golachowska, Ewa. (2000). Słownictwo astronomiczne w gwarach północno-wschodniej Polski. Studia Russica, 18, 78-82.
  • Golachowska, Ewa. (2001). O słownictwie w „Białorusko-polskim słowniku frazeologicznym” A. Aksamitowa i M. Czurak. W Henryka Sędziak (Red.), Polszczyzna Mazowsza i Podlasia. Frazeologia i składnia polszczyzny mówionej (ss. 193-196). Łomża: Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów.
  • Golachowska, Ewa. (2001). Elementy białoruskiej gwary z terenu Grodzieńszczyzny w powieści Elizy Orzeszkowej „Dziurdziowie”. W Krzysztof Stępnik (Red.), Twórczość Elizy Orzeszkowej (ss. 87-92). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
  • Golachowska, Ewa. (2005/2006). Szlachta ziemi drohickiej na Podlasiu a szlachta kowieńska – podobieństwa i różnice. Rocznik Wschodni, 11, 72-80.
  • Golachowska, Ewa. (2006). Leksyka związana z gospodarstwem domowym w okolicach Ciechanowca, Drohiczyna i Siemiatycz na Podlasiu. Na materiale polskim i wschodniosłowiańskim. W Michał Kondratiuk oraz Bazyli Siegień (Red.), Polsko-białoruskie związki językowe, literackie, historyczne i kulturowe (ss. 231-240). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
  • Golachowska, Ewa. (2006). Wybrane cechy fonetyczne mowy ludności wsi szlacheckich  i chłopskich dawnej ziemi drohickiej na Podlasiu.  Acta Albaruthenica-Rossica-Polonica, 7, 349–354.
  • Golachowska, Ewa. (2007). Formy grzecznościowe w mowie szlachty podlaskiej i grodzieńskiej. Zarys problematyki.  Acta Baltico-Slavica, 31, 83-92.
  • Golachowska, Ewa. (2008). Dosłowność i niedomówienia w mowie ludności wsi włościańskich, szlacheckich i dworskich okolic Ciechanowca. Obyczajowość i język. W Anna Tyrpa oraz Feliks Czyżewski (Red.), Tabu językowe i eufeminizacja w dialektach słowiańskich (ss. 13-18). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
  • Golachowska, Ewa. (2008). Język i tożsamość drobnej szlachty grodzieńskiej pod Sokółką. W Elżbieta Skorupska-Raczyńska oraz Joanna Rutkowska (Red.), Dziedzictwo kulturowe regionu pogranicza (ss. 47-52).  Gorzów Wielkopolski: Wydawnictwo Państwowej Szkoły Zawodowej.
  • Golachowska, Ewa. (2008). Język drobnej szlachty na Podlasiu a jej tożsamość. W Anna Engelking, Ewa Golachowska oraz Anna Zielińska (Red.), Rodzina – Tożsamość – Język. Metody badania  przeszłości na pograniczu słowiańsko-bałtyckim (ss. 155-165). Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
  • Golachowska, Ewa. (2008). Recenzja książki Kojego Mority Przemiany socjolingwistyczne w polskich społecznościach ma Litwie (region trocki) i Białorusi (region iwieneicki). Acta Baltico-Slavica, 32, 259-262.
  • Golachowska, Ewa. (2008). Współczesna dwujęzyczność mieszkańców Sokółszczyzny. W Lech Suchomłynow (Red.), Fenomen pogranicz kulturowych. Współczesne tendencje (ss. 116-121). Berdiańsk: Polskie towarzystwo kulturalno-oświatowe „Odrodzenie” w Berdiańsku.
  • Golachowska, Ewa. (2009). Język religii na pograniczy polsko-wschodniosłowiańskim. Postulaty badawcze. W Wojciech Burszta, Maciej Dudziak oraz Robert Piotrowski (Red.), Europa-Slavia-Germania: w poszukiwaniu tożsamości (ss.135-146). Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
  • Golachowska, Ewa. (2009). Zmiany języka w sferze religii na obszarze dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Aspekty socjolingwistyczne. W Elżbieta Skorupska-Raczyńska oraz Joanna Rutkowska (Red.), Dziedzictwo kulturowe regionu pogranicza II (s. 129-136). Gorzów Wielkopolski: Wydawnictwo Państwowej Szkoły Zawodowej.
