Gośćmi i gościniami podcastu dr hab. Joanny Roszak i dr hab. Ewy Wróblewskiej-Trochimiuk „Szeptuchy” byli i były kolejno: Agnieszka Przepiórska – aktorka, twórczyni monodramów, pracująca z tematami pamięci, biografii i historii mówionej, Maniucha Bikont – śpiewaczka, performerka, zbieraczka i interpretatorka pieśni wschodniego pogranicza, Tomasz Pietrasiewicz – twórca i wieloletni dyrektor Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie, animator kultury, badacz pamięci miejsca, Jerzy Koch i Magdalena Koch – badacz, badaczka, tłumaczka i tłumacz, zajmujący się literaturą, kulturą i transferem znaczeń pomiędzy językami i tradycjami, Sw@da x Nichos – duet performatywny z Białegostoku, eksplorujący języki słowiańskie, nagrodzony w tym roku Paszportem „Polityki”, Monika Kozłowska – reżyserka związana z krakowskim teatrem Migro, pracująca z teatrem dokumentalnym i międzykulturowym, Weronika Fibich – socjolożka, artystka performatywna, artywistka związana ze szczecińskim teatrem Kana (Szczecin), Grzegorz Ziółkowski – profesor, badacz teatru i performansu, autor prac poświęconych antropologii widowisk, Jacek Mikołajczyk – reżyser teatralny, znany z inscenizacji podejmujących aktualne tematy społeczne i polityczne, tłumacz, autor książek o musicalach, dyrektor Teatru Syrena w Warszawie, Wojciech Kościelniak – reżyser i aktor, twórca teatru „trzeciej drogi”, łączącego teatr dramatyczny i muzyczny.
W podcaście prowadzące rozmawiają z ludźmi kultury o tym, czym jest bycie z Europy Środkowej. Pytają o to, czy miejsce, w którym działamy i mieszkamy, ma wpływ na myślenie o kulturze i jej roli w naszej codzienności. Podcast łączy świat nauki i twórczości artystycznej – rozmowy dotyczą historii, literatury, języków.
Podcast został zrealizowany dzięki dofinansowaniu z Krajowego Planu Odbudowy dla Kultury, wsparciu Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Fundacji Slawistycznej oraz prywatnych donatorów i donatorek.
Autorki podcastu – Joanna Roszak i Ewa Wróblewska-Trochimiuk. Fot. archiwum prywatne.Joanna Roszak podczas rozmowy z Wojciechem Kościelniakiem. Fot. archiwum prywatne.Ewa Wróblewska-Trochimiuk z Wojciechem Kościelniakiem podczas nagrania w Teatrze Kameralnym w Bydgoszczy. Fot. archiwum prywatne.
Z ogromnym żalem informujemy, że 24 lutego 2026 roku zmarł prof. dr hab. Władysław Kupiszewski – emerytowany profesor Uniwersytetu Warszawskiego, dyrektor Instytutu Języka Polskiego, długoletni kierownik Zakładu Historii Języka Polskiego i Dialektologii, redaktor naczelny „Prac Filologicznych”, wybitny badacz historii języka polskiego i gwar polskich, członek wielu towarzystw naukowych, miłośnik polszczyzny, znakomity nauczyciel i wychowawca wielu pokoleń polonistów, poeta.
Pogrzeb odbędzie się 2 marca o godz. 12.00 w kościele św. Zygmunta na Placu Konfederacji. Po mszy nastąpi odprowadzenie do grobu na Cmentarz Północny (Wólka Węglowa).
Rodzinie, Bliskim i Współpracownikom Profesora W. Kupiszewskiego składamy wyrazy głębokiego współczucia.
Mijają cztery lata od otwartej agresji Rosji na Ukrainę. Wybuch pełnoskalowej wojny zmienił dotychczasowy porządek polityczny w Europie i codzienność milionów ludzi. Kolejny rok Rosja atakuje ukraińskie miasta, miasteczka i wioski, niszczy infrastrukturę krytyczną, dziedzictwo kulturowe – próbuje złamać opór ukraińskiego społeczeństwa. To lata ogromnych strat, ale też niezłomności. W obliczu przedłużającej się agresji potrzeba jeszcze większego wsparcia, jeszcze większej solidarności z walczącą Ukrainą. Z tymi, którzy bronią swojego kraju. Z tymi, którzy dokumentują zbrodnie. Z tymi, którzy upominają się o sprawiedliwość. Razem jesteśmy silni – jako Europejczycy, jako społeczeństwo obywatelskie, a także jako wspólnota naukowa opierająca się na fundamentalnych zasadach demokratycznych.
Chwała Ukrainie, chwała Jej Bohaterom!
Минає чотири роки від відкритої агресії Росії проти України. Вибух повномасштабної війни змінив існуючий політичний порядок в Європі та повсякденне життя мільйонів людей. Рік за роком Росія атакує українські міста, містечка та села, руйнує критичну інфраструктуру, культурну спадщину, намагається зламати опір українського суспільства. Це роки величезних втрат, але й незламності. В умовах тривалої агресії потрібна ще більша підтримка, ще більша солідарність з Україною, яка бореться. З тими, хто захищає свою країну. З тими, хто документує злочини. З тими, хто вимагає справедливості. Разом ми сильні – як європейці, як громадянське суспільство, а також як наукова спільнота, що базується на фундаментальних демократичних принципах.
Z wielkim smutkiem przyjęliśmy wiadomość, że dnia 10 lutego 2026 roku zmarłprof. dr hab. Jerzy Reichan – językoznawca, dialektolog.
Urodził się w 1929 roku w Krakowie, gdzie ukończył studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1953 roku pracował w Pracowni Atlasu i Słownika Gwar Polskich w krakowskim Zakładzie Języka Polskiego PAN, a następnie w Instytucie Języka Polskiego PAN, do którego pracownia ta została włączona.
W zespole opracowującym „Mały atlas gwar polskich” był autorem map, a od tomu XI również jego redaktorem. Następnie poświęcił się pracy nad „Słownikiem gwar polskich” – najpierw jako autor, a po śmierci prof. M. Karasia, jako redaktor naczelny.
Przez kilkadziesiąt lat kierował Pracownią Dialektologii Polskiej IJP PAN oraz pozostawał członkiem Rady Naukowej Instytutu do końca życia.
Profesor Jerzy Reichan pozostawił po sobie bogaty dorobek: monografie, opracowania kartograficzne, liczne artykuły z zakresu dialektologii oraz wiele cennych recenzji.
Dyrekcja i Pracownicy IS PAN składają wyrazy głębokiego współczucia Rodzinie, Bliskim i Współpracownikom Pana Profesora.
W dniach 15 października 2025 r. – 15 stycznia 2026 r. mgr Andrzej Żak, doktorant Instytutu Slawistyki PAN w Szkole Doktorskiej „Anthropos”, odbył staż badawczy w Pradze w ramach projektu „Next Generation PhDs – Innowacje”, finansowanego przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej. Staż realizowany był w Instytucie Fonetyki na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Karola.
Podczas pobytu badacz prowadził konsultacje naukowe z zakresu fonetyki i statystyki, uczestniczył w seminariach oraz korzystał z laboratorium fonetycznego i zasobów biblioteki uniwersyteckiej.
Ponadto 7 stycznia 2026 r. wygłosił wykład otwarty pt. „Kashubian Word Stress and its Variability”, po którym odbyła się dyskusja poświęcona akcentowi wyrazowemu w języku kaszubskim oraz metodologii badań fonetycznych.
Staż przyczynił się do postępów w pracach nad rozprawą doktorską Andrzeja Żaka pt. „Akcent w języku kaszubskim – wariantywność i tendencje rozwoju” oraz umożliwił dalszy rozwój kompetencji naukowych i językowych.
Andrzej Żak podczas pracy w czytelni. Fot. mgr Veronika Erdélyiová.Andrzej Żak w laboratorium fonetycznym. Fot. mgr Veronika Erdélyiová.Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Karola. Fot. Andrzej Żak.Widok na Pragę. Fot. Andrzej Żak.
Informujemy, że w ramach projektu Opus Narodowego Centrum Nauki pt. „Dokumenty i biurokracja w regionach poniemieckich: państwotwórczość, regulacja i kontrola w Polsce i Czechosłowacji (od lat 40. do 70. XX wieku)”, nr 2021/41/B/HS3/00118, realizowanego w Instytucie Slawistyki PAN, odbył się konkurs na stanowisko stypendystki/stypendysty. Komisja konkursowa, na podstawie oceny przesłanych dokumentów oraz rozmowy kwalifikacyjnej, podjęła decyzję o przyznaniu stypendium mgr. Kacprowi Rosner-Leszczyńskiemu. Serdecznie gratulujemy!
Od 5 do 9 stycznia 2026 r. dr hab. Dorota Pazio-Wlazłowska, prof. IS PAN gościła w ramach programu Erasmus+ Staff Mobility for Teaching w Instytucie Slawistyki na Wydziale Filologii Uniwersytetu Lipskiego. D. Pazio-Wlazłowska przeprowadziła warsztaty z metodologii wypracowanej w ramach międzynarodowego konwersatorium Językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów na tle porównawczym (EUROJOS). Zajęcia były poświęcone pojęciom DOM i RODZINA. D. Pazio-Wlazłowska zaprezentowała również przygotowywany w ramach EUROJOS-u Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów. Prowadziła też zajęcia z praktycznej nauki języka polskiego. Zarówno warsztaty, jak i zajęcia praktyczne spotkały się z pozytywnym odbiorem i zainteresowaniem studentów.
Prof. Dorota Pazio-Wlazłowska przed Uniwersytetem. Fot. archiwum prywatne.
Instytut Slawistyki PAN z głębokim żalem zawiadamia, że dnia 10 stycznia 2026 roku zmarła DR HAB. CELINA JUDA, PROF. UJ, ceniona slawistka, wykładowczyni akademicka związana z Uniwersytetem Jagiellońskim; uczestniczka projektów realizowanych w Instytucie Slawistyki PAN, w przeszłości członkini Komitetu Słowianoznawstwa PAN oraz Komisji Kultury Słowian PAU, popularyzatorka literatury i kultury bułgarskiej. To ogromna strata dla naszego środowiska.
Dyrekcja i Pracownicy IS PAN składają serdeczne wyrazy współczucia Rodzinie Pani Profesor oraz wszystkim Jej Koleżankom i Kolegom z UJ.
Zapraszamy do odsłuchania pierwszego odcinka podcastu „Szeptuchy. Na słowiańskich ścieżkach”, w którym dr hab. Joanna Roszak i dr hab. Ewa Wróblewska-Trochimiuk rozmawiają z dr hab. Agnieszką Przepiórską, aktorką i wykładowczynią.
W rozmowie prowadzące podejmują refleksję nad pracą artystyczną w Europie Środkowej, doświadczeniem studiów w Rosji, znaczeniem pamięci rodzinnej w procesie twórczym oraz uprawianiu teatru pamięci.
Zapraszamy do odsłuchu pierwszych materiałów oraz do śledzenia kolejnych odcinków cyklu, który prowadzi przez mniej oczywiste, słowiańskie i slawistyczne konteksty współczesnej twórczości.
Zachęcamy do polubienia nowej serii, komentowania i dzielenia się wrażeniami.
Jest to pierwsze z dziesięciu spotkań poświęconych twórczości artystycznej oraz doświadczeniu bycia z Europy, prowadzonych przez Joannę Roszak i Ewę Wróblewską w ramach grantu realizowanego przez Fundację Slawistyczną w programie KPO dla Kultury.
Podcast został zrealizowany w ramach programu Krajowy Plan Odbudowy dla Kultury, przy wsparciu Fundacji, Slawistycznej, Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk oraz prywatnych donatorów i donatorek.
Korzystając z witryny wyrażasz zgodę na używanie tzw. ciasteczek (cookies), zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Polityka prywatności
The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.