Konferencje

   

8 grudnia 2025 r. w Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu odbyła się I Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Praktyczna „Ukraińska mowa jako obca w Polsce”. Wydarzenie zgromadziło około 100 uczestników z Polski, Ukrainy, Niemiec, Francji i Norwegii – badaczy, nauczycieli, metodyków oraz przedstawicieli instytucji wspierających rozwój edukacji językowej.

Konferencję współorganizowali: Instytut Slawistyki PAN, Instytut Ukrainistyki Uniwersytetu Warszawskiego oraz XV Liceum Ogólnokształcące we Wrocławiu. Wydarzenie zostało zrealizowane dzięki wsparciu finansowemu Fundacji Pyłypa Orłyka.

Obrady otworzyła dyrektor Instytutu Slawistyki PAN, dr hab. Ewa Golachowska, prof. IS PAN, witając uczestników w imieniu Instytutu.

Przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego był dr Paweł Levchuk – inicjator i główny koordynator projektu.

Konferencja odbyła się pod Honorowym Patronatem Ambasadora Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej. Dyskutowano o dydaktyce języka ukraińskiego jako obcego, wyzwaniach edukacyjnych, wielojęzyczności oraz kierunkach rozwoju tej dziedziny w ramach polsko-ukraińskiej współpracy akademickiej.

Dziękujemy prelegentom, uczestnikom, partnerom oraz Fundacji Pyłypa Orłyka za współpracę i wsparcie, dzięki któremu możliwe było stworzenie wydarzenia o wysokim standardzie merytorycznym i organizacyjnym.

W dniach 8–9 grudnia 2025 r. na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego odbyła się międzynarodowa konferencja zatytułowana „Oblicza rosyjskiego imperializmu: od przeszłości do współczesności”.

Dr Yana Hladyr wzięła w niej udział jako ekspertka z referatem pt. „Uwolnienie się od rosyjskich imperialnych wpływów kulturowych jako przejaw katharsis ukraińskiej sztuki, wizualizowany w treściach publikowanych na Instagramie przez ukraińskie media kulturalne w latach 2022–2025”.

W swoim wystąpieniu badaczka zaprezentowała analizę zawartości Instagrama wybranych ukraińskich mediów kulturalnych z lat 2022–2025 (@liroomcomua, @chytomo_books, @post.impreza, @yabl.ua, @sensormedia.ua, @shtukango, @suspilne.culture, @kultprostir, @esthetic.intelligence, innych). Jej celem było określenie treści, form, cech, funkcji oraz istoty procesu uwalniania się od rosyjskich imperialnych wpływów kulturowych, który ujawnia się i wizualizuje w kulturze sieciowej za pomocą charakterystycznych dla niej środków.

Dr Hladyr podkreśliła rodzaje medionarracji, mediakonceptów (w znaczeniu pojęciowym) oraz mediakoncepcji (w znaczeniu kategorialnym), za pomocą których media kulturalne prowadzą dialog ze swoimi odbiorcami. Przedstawiła analizę mediakoncepcji „Skradzona kultura” i wskazała jej rolę w procesie uwalniania sztuki ukraińskiej od rosyjskich imperialnych narracji.

Zaznaczyła, że proces ten stanowi integralną część katharsis ukraińskiej sztuki – oczyszczenia, odnowy, odrodzenia i powrotu do autentyczności – który ma głęboko konfliktogenną naturę, ponieważ został aktywowany i stymulowany przez wojnę rosyjsko-ukraińską.

Wystąpienie zostało zrealizowane w ramach projektu grantowego „MINIATURA 9”, finansowanego przez NCN: „Zrodzone ze wstrząsów: katharsis sztuki ukraińskiej w treściach mediów kulturalnych (2022–2025)”.

W dniach 3–5 grudnia 2025 r. COST Action CA23105 PLURILINGMEDIA gościł w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.

3 grudnia w Pałacu Staszica odbyło się posiedzenie COST Action Management Committee. Około 40 osób reprezentujących wszystkie kraje Europy oraz wiele krajów stowarzyszonych przybyło do Warszawy na coroczne spotkanie komitetu zarządzającego siecią PLURILINGMEDIA. Kolejnych kilkanaście osób uczestniczyło w spotkaniu online.

Spotkanie otworzyli prof. Nicole Dołowy, liderka Working Group 3 Language Vitality oraz członkini Core Group sieci, oraz dr Craig Willis, przewodniczący COST Action PLURILINGMEDIA. Spotkanie poświęcone było dotychczasowym działaniom podjętym w ramach sieci oraz planom na kolejny rok i dalszą perspektywę.

W dniach 4–5 grudnia odbyła się 1st PLURILINGMEDIA General Conference: Media and Language Vitality, zorganizowana przez Instytut Slawistyki PAN. To dwudniowe spotkanie badaczy i badaczek oraz praktyków i praktyczek mediów w językach mniejszościowych poświęcone było roