Dr hab. Katarzyna Osińska, prof. IS PAN

Rusycystka: literaturoznawstwo; specjalność: teatrologia – teatr rosyjski

e-mail: kasiaosinska592@gmail.com

ORCID: https://orcid.org/0000-0003-4142-040X

Zainteresowania naukowe

  • historia teatru rosyjskiego XX wieku, studia i laboratoria teatralne, twórczości Jewgienija Wachtangowa, Leopolda Sulerżyckiego, Wsiewołoda Meyerholda, Nikołaja Jewrieinowa, Anatolija Wasiljewa; nowe zjawiska w teatrze XXI wieku; rosyjska myśl teatralna z początku XX wieku w perspektywie współczesnej humanistyki;
  • związki teatru ze sztukami plastycznymi; relacje między awangardą historyczną i neoawangardą w rosyjskim teatrze i sztukach plastycznych; twórczość Tadeusza Kantora w powiązaniu z tradycją rosyjskiej awangardy;
  • zagadnienia transferu kulturowego, m. in. na przykładzie relacji hiszpańsko-rosyjskich;
  • polsko-rosyjskie kontakty artystyczne w latach I wojny światowej oraz w okresie międzywojennym.

Członkostwo w gremiach naukowych

  • Rada Naukowa Instytutu Slawistyki PAN
  • Polskie Stowarzyszenie Hispanistów
  • Polskie Towarzystwo Badań Teatralnych
  • Międzynarodowa Rada Redakcyjna pisma „Scena” (Moskwa)
  • Zespół współpracowników pisma „Didaskalia. Gazeta o Teatrze” (Kraków).

Nagrody i odznaczenia

  • Nagroda miesięcznika „Literatura na Świecie” w dziedzinie komparatystyki i translatologi za książkę Leksykon teatru rosyjskiego XX wieku (1997);
  • Nagroda krytyków pisma „Teatr” dla najlepszej publikacji poświęconej teatrowi w sezonie 2003/2004 za Klasztory i laboratoria. Rosyjskie studia teatralne: Stanisławski, Meyerhold, Sulerżycki, Wachtangow, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2003, ss. 307;
  • Nagroda Sekcji Krytyków Polskiego Ośrodka Międzynarodowego Instytutu Teatralnego ITI „Teatralna książka roku 2010” za książkę Teatr rosyjski XX wieku wobec tradycji. Kontynuacje, zerwania transformacje (2010);
  • Nagroda Rektora Uniwersytetu Łódzkiego – nagroda zespołowa stopnia drugiego za książkę Teatr masowy – teatr dla mas (2012).

