Zapraszamy na zebranie naukowe Zakładu Literaturoznawstwa i Kulturoznawstwa IS PAN, które odbędzie się we wtorek, 9 grudnia 2025 r. w godz. 11.00 – 13.00 w trybie hybrydowym − w Instytucie Slawistyki PAN przy ul. Jaracza 1 (V piętro) oraz on-line na platformie Zoom.
Osoby spoza Instytutu Slawistyki PAN, które chciałyby uczestniczyć w zebraniu, mogą otrzymać link do spotkania za pośrednictwem sekretariatu: sekretariat@ispan.edu.pl. Chęć udziału w trybie stacjonarnym prosimy zgłosić do sekretariatu Instytutu do 8 grudnia 2025.
Na najbliższym zebraniu wystąpi dr Katarzyna Roman-Rawska. Wystąpienie poświęcone będzie projektowi „Białoruś żyje!… w Polsce”. Etnografia białoruskich środowisk twórczych w kontekście humanistyki publicznej.
Podczas spotkania planowana jest dyskusja wokół zagadnienia humanistyki publicznej.
Opis:
Podczas zebrania dr Katarzyna Roman-Rawska zaprezentuje wyniki pilotażu oraz założenia projektu, którego celem jest zbadanie sytuacji białoruskich środowisk twórczych oraz roli, jaką ich praktyki pełnią wobec białoruskiej diaspory w Polsce, a także polskiej publiczności po 2020 roku. Projekt odwołuje się do programu badawczego etnografii, rozumianej jako metoda pozyskiwania danych do refleksyjnego opisu, analizy i interpretacji poprzez wnikanie w daną społeczność, co stanowi jedynie punkt wyjścia do prób wytwarzania teorii.
Planowany projekt mieści się w ramach paradygmatu humanistyki publicznej, a jego część realizowana będzie z udziałem samych badanych (action research).
W czasie spotkania badaczka podda również refleksji zasadność przyjęcia takiego podejścia oraz ryzyka, jakie niesie zwrot ku publicznie zorientowanym badaniom humanistycznym. W projekcie zamierza przyjrzeć się temu, w jaki sposób funkcjonują białoruskie środowiska twórcze, a więc czy i jak udaje im się działać w ramach polskiego pola sztuki i organizować własne wydarzenia: spektakle, wystawy, performanse, czytania itd., a także wokół jakich tematów koncentrują się ich praktyki artystyczne i kulturowe. Dr Roman-Rawska bada m.in., na ile ich działania kierowane są na zewnątrz – do polskojęzycznej publiczności – a na ile do wewnątrz białorusko- lub rosyjskojęzycznej diaspory w Polsce.
Interesują ją działania kolektywów i indywidualnych artystów/artystek niezależnych, działających w mniej sformalizowanych sieciach, a także tych, którzy współtworzą pole sztuki białoruskiej „na uchodźstwie”, organizując alternatywne wobec państwowych instytucje, nagrody, festiwale i zrzeszenia poza granicami kraju. Badaczka przygląda się możliwie szerokiemu spektrum praktyk i środowisk związanych z filmem, teatrem, performansem, muzyką oraz twórczością edukacyjno-artystyczną, w tym kierowaną do dzieci.
Zastanawia się, na ile ich działalność wpisuje się w znany w badaniach paradygmat dysydencki, czy „na uchodźstwie” oraz czy i do jakiego stopnia wytwarzają nowe wzory kultury emigracyjno-opozycyjnej, jako transnarodowej.
Zalecana lektura kontekstowa: Ryszard Nycz, Kairos. O czasie, który nadchodzi dla studiów literackich w szczególności, a humanistyki w ogólności, oraz o potrzebie humanistyki publicznej. Teksty Drugie 2025, nr 3, s. 17–45.