Wydarzenia

Serdecznie zapraszamy na spotkanie z dr Katarzyną Taczyńską w ramach cyklu „Podróże z antropologią”, organizowanego przez Stowarzyszenie Pracownia Etnograficzna. Wydarzenie odbędzie się 2 grudnia 2025 r. o godz. 18.00 w Pracowni Duży Pokój (Warszawa, ul. Warecka 4/6, wejście od ul. Kubusia Puchatka).

Podczas spotkania badaczka wygłosi wykład pt. „Il huego de Travnik, czyli kultury żydowskie na Bałkanach”.

Opis:

Dlaczego Sarajewo nazywane jest Jerozolimą Europy? Co się wydarzyło w Travniku? I dlaczego skarpetki odgrywają w tej historii taką ważną rolę? Mniejszość żydowska na Bałkanach, ściślej w krajach byłej Jugosławii, stanowiła przed drugą wojną światową zaledwie 0,5% mieszkańców. Jednak historia obecności kultury żydowskiej na Bałkanach jest złożona, podzielona wieloma granicami politycznymi. Jej horyzont wyznacza podstawowa granica kulturowa między Sefardyjczykami i Aszkenazyjczykami, opowiedziana przez pryzmat wielojęzycznych źródeł (bośniacki/chorwacki/serbski, ladino, hebrajski, jidysz, macedoński, słoweński).

W czasie prelekcji badaczka wraz z publicznością przyjrzy się zarówno historii regionu, jak i lokalnym kulturom żydowskim, które – mimo swojego bogactwa i znaczenia – pozostają słabo widoczne w dzisiejszym krajobrazie Bałkanów.

Zapraszamy na 56. Seminarium Migracyjne IEiAK UW organizowane we współpracy z Instytutem Slawistyki PAN, które odbędzie 2 grudnia 2025 r. o godz. 17.00 w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UW (Warszawa, ul. Żurawia 4) w sali 108.

Wykład pt. „Czas, płeć i transnarodowe ‘sieciowanie’ państwa przez diasporę ukraińską w obliczu wojny” wygłoszą dr Dominika Blachnicka-Ciacek (Wydział Socjologii UW) i dr Anna Matyska (Wydział Socjologii UW i KU Leuven).

Opis:

W następstwie rosyjskiej inwazji na Ukrainę ukraińskie diaspory na całym świecie, w tym w Polsce, zmobilizowały się do wspierania ojczyzny dotkniętej wojną. Jednym z pól takiego zaangażowania jest transnarodowa i oddolna pomoc Ukraińców na rzecz armii ukraińskiej – kluczowego organu państwa.

Podczas wystąpienia badaczki skupią się na pokazaniu, w jaki sposób ta forma zaangażowania kształtowana jest przez złożone i często ambiwalentne relacje z państwem ukraińskim, szczególnie w wymiarze czasowym i genderowym.

Prelegentki pokażą, że członkowie diaspory ukraińskiej w Polsce aktywnie wspierają armię, postrzegając żołnierzy jako „naszych chłopców” – część społeczeństwa, nie państwa. Dokładają przy tym wszelkich starań, aby ich transnarodowa pomoc trafiała bezpośrednio do potrzebujących i nie była marnotrawiona.

Wykorzystując koncepcję Stefa Jansena (2015) o państwie jako „efekcie sieciowania” (state-gridding), naukowczynie przedstawią, w jaki sposób członkowie diaspory ukraińskiej w Polsce angażują się w różnorodne, oddolne praktyki transnarodowego „sieciowania państwa”, uzupełniając braki armii tam, gdzie państwo zawodzi, i obchodząc oficjalne kanały państwowe.

Badaczki pokażą również, że istnieją granice zaangażowania – np. w odniesieniu do powrotu do Ukrainy i udziału w walce zbrojnej. Zaangażowanie kobiet jest powszechnie akceptowane, podczas gdy aktywność mężczyzn, w kontekście upłciowionej polityki wojennej, bywa oceniana jako niewystarczająca.

Uwzględniona zostanie także rola czasu jako czynnika kształtującego rytmy działań oraz relacje między „czasem wojny” a transnarodowym zaangażowaniem. W ujęciu teoretycznym prelegentki podkreślą procesualny i transnarodowy charakter państwa oraz płynność granic między państwem a społeczeństwem.

Serdecznie zapraszamy na zebranie naukowe w poznańskiej siedzibie IS PAN, na którym dr hab. Joanna Nowak, prof. IS PAN, przedstawi referat pt. „Między «panem świata» a «człowiekiem zwierzęciem»: kategoria rasy w refleksji polskiej (1740–1863)”.

Spotkanie  odbędzie się w czwartek 27 listopada 2025 r. o godz. 12.00 w sali seminaryjnej (II piętro) Pałacu Działyńskich w Poznaniu.

Serdecznie zapraszamy na zebranie naukowe Zakładu Językoznawstwa IS PAN, które odbędzie się w środę, 26 listopada 2025 r., w godz. 12:00−13:30. Na zebraniu wystąpi mgr Andrzej Żak,  który przedstawi referat pt. Północnokaszubski akcent wyrazowy − manifestacja fonetyczna i wariantywność.

Spotkanie odbędzie się online na platformie Zoom. Dla osób spoza IS PAN chcących uczestniczyć w zebraniu link do wydarzenia dostępny jest za pośrednictwem sekretariatu: sekretariat@ispan.edu.pl.

Streszczenie:

Swobodny i ruchomy akcent wyrazowy w północnych odmianach języka kaszubskiego wykazuje stosunkowo dużą wariantywność. W referacie zostaną omówione wyniki badań fonetycznych północnokaszubskiego akcentu ze szczególnym uwzględnieniem metodologii (m.in. metod półautomatycznej segmentacji, analizy statystycznej) oraz możliwości badań wariantywności akcentu na płaszczyźnie fonologicznej.

Andrzej Żak − doktorant w Szkole Doktorskiej „Anthropos” IPAN, kieruje grantem NCN Preludium na temat korelatów akustycznych akcentu wyrazowego w języku kaszubskim. Interesuje się fonetyką, fonologią i językami mniejszościowymi.

Serdecznie zapraszamy na wieczór literacki wokół wyszehradzkiego numeru „Literatury na Świecie”, który odbędzie się 4 listopada 2025 r. o godz. 18.00 w Węgierskim Instytucie Kultury w Warszawie (ul. Moniuszki 10).

Rozmowę z literaturoznawcami prof. Joanną Goszczyńską i prof. Zoltánem Némethem poprowadzi redaktorka czasopisma Karolina Wilamowska.

Serdecznie zapraszamy!

Organizatorami wydarzenia są: Instytut Liszta – Węgierski Instytut Kultury w Warszawie oraz Instytut Słowacki w Warszawie.

Dnia 4 listopada 2025 roku o godz. 13.00 w Bibliotece Instytutu Etnologii i Folkloru w Zagrzebiu odbędzie się wykład dr Ewy Wróblewskiej-Trochimiuk pt. „Polityki widzialności i dyskomfort porównania. Obrazy i protesty w Chorwacji i Serbii”.

Nasza badaczka od wielu lat współpracuje z Instytutem Etnologii i Folkloru.

Wykład organizowany jest w ramach projektu „Normalność i dyskomfort: podejścia folklorystyczne i interdyscyplinarne”, finansowanego przez Unię Europejską – NextGenerationEU.

Zapraszamy!

Zapraszamy na kolejne seminarium z cyklu „Ukraińskie wtorki”, które odbędzie się 4 listopada 2025 r. w godz. 17.00–18.30 online, na platformie Zoom.

Link do spotkania dostępny jest za pośrednictwem sekretariatu: sekretariat@ispan.edu.pl.

Gościem spotkania będzie dr Igor Szczupak, który wygłosi wykład pt. „Ukraińscy i polscy ratownicy Żydów w czasie Holokaustu (na terenie Galicji Wschodniej)”.

Streszczenie:

Holokaust jest jednym z najlepiej zbadanych zjawisk historycznych, zarówno pod względem liczby odkrytych i opublikowanych źródeł historycznych, jak i opublikowanej literatury historycznej. Jednak kwestia ratowania Żydów podczas II wojny światowej pozostaje jednym z najsłabiej opracowanych zagadnień w historiografii Holokaustu.

Zagłada Żydów dokonana przez nazistowskie Niemcy w okupowanej Galicji Wschodniej w latach 1941–1944 miała swoją specyfikę w porównaniu z innymi okupowanymi jednostkami administracyjno-terytorialnymi Ukrainy. W „trójkącie ukraińsko-polsko-żydowskim” – głównych społeczności narodowych Galicji Wschodniej – panowały również szczególne warunki, które wpływały na możliwości i motywacje ratowania Żydów.

Podczas wykładu badacz przedstawi wybrane źródła dotyczące historii ratowania Żydów w Galicji Wschodniej oraz omówi motywy, które leżały u podstaw decyzji o niesieniu pomocy Żydom w ekstremalnych warunkach, zagrażających ich życiu i życiu ich bliskich. Zostanie również przedstawiona reakcja niemieckich władz okupacyjnych na akcje ratunkowe ludności nieżydowskiej. Analiza indywidualnych historii ocalenia pomoże ukazać „ludzki wymiary” czynu Sprawiedliwych wśród Narodów Świata i innych osób niosących pomoc.