Publikacje

Książki autorskie:
  • Osińska, Katarzyna. (1997). Leksykon teatru rosyjskiego XX wieku. Warszawa:  Wydawnictwo Naukowe Semper.
  • Osińska, Katarzyna. (1997). Studio w rosyjskiej kulturze teatralnej XX wieku. Wybrane zagadnienia. Warszawa:  Wydawnictwo Naukowe Semper.
  • Osińska, Katarzyna. (2003). Klasztory i laboratoria. Rosyjskie studia teatralne: Stanisławski, Meyerhold, Sulerżycki, Wachtangow. Gdańsk: Słowo, obraz, terytoria.
  • Osińska, Katarzyna. (2009). Teatr rosyjski XX wieku wobec tradycji. Kontynuacje, zerwania transformacje. Gdańsk: Słowo, obraz, terytoria.
Tłumaczenie: Redakcja naukowa:
  • Osińska, Katarzyna. (Red., wstęp oraz kronika). (2008). Jewgienij Wachtangow – co zostaje po artyście teatru? Wrocław: Instytut im. Jerzego Grotowskiego.
Książka współautorska:
  • Osińska, Katarzyna. (1997; 2002; 2007). Rozdziały o dramaturgii i teatrze. W Andrzej Drawicz (Red.), Historia literatury rosyjskiej XX wieku (ss. 151–167; 203–209; 296–310; 414–429; 513–526; 603–605, wyd. I–III). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Artykuły (wybrane z opublikowanych po 2010 roku):
  • Osińska, Katarzyna. (2010). Polskie życie muzyczne w Moskwie (1915–1916). Muzykalia, 2010(9). Dostępny http://www.demusica.pl/?Pismo_Muzykalia:Muzykalia_IX%2FZeszyt_rosyjski_
  • Osińska, Katarzyna. (2011). Ewolucja radzieckich widowisk masowych. W Małgorzata Leyko (Red.), Teatr masowy – teatr dla mas (ss. 207–240). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
  • Osińska, Katarzyna. (2012). Radziecka awangarda: między akademizmem a socrealizmem. Muzykalia, 2012(14). Dostępny http://www.demusica.pl/cmsimple/images/file/osinska_muzykalia_14_2.pdf
  • Osińska, Katarzyna. (2012). Sviditeli i sviditel’stva. Vospriiatie Meĭerkhol’da v Pol’she do 1939 goda. Voprosy teatra/ Prosceanium, 2012(3–4), 245–263. (Świadkowie i świadectwa. Recepcja Meyerholda w Polsce do 1939 roku).
  • Osińska, Katarzyna. (2013). A l’origine de l’utopie des studios. Le rôle de Soulerjitski. W Marie-Christine Autant-Matthieu (Red.), Créer, ensemble: Points de vue sur les communautés artistiques (fin du XIXe – XXe siècles) (ss. 243–259). Montpelier: L’Entretemps éditions.
  • Osińska, Katarzyna.  (2013). Metamorfozy Budy jarmarcznej: Aleksandr Błok – Wsiewołod Meyerhold – Tadeusz Kantor. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, 2013(3), 103-114.
  • Osińska, Katarzyna.  (2013). „Tupue, dikie, idioty” a nowy teatr w Rosji na przełomie XX i XXI wieku. W Olga Główko oraz Małgorzata Leyko (Red.), Acta Universitas Lodziensis. Folia Litteraria Rossica. Współczesny dramat rosyjski: kontynuacje i przemiany (ss. 31–42). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
  • Osińska, Katarzyna.  (2013). Don Kichot według Kantora: między realnością a fikcją. W Katarzyna Fazan, Marta Bryś oraz Anna R. Burzyńska (Red.), Dziś Tadeusz Kantor! Metamorfozy śmierci, pamięci i obecności (ss. 109–123). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • przekład na język angielski: Osińska, Katarzyna. (2014). Don Quixote according to Kantor: Between Reality and Fiction (A. MacBride, Tłum.). W: Katarzyna Fazan, Marta Bryś oraz Anna R. Burzyńska (Red.), Tadeusz Kantor Today. Methamorphoses of Death, Memory and Presence (ss. 107–122). Frankfurt am Main: Peter Lang Edition.
  • Osińska, Katarzyna. (2013). Japonia i „japońskość” w teatrze rosyjskim na przełomie XIX i XX wieku. W Beata Kubiak Ho-Chi oraz Iga Rutkowska (Red.), Japonica. Dwa filary japońskiej kultury. Literatura i sztuki performatywne (ss. 199–214). Warszawa: Zakład Japonistyki i Koreanistyki, Wydział Orientalistyczny.
  • Osińska, Katarzyna. (2014). Recepción cultural del Siglo de Oro español en Rusia. El ejemplo del Teatro Antiguo en San Petersburgo (temporada 1911/1912). W Karolina Kumor oraz Katarzyna Moszczyńska (Red.),  Del gran teatro del mundo al mundo del teatro. Homenaje a la Profesora Urszula Aszyk (ss. 209–219). Warszawa: Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich.
  • Osińska, Katarzyna. (2015). Od dzieła do działania, czyli historia performansu w Rosji. Didaskalia. Gazeta o Teatrze, 127–128, 139–146.
  • Osińska, Katarzyna. (2015). De los performance studies a la idea de la teatralización de la vida. El caso de Don Quijote. W Urszula Aszyk, Karolina Kumor oraz Marta Piłat-Zuzankiewicz (Red.), El teatro espanol como objeto de estudio a comienzos del siglo XXI (ss. 125–140). Warszawa: wyd. Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich.
  • Osińska, Katarzyna. (2015). Toska po Ispanii. Sluchaĭ Aleksandra Fevral’skogo. W E. D. Gal’tsova (Red.), Postizhenie Zapada. Inostrannaia kul’tura v sovetskoĭ literature, iskusstve i teorii. 1917–1941. Issledovaniia i arkhivnye materialy (ss. 521–543). Moskva: Institut mirovoĭ literatury RAN. (Tęsknota za Hiszpanią. Przypadek Aleksandra Fiewralskiego)
  • Osińska, Katarzyna. (2015). Siergiej Trietjakow. Od dokumentu do faktografii. W: Anna Kuligowska-Korzeniewska (Red.), Faktomontaże Leona Schillera. Polityka społeczna R. P., Cjankali, Krzyczcie, Chiny! (ss. 299–330). Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.
  • Osińska, Katarzyna. (2016). Kantor – Tatlin – Meyerhold. Konstruktywizm w pierwszej i drugiej awangardzie. Didaskalia. Gazeta o Teatrze, 132, 58–67.
  • Osińska, Katarzyna. (2016). Don Kichot w sporach światopoglądowych Rosjan (od połowy XIX wieku do lat 30. wieku XX). W Wojciech Charchalis oraz Arkadiusz Żychliński (Red.), Wieczna krucjata. Szkice o „Don Kichocie” (ss. 79–109). Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
  • Osińska, Katarzyna. (2017). Polskie teatry w Moskwie (1915–1918). Pamiętnik Teatralny, 2017(1–2), 69–123. (artykuł i publikacja materiałów źródłowych).
  • Osińska, Katarzyna. (2017). Nigdy tu już nie powrócę. Tadeusz Kantor czyta „Dybuka”. W Mieczysław Abramowicz, Jan Ciechowicz oraz Katarzyna Kręglewska (Red.), Dybuk. Na pograniczu dwóch światów (ss. 197–212). Gdańsk: Muzeum Narodowe w Gdańsku – Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
  • Osińska, Katarzyna. (2017). Del Siglo de Oro espanol a la vanguardia: Vsevolod Meyerhold. W: Urszula Aszyk, Juan Manuel Escudero Baztan oraz Marta Piłat-Zuzankiewicz (Red.), El texto dramatico y las artes visuales. El teatro espanol del Siglo de Oro y sus herederos en los siglos XX y XXI (s. 221–239). New York: IDEA/IGAS.