Profesor nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa, slawistka, specjalistka w zakresie gramatyki historycznej, historii języka polskiego, etymologii prasłowiańskiej, historii leksyki słowiańskiej i historycznego słowotwórstwa słowiańskiego. Autorka wielu prac z tego zakresu, np. Prasłowiańskie abstractum. Słowotwórstwo. Semantyka. Formacje tematyczne.
e-mail: slovene@wp.pl
1943Lata zatrudnienia w IS PAN: 1971–2008
Wykształcenie
W latach 1961–1966 odbyła studia polonistyczne na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Brała udział w seminarium magisterskim u prof. Witolda Taszyckiego.
W latach 1966–1971 odbyła staż i czteroletnie studia doktoranckie w Katedrze Językoznawstwa Ogólnego i Indoeuropejskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego pod opieką naukową prof. Jana Safarewicza.
Stopień doktora nauk humanistycznych uzyskała w 1974 r. na podstawie rozprawy Prasłowiańskie nomen agenstis. Stopień doktora habilitowanego został jej nadany w 1992 roku na podstawie dorobku i książki Prasłowiańskie abstractum. Słowotwórstwo. Semantyka. I. Formacje tematyczne. Tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych otrzymała 17.11. 2002 na podstawie monografii Prasłowiańskie abstractum. Sufiksalne nomina actionis. Formacje z podstawowym sufiksalnym elementem -n-, -t-.
Działalność zawodowa i społeczna, funkcje, tytuły, stanowiska
Członkini Pracowni Języka Prasłowiańskiego IS PAN w Krakowie w latach 1971–2008.
Kierowniczka Zakładu Językoznawstwa IS PAN w latach ?-2007.
Redaktor naukowa Rocznika Slawistycznego.
Członkostwo w gremiach naukowych
- Rada Naukowa IS PAN 1998–2008.
- Komisja Językoznawstwa Krakowskiego oddziału Polskiej Akademii (od 1991).
- Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego.
- Polskie Towarzystwo Językoznawcze (wiceprzewodnicząca 2000–2003).
Nagrody i odznaczenia
- Nagroda im. Kazimierza Nitscha w dziedzinie językoznawstwa przyznana przez Wydział Nauk Społecznych Polskiej Akademii Nauk (1994).
- Złoty Krzyż Zasługi na wniosek Prezesa Polskiej Akademii Nauk za zasługi w pracy naukowej i dydaktycznej (2004).
Informacje bibliograficzne o życiorysie uczonego/uczonej
Bednarczuk, L., Chodurska, H., Mażulis-Frydel, A. (2014) Polono-Slavica in honorem Maria Wojtyła-Świerzowska, s. 9-10. Kraków.
Publikacje
W przygotowaniu.
1971
•Oboczność końcówek 1.os. l. mn. czasu teraźniejszego czasownika -m/-my w historii języka polskiego. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, Prace Językoznawcze nr 35, Kraków 1971, s. 125–150.
1974
•Prasłowiańskie nomen agentis. Monografie slawistyczne nr 30, Ossolineum, Wrocław 1974, ss.157.
•Słowiańskie nomen agentis na -ь < *- i-s. Studia indoeuropejskie I. Safarewicz septuagenario ab amicis, collegis, sodalibus animo oblatum gratissimo, Ossolineum Wrocław 1974, s. 279–283.
1978
•Dzikie mięso, Język Polski LVIII (1978), s. 132–137.
•Z historii polskiego słownictwa. Gwarowe ducza. Język Polski LVIII (1978), s. 339–345.
1980
•Z historii polskiego słownictwa: perkaty, parskonosy. Język Polski LX (1980), s. 24–30.
•Z historii wyrazów polskich: okół, okolica. Język Polski LX (1980), s.159–63.
1987
•O pewnym święcie dawnych Słowian (pol. turzyce, słowac. Turice), Slawistyczne studia
językoznawcze, Ossolineum Wrocław 1987, s. 479–482.
1989
•Terminologija agrarnoj obrjadnosti kak istočnik izučenija drevnej slavjanskoj duchovnoj kul’tury. Slavjanskij i balkanskij fol’klor. Rekonstrukcija drevnej slavjanskoj kul’tury: istočniki i metody. Red. N.I. Tolstoj, Moskva 1989, s.207–214.
1991
•O nazwach przedpościa w językach słowiańskich (ogsł. męsopustъ, płn. zapustъ, płd. poklady i in.). Rocznik Slawistyczny XLVII (1991), s. 41–58.