  • Golachowska, Ewa. (2010). Język modlitwy na współczesnej Grodzieńszczyźnie. W Zofia Sawaniewska-Mochowa oraz Jolanta Mędelska (Red.), Językowe i kulturowe dziedzictwo Wielkiego Księstwa Litewskiego. Księga jubileuszowa na 1000-lecie Litwy (ss. 222-239). Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
  • Golachowska, Ewa. (2010), Socjolingwistyczne problemy opisu współczesnej polszczyzny na Grodzieńszczyźnie. W Elżbieta Skorupska-Raczyńska oraz Joanna Rutkowska (Red.), Dziedzictwo kulturowe regionu pogranicza III (s. 59-66). Gorzów Wielkopolski: Wydawnictwo Państwowej Szkoły Zawodowej.
  • Golachowska, Ewa. (2011). Język katechezy a tożsamość narodowa katolików na Grodzieńszczyźnie. W Irena Masoit oraz Henryka Sokołowska (Red.), Tożsamość na styku kultur 2 (ss. 228-236). Wilno: Edukologija.
  • Golachowska, Ewa. (2011). Po polsku czy białorusku? Narodowościowe i językowe wybory młodego pokolenia katolików na Grodzieńszczyźnie. W Ewa Golachowska oraz Anna Zielińska (Red.), Wokół religii i jej języka (ss.105-112).  Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
  • Golachowska, Ewa. (2012). Funkcjonowanie polszczyzny w środowisku młodzieży z rodzin katolickich na Białorusi. W Janusz Rieger (Red.), Język polski dawnych kresów wschodnich (ss. 75-82). Warszawa: Semper.
  • Golachowska, Ewa. (2013). Język i identyfikacja narodowa katolików na wschodniej Białorusi. W Ewa Nowicka oraz Michał Głuszkowski (Red.), Słowiańskie wyspy językowe i kulturowe (ss. 43-54). Toruń: Eikon.
  • Golachowska, Ewa. (2015). Antroponimia katolików w Świrze na północnozachodniej Białorusi w drugiej połowie XX wieku jako wynik kontaktów językowych i kulturowych. W Alena Rudenka (Red.), Iazykovoĭ kontakt. Minsk: RIVSH.
  • Golachowska, Ewa. (2015). Między (rosyjskojęzycznym) miastem a (białoruskojęzyczną) wsią. Zmiany prestiżu i dystrybucji języków na Białorusi w drugiej połowie XX wieku. Szkic socjolingwistyczny. W Katarzyna Glinianowicz oraz Katarzyna Kotyńska (Red.), Obce/swoje. Miasto i wieś w literaturze i kulturze ukraińskiej XX–XXI wieku (ss. 28-38). Kraków: Wydawnictwo Scriptum.
  • Golachowska, Ewa. (2015). Współczesny Kościół katolicki na Białorusi wobec dziedzictwa prawosławia i polskiego katolicyzmu: zagadnienia socjolingwistyczne. W Dorota Gil oraz Marzanna Kuczyńska (Red.), Słowiańska mozaika kultur wobec historii (nie)tolerancji i waśni religijnych  (ss. 257-268). Kraków: Wydawnictwo Scriptum.
  • Golachowska, Ewa. (2016). Katolicy na Białorusi. Tożsamość na styku kultur. W Irena Masojć oraz Henryka Sokołowska (Red.), Tożsamość na styku kultur = Tapatybė kultūrų sankirtoje: zbiór studiów. T. 3 (ss. 262-274). Wilno: Litewski Uniwersytet Edukologiczny.
  • Golachowska, Ewa. (2017). Simvolicheskaia tsennost’ i kommunikativnaia funktsiia belorusskogo i pol’skogo iazykov v Belarusi. W Galina Neshchimenko (Red.), Aktyal’nye ėtnoiazykovye i ėtnokul’turnye problemy sovremennosti (ss. 327-334). Moskva: Institut Slavianovedeniia RAN.
