Konferencje

29 października 2025 r. dr Aneta Strzemżalska wzięła udział w dyskusji naukowej zatytułowanej „Protest and the Impact of Soviet Memories on Current Politics”. W wydarzeniu uczestniczyły również: Ketevan Gurchiani (Ilia State University), Shugyla Kilybayeva (Al-Farabi Kazakh National University) oraz Ekaterina Korableva (Concordia University). Moderatorem rozmowy był Ivan Peshkov (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza).

Dyskusja odbyła się w ramach międzynarodowej konferencji naukowej „Mobilizing and Weaponizing Memories of Soviet Repressions” (29–31 października 2025), organizowanej przez Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Wydarzenie zgromadziło ponad 100 badaczek i badaczy z ponad 20 krajów – od Japonii po Alaskę. Dyskusje były żywe, inspirujące i pełne ważnych pytań dotyczących pamięci, historii i współczesnej polityki.

W ramach wydarzenia odbyły się masterclasses dla młodych badaczy z Polski i zagranicy, finansowane przez Warsaw Centre for Global History w ramach programu „Inicjatywa Doskonałości – Uniwersytet Badawczy”. 29 października uczestnicy wzięli udział w poruszającym rytuale „Przywracania Imion”, zorganizowanym przez Memoriał Polska, a następnego dnia – w wieczorze krótkich filmów artystycznych poświęconych represjom sowieckim, który odbył się w Domu Spotkań z Historią.

Konferencja została sfinansowana przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Doskonała Nauka – wsparcie dla konferencji naukowych” (KONF/SP/0014/2024/02).

W dniach 20–22 października 2025 r. kierowniczka zespołu badawczego projektu NCN SONATA-19 „Oblicza przemytu na pograniczu polsko-słowackim w latach 1918–1949”, dr Karolina Panz, oraz członkini zespołu, dr Jolanta Kruszniewska, wzięły udział w konferencji międzynarodowej pt. „Jews in Galicia: Histories, Topographies, and Texts”, organizowanej przez Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Rzeszowski i Muzeum Galicja we współpracy z Ukraińskim Uniwersytetem Katolickim we Lwowie.

Badaczki wygłosiły następujące referaty:

– dr Karolina Panz: „«To Wrest from Jewish Claws»: The Beginnings of the Project of the De-Jewification of Zakopane”;

– dr Jolanta Kruszniewska: „The Heritage of Galicia and the Smuggling Activities of Jews on the Polish-Czechoslovak Border after 1918”.

Ponadto w dniach 24–25 października br. dr Karolina Panz wzięła udział w VIII ogólnopolskiej konferencji „Komparatystyczne studia nad ludobójstwem WOJNA – MĘSKA RZECZ? Rola i los kobiet w czasie wojen”, organizowanej przez Oświęcimski Instytut Praw Człowieka i Wydział Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Dr Panz wygłosiła tam referat pt: „Matki, żony i kochanki. Kurierki, przemytniczki i meliniary – okupacyjna historia kobiet z pogranicza”.

W dniach 16–18 października 2025 r. dr Aneta Strzemżalska wzięła udział w międzynarodowej konferencji „Academic Freedom in Flux: Purpose, Beneficiaries, and Practices in the Contemporary World”. Organizatorem wydarzenia był Central Asia Program przy George Washington University oraz Center for Independent Social Research, przy wsparciu Tashkent State University of Economics (TSUE) w Taszkencie (Uzbekistan).

Podczas konferencji dr Strzemżalska wygłosiła referat pt. „Ethnography in the Shadow of Authoritarianism: Field Research in Azerbaijan”, poświęcony wyzwaniom prowadzenia badań terenowych w warunkach autorytarnych.

Celem konferencji było poszukiwanie odpowiedzi na fundamentalne pytania dotyczące istoty i funkcji wolności akademickiej: Dlaczego istnieje wolność akademicka? Komu służy?

Choć często zakłada się, że wolność akademicka rozwija się w warunkach demokracji i dobrobytu, relacje te rzadko są analizowane krytycznie. Wiele badań koncentruje się na naruszeniach praw akademickich, natomiast mniej uwagi poświęca się temu, jak naukowcy i edukatorzy podtrzymują swoją pracę w trudnych warunkach oraz jakie innowacyjne praktyki pozwalają na ochronę i realizację wolności akademickiej na świecie. Konferencja otworzyła przestrzeń do dyskusji nad różnorodnymi modelami, formami i przyszłością wolności akademickiej.

Dr Katarzyna Taczyńska przebywa obecnie na wyjeździe badawczym w Serbii. W dniach 20–22 października 2025 r. badaczka wzięła udział w corocznej konferencji zorganizowanej przez WHISC – the Women in the Holocaust International Study Center, we współpracy z ShoahLab, the Holocaust Studies Laboratory of the Institute for Philosophy and Social Theory w Belgradzie.

Tegoroczna międzynarodowa konferencja, zatytułowana „Lives Worth Living: The Untold Stories”, zgromadziła badaczy i edukatorów z Francji, Niemiec, Izraela, Włoch, Serbii, Szwecji, Stanów Zjednoczonych oraz Polski.

Dr Taczyńska zaprezentowała fragment swoich badań realizowanych w ramach projektu „Jewish, Balkan, Female: The Literature of Balkan Jewish Women as a Minority Experience” (Opus NCN, 2022/47/B/HS2/00584).

Konferencji towarzyszyła wizyta studyjna w Centrum Pamięci Staro Sajmište.

W dniach 25–27 września 2025 r. mgr Andrzej Żak uczestniczył w międzynarodowej konferencji naukowej „Annual Meeting on Phonology”, która odbywała się na University of California w Berkeley (USA).

Na konferencji mgr Żak przedstawił najnowsze badania nad wariantywnością akcentu kaszubskiego, prowadzone wspólnie z mgr Marią Bolek (UW). Zaprezentowany został poster pt. „Modeling Stress in Northern Kashubian Nominal Paradigms and Their Variability: An OT and Harmonic Grammar Approach”.

Mgr Andrzej Żak prowadzi badania w ramach grantu Preludium NCN „Korelaty akustyczne akcentu w języku kaszubskim” (2022/45/N/HS2/02855).

Prof. dr hab. Ryszard Grzesik został zaproszony jako ekspert na posiedzenie Polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych, której przewodniczącą była do końca września 2025 r. prof. dr hab. Joanna Goszczyńska. W ramach towarzyszącej posiedzeniu sesji „Wektor ukraiński w historii kontaktów polsko-słowackich” prof. Grzesik zapoznał zebranych ze „Spojrzeniem polskich kronikarzy [średniowiecznych] na Ruś”.

W dniach 2 i 3 października 2025 r. w ukraińskim Iwano-Frankiwsku (dawnym Stanisławowie) odbyła się sesja zorganizowana przez Centrum Studiów Mediewistycznych Karpackiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Stefanyka pt. „Від самодержця Руської землі Романа Мстиславовича до короля Русі Данила та його нащадків: людина, спільнота, держава ХІІ–XIV століть в Українській середньовічній історії” [„Od samowładcy ziemi ruskiej Romana Mścisławowicza do króla Rusi Daniela i jego spadkobierców: ludzie, wspólnota, państwo XII-XIV wieku w ukraińskiej historii średniowiecza”]. Podczas wydarzenia prof. Ryszard Grzesik wygłosił w języku polskim referat pt. „Kronika węgiersko-polska – źródło do dziejów Rusi Halickiej z pierwszej połowy XIII w.”.

Pobyt w Iwano-Frankiwsku prof. Grzesik wykorzystał również do wygłoszenia dwóch wykładów dla studentów drugiego roku studiów licencjackich historii, w których omówił dzieje Zakładu Historii Instytutu Slawistyki PAN przez pryzmat jego dorobku: „Słownika starożytności słowiańskich” oraz serii wydawniczej „Testimonia najdawniejszych dziejów Słowian”. Dzięki uprzejmości prof. Myrosława Wołoszczuka, kierownika Centrum Studiów Mediewistycznych, przy okazji konferencji odbyła się również prezentacja „węgierskiego” zeszytu „Testimoniów”.

Z kolei 11 października 2025 r. w Przemyślu prof. Ryszard Grzesik wziął udział w ogólnopolskiej konferencji „Polscy królowie a ziemia przemyska – dzieje i pamięć. W tysiąclecie koronacji Bolesława Chrobrego”, zorganizowanej przez Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej, Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu, Parafię i Klasztor św. Antoniego OO. Franciszkanów (Reformatów) w Przemyślu oraz Podkarpackie Centrum Edukacji Nauczycieli w Rzeszowie. Podczas wydarzenia badacz z Instytutu Slawistyki PAN przedstawił referat pt. „Bolesław Chrobry i jego czasy”.

W dniach od 17 do 20 września 2025 r. w Gnieźnie odbył się VIII Kongres Mediewistów Polskich, zorganizowany przez Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, Instytut Kultury Europejskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Stały Komitet Mediewistów Polskich. Kongres nosił tytuł „Władza – korona – terytorium” i  wzięło w nim udział ponad 200 naukowców z Polski i zagranicy.

Jednym z uczestników był dr Adrien Quéret-Podesta z Zakładu Historii Instytutu Slawistyki PAN, który wygłosił referat pt. „Kształtowanie się pamięci o pierwszych Piastach w najstarszych rocznikach polskich”. Podczas swojego wystąpienia francuski badacz z IS PAN wykazał, że pamięć o pierwszych Piastach, zapisana w średniowiecznej annalistyce polskiej, kształtowała się w trzech różnych fazach:

– powstanie pierwszych zapisek w kodeksie pochodzącym z zagranicy (ostatnia tercja X wieku),

– powstanie zapisek dotyczących pierwszych Piastów, być może autorstwa jednego z członków z otoczenia Rychezy (około połowy drugiej dekady XI wieku),

– dodanie zapisek na podstawie innych źródeł, m. in. czeskiego dziejopisarstwa, Kroniki Węgiersko-Polskiej, Kroniki Anonima tzw. Galla… (druga połowa XIII wieku).