Zapraszamy na 61. Seminarium Migracyjne IEiAK UW organizowane we współpracy z Instytutem Slawistyki PAN, które odbędzie się we wtorek 26 maja 2026 r. o godz. 17.00 w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego, ul. Żurawia 4, 00-503 Warszawa, w sali 108.
Wykład pt. „Ukraińska migracja powrotna w czasie wojny: uwarunkowania, procesy reintegracji oraz implikacje doświadczenia migracyjnego” wygłosi dr Ivanna Kyliushyk z Centrum Badań nad Zmianą Społeczną i Mobilnością (CRASH) Akademii Leona Koźmińskiego
Opis
Eskalacja rosyjskiej wojny w Ukrainie w 2022 roku spowodowała masową migrację przymusową. Mimo że od tego czasu upłynęły już ponad cztery lata, ze względu na kontynuację działań wojennych wiele osób nadal przebywa za granicą. W pierwszym kwartale 2026 roku portal danych operacyjnych UNHCR odnotował 5,4 mln obywateli Ukrainy objętych ochroną tymczasową w różnych państwach, w tym około miliona (978 tys.) w Polsce. Migracja powrotna obywateli Ukrainy nie przybrała jeszcze charakteru masowego, jednak odbywa się ona w sposób ciągły, nawet w warunkach wojennych – w tym także z Polski. Według stanu na kwiecień 2025 roku około 4,1 mln Ukraińców powróciło do swoich miejsc stałego zamieszkania, z czego około 26% (ok. 1,07 mln) wróciło bezpośrednio z zagranicy (IOM, 2025). Zdecydowaną większość osób powracających stanowią kobiety. Choć charakter i przyszła skala ukraińskiej migracji powrotnej pozostają trudne do przewidzenia, zjawisko to staje się przedmiotem rosnącego zainteresowania zarówno badaczy, jak i decydentów politycznych, szczególnie w kontekście planowanego wygaśnięcia ochrony tymczasowej w 2027 roku.
W trakcie seminarium dr Ivanna Kyliushyk przedstawi perspektywę powrotu ukraińskich kobiet do państwa nadal objętego działaniami wojennymi po doświadczeniu migracji przymusowej. Prezentacja opiera się na 20 indywidualnych wywiadach pogłębionych, zrealizowanych stacjonarnie w czerwcu 2025 roku w Kijowie, przeprowadzonych z wysoko wykwalifikowanymi kobietami, które powróciły z Polski do Ukrainy. Wiek uczestniczek wahał się od 25 do 46 lat (średnia: 38 lat). Średni czas pobytu w Polsce wynosił około 2,1 roku, przy czym większość uczestniczek badania spędziła za granicą od 1,5 do 2,5 roku. W momencie realizacji badania średni czas od powrotu wynosił około 1,5 roku (od około sześciu miesięcy do dwóch lat). Wystąpienie będzie koncentrowało się na trzech kluczowych wymiarach: (1) motywacjach stojących za decyzją kobiet o powrocie do Ukrainy mimo trwającej wojny, (2) procesach ich reintegracji w rodzinie, na rynku pracy oraz w społeczności lokalnej, a także (3) implikacjach doświadczenia migracyjnego – zarówno dla kobiet (ambiwalentny efekt wzmacniający – ‘(dis)empowerment’), jak i społecznych, w kontekście przekazów społecznych (‘social remittances’).
Biogram
Dr Ivanna Kyliushyk – politolożka i socjolożka, specjalizująca się w badaniach nad migracją ukraińską, ze szczególnym uwzględnieniem migracji kobiet i migracji powrotnej. Interesuje się integracją społeczną i zawodową migrantów, ich kapitałem mobilności i praktykami transnarodowymi oraz ich włączeniem politycznym. W pracy metodologicznej koncentruje się na jakościowych metodach badawczych. Jest członkinią Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, Europejskiego Stowarzyszenia Socjologicznego oraz sieci badawczej IMISCOE. Obecnie pracuje jako adiunktka (postdoc) w Centrum Badań nad Zmianą Społeczną i Mobilnością (CRASH) w Akademii Leona Koźmińskiego, gdzie uczestniczy w realizacji projektów międzynarodowych i krajowych, m.in. „Link4Skill” (Horizon Europe) oraz BigMig (NCN OPUS 19). Jest również zaangażowana w projekty dotyczące sytuacji ukraińskich kobiet w sektorze opieki (CareOrg, Uniwersytet Goethego we Frankfurcie, Niemcy) oraz migracji wysoko wykwalifikowanych i powrotnych (we współpracy z Urzędem m.st. Warszawy). Wcześniej współpracowała m.in. przy projekcie MIMY (Horizon 2020–2023). Posiada wieloletnie doświadczenie w sektorze pozarządowym jako koordynatorka Centrum Spotkań w Fundacji Ukraiński Dom. Publikuje w wiodących czasopismach naukowych, m.in. takich jak Mobilities, Migration Studies, Migration Letters, Frontiers in Sociology czy Forum: Qualitative Social Research, oraz jest współautorką monografii i rozdziałów w monografiach wydawanych przez wydawnictwo Routledge.
Polecane lektury:
- King, R. (2022). Introduction: definitions, typologies and theories of return migration. Handbook of Return Migration. https://doi.org/10.4337/9781839100055.00008
- Shaidrova, M., Krawczyk, M. M., Delawar, D., Kozak, T., Omelianiuk, A., Kremers, Y., Scholte, P., Ghane, S., van der Markt, A., Hacques, A., Jaber, T. (2026). Navigating return: Understanding the challenges and well-being of Ukrainians coming home amid conflict. Research Report. OPORA Foundation. https://oporafoundation.nl/research/navigating-return