  • Golachowska, Ewa. (2016). Shmatmoŭe sfery sakrum katalikoŭ u Belarusi. W Veranika Kurcova, Natallia Snihirova, Mirosław Jankowiak oraz Małgorzata Ostrówka (Red.), Belaruska-pol’skiia kul’turna-moŭnyia ŭzaemadachynenni: ad historii da suchasnastsi (ss. 89-105). Mińsk: Akademia Nauk Białorusi.
  • Golachowska, Ewa. (2017). Katoliki ŭ Belarusi. Pakalenchyia peremeny i ikh intėrprėtatsyi. W Radosław Kaleta (Red.), Białoruś w dyskursie naukowym (ss. 61-76). Warszawa: Katedra Białorutenistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
  • Golachowska, Ewa. (2017). Catholics in Belarus: the deconstruction of Polish identity? Sprawy Narodowościowe. Seria nowa, 49, 1-13.
  • Golachowska, Ewa. (2018). Katolickie słownictwo religijne we współczesnym języku białoruskim. Leksykografia i socjolingwistyka. W Zbigniew Greń (Red.), Z polskich studiów slawistycznych. Językoznawstwo (ss. 51-60). Poznań: Wydawnictwo UAM.
Artykuły współautorskie:
  • Golachowska, Ewa oraz Zielińska, Anna. (2008). Język drobnej szlachty w literaturze naukowej. W Henryka Sędziak oraz Małgorzata Frąckiewicz (Red.), Polszczyzna Mazowsza i Podlasia, t. XII (ss. 51-64). Łomża: Towarzystwo Naukowe im. Wagów.
  • Engelking, Anna; Golachowska, Ewa oraz Zielińska, Anna. (2008). Tożsamość, język i pamięć w sytuacji pogranicza. Uwagi wprowadzające. W Anna Engelking, Ewa Golachowska oraz Anna Zielińska (Red.), Rodzina – Tożsamość – Język. Metody badania przeszłości na pograniczu słowiańsko-bałtyckim (ss. 7-24). Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
  • Golachowska, Ewa oraz Zielińska, Anna. (2011). Wprowadzenie. W Ewa Golachowska oraz Anna Zielińska (Red.), Konstrukcje i destrukcje tożsamości. Wokół religii i jej języka (ss. 9-13). Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
  • Golachowska, Ewa oraz Ostrówka, Małgorzata. (2011).  Bobrujszczyzna – ojczyzna Floriana Czarnyszewicza wczoraj i dziś. Acta Baltico-Slavica, 34, 237-263.
  • Golachowska, Ewa oraz Ostrówka, Małgorzata. (2012). Polszczyzna na Mohylewszczyźnie – przeszłość i stan obecny (Raport z badań terenowych). Acta Baltico-Slavica, 36, 113-137.
  • Golachowska, Ewa oraz Zielińska, Anna. (2012). Wprowadzenie. W Ewa Golachowska oraz Anna Zielińska (Red.), Konstrukcje i destrukcje tożsamości. Tożsamość wobec wielojęzyczności  (ss. 9-11). Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
  • Golachowska, Ewa oraz Krasowska, Helena. (2012). Czy powstaje „nowa polszczyzna kresowa?” W Małgorzata Korytkowska, Hanna Popowska-Taborska, Zofia Rudnik-Karwatowa oraz Janusz Siatkowski (Red.), Z polskich studiów slawistycznych, Seria 12: Językoznawstwo (ss. 53-59). Warszawa: Komitet Słowianoznawstwa PAN.
  • Golachowska, Ewa oraz Pazio-Wlazłowska, Dorota. (2015). Wprowadzenie. W Ewa Golachowska oraz Dorota Pazio-Wlazłowska (Red.), Konstrukcje i destrukcje tożsamości IV. Wartości w świecie słowiańskim (ss. 5-6). Warszawa: Instytut Slawistyki PAN.