•Nieco inaczej o semantyce godła. Język Polski LXXX (1991), s. 17–22.
•Dlaczego głuchy nie słyszy? Rozważania o etymologii psł. *gluchъ. Južnoslovenski filolog XLVII (Beograd 1991), s. 209–220.
1992
•Prasłowiańskie abstractum. Słowotwórstwo. Semantyka. I. Formacje tematyczne. Prace slawistyczne nr 96. Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa 1992, ss. 185 (monografia).
1993
•On certain Slavic and Baltic word-formation parallels. Linguistica Baltica I, pod red. W. Smoczyńskiego, Warszawa 1993, s. 183–192.
1994
•Niektóre rara et curiosa w Rozmyślaniu przemyskim. Studia historycznojęzykowe pod red. Z. Krążyńskiej i M. Kucały, Kraków 1994, s.124–128.
•Słowiańskie nazwy czasu. *Časъ , *godъ , *čelo, *doba, *pora, *vermę. Rocznik Slawistyczny XLIX (1994), s. 15–29.
•Nazwy miar czasu w polszczyźnie. Polszczyzna a/i Polacy u schyłku XX w. Pod red. K. Handke, H. Dalewskiej-Greń, Warszawa 1994.
1995
•Slavic vocabulary of time. Analecta Indoeuropaea Cracoviensia I. Safarewicz memoriae dicata. Ed. W. Smoczyński. Kraków 1995, s. 503–513.
•On some centum elements in Slavic: Proto-Slavic*gord (:* zord ). Linguistica Baltica 4.(1995), J. Kuryłowicz Memorial Volume, red. W. Smoczyński, s. 239–245.
1996
•Ie. baza *guhen- w słowiańszczyźnie. Kieleckie Studia Filologiczne, 10, red.I. Bobrowski, Kielce 1996, s.249–254.
1998
•Elementy kentumowe w słownictwie prasłowiańskim. Prasłowiańszczyzna i jej rozpad, red. W. Boryś i J. Rusek, Kraków 1998, s. 47–57.
•Kognitywizm w etymologii, Rocznik Slawistyczny LI, Wrocław 1998, s. 17–31.
1999
•Czytanie, pisanie, liczenie a także nauka – prasłowiańskie dziedzictwo w polszczyźnie? Przeszłość w językowym obrazie świata, red. A. Pajdzińska i P. Krzyżanowski, Lublin 1999, s. 129–137.
•Od homonimii do polisemii. Na marginesie drobiazgów etymologicznych. Kieleckie Studia Językowe, red. M. Marcjanik, Kielce 1999, s. 149–155.
•O robotkach i potwarzach czartowskich. Uwagi o formacjach antyfrastycznych w polszczyźnie. Rozwój polskiego systemu językowego, red. B.Walczak i Z. Krążyńska, Kraków 1999.
2000
•Prasłowiańskie synonimy *těnь , *stěnь *sěnь. Studia Linguistica in honorem Stanislai
Stachowski, red. E. Mańczak-Wohlfeld, Kraków 2000, 159–165.
2001
•O bliźnie i ubliżaniu. Czy na pewno archaizmy semantyczne? W świecie słów i znaczeń. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Bogusławowi Krei. Pod red. J.Maćkiewicz i E.Rogowskiej, Gdańsk 2001, wyd. Uniwersytetu Gdańskiego, s.325–331.
2002
•Prasłowiańskie abstractum. Sufiksalne nomina actionis. Formacje z podstawowym sufiksalnym -ni -t-. Prace Slawistyczne nr 112, Slawistyczne Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2002, ss. 173,
•O słowiańskim odziewaniu się, Dzieje Słowian w świetle leksyki. pod red. L. Bednarczuka, W. Borysia i J. Ruska, Kraków 2002, wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, s.231-238.
2004
•tłumaczenie z jęz. ang.: Z. Gołąb, The Prehistory od the Slavs. A Linguist’s View., Slavica
Publishers, Inc., Ohio 1992: O pochodzeniu Słowian w świetle faktów językowych, Kraków 2004, Universitas, ss. 405.
•Najstarsze językowe dzieje Słowian w pracach IS PAN. 50 lat slawistyki w Polskiej Akademii Nauk (1954-2004). Księga jubileuszowa Instytutu Slawistyki PAN, Warszawa 2004, s. 137-150 (przedruk w: Studia z filologii polskiej i słowiańskiej, Warszawa 2005).
2005
•Przestrzeń domu u Słowian, Przestrzeń w języku i w kulturze. Pod red. J.Adamowskiego, Lublin 2005, s. 187-193.
2006
•Słownictwo czasu i przestrzeni, Czas-Język-Kultura, pod red. A. Dąbrowskiej i A. Nowakowskiej, Wrocław 2006, wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 67-72.
•Mądra žena. Semantische Betrachtungen. Ad fontes verborum. Issledovanija po etimologiii i istoričeskoj semantikie. K 70-letiju Ž.Ž. Varbot. Moskva 2006, s. 80-84
•Nazwa zawodu – przezwisko – nazwisko. O cieśli i cieśliku. Munuscula Linguistica in honorem Alexandrae Cieślikowa oblata. Kraków 2006, s. 533–543.
•Prasłowiańskie dziedzictwo leksykalne w polskim słownictwie prawnym: prawo, zakon, cena, wina, kara, Język w urzędach i w sądach. Biblioteka Tradycji nr XLIV, pod red. M.T. Lizisowej, Kraków 2006, s. 67-74.
2008
•The place of abstract nouns in the Indo-European word formation system, [w]: Językoznawstwo historyczne i typologiczne: w 100-lecie urodzin profesora Tadeusza Milewskiego / [kom. red. Leszek Bednarczuk, Wojciech Smoczyński, Maria Wojtyła-Świerzowska], Polska Akademia Umiejętności, 2008, s. 463-475.
•Słowiańskie słownictwo prawne: studium leksykalne, [w]: Język w urzędach i sądach. 2, pod red. Marii Teresy Lizisowej, Kraków: Collegium Columbinum, 2008, s. 141-147 (Biblioteka Tradycji nr 71).
•Kalendarz u Słowian, [w:] Wczesna Słowiańszczyzna : przewodnik po dziejach i literaturze przedmiotu. T. 1 , A-Z, pod red. Andrzeja Wędzkiego; [oprac. Hanna Dalewska-Greń et al.], Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Fundacja Slawistyczna, Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 2008.
•Przeszłość w gwarach, [w:] Przeszłość i teraźniejszość Rosji w świetle faktów językowych : materiały Międzynarodowej Konferencji Lingwistycznej, Kraków 17-18 października 2005 / pod red. Haliny Chodurskiej, Kraków: Wydaw. Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2008 s. 33-39.
•100 lat Rocznika Slawistycznego. Kraków 1908-2008, wyd, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 2008.
2009
•Prasłowiańskie leksykalne i słowotwórcze dziedzictwo ewangelijnych przekładów cyrylometodejskich (część I), Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis 64. Studia Russologica II, pod red. D. Dziewanowskiej, B. Stawarz, T. Żeberek, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków 2009, s.83-90.
•Faktografia w badaniach historycznojęzykowych. Faktografia w badaniach historycznych, pod red. K. Kleszczowej i J. Gwioździk, wyd. Biblioteka Śląska, Katowice 2009, s. 115-122.
•Słowiańskie etymologie trudne, Polszczyzna i inne języki. Red. A. Bochnakowa, L. Bednarczuk, J. Waniakowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2009, s. 21-27.
2010
• psł. *vьznakь, *vъznicь, [w]: Slavia. Časopis pro slovanskou filologii, Praha 2010, s. 161-164.
•100 lat Rocznika Slawistycznego. Kraków 1908-2008, [w:] W stulecie Rocznika Slawistycznego, wyd, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 2010, s.7-15.
•Prasłowiańskie leksykalne i słowotwórcze dziedzictwo ewangelijnych przekładów cyrylometodejskich, cz. II, Studia Russologica III, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu
Pedagogicznego, Kraków 2010, s.82-86.
2011
•O mocy i niemocy słowa, [w:] „Słowa, słowa, słowa”…w komunikacji językowej III pod red. M. Grabskiej, wyd. Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2011, s. 145-150.
2012
•O kilku wyrazach gwarowych: na ozaist, na wykieł, nicma, na ręby, zamatorzały, Księga pamiątkowa prof. Elżbiety Koniusz, Kielce 2012. Wyd. Uniwersytetu Jana Kochanowskiego.
2013
•O szczyptach i odrobinach, Księga jubileuszowa prof. Bogdana Walczaka t.III, wyd. UAM, Poznań, s. 463-469
2014
•Jeszcze o przezwiskach, Językoznawstwo (Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi), nr 1 (8)/2014, s.107-114.
2015
•Names of Mental Operations in Polish against the Slavic Background, Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, 132 (2015), s. 63–69.
Hasła słownikowe
•270 haseł autorskich w Słowniku prasłowiańskim, red. F. Sławskiego, I-VIII, Wrocław 1974-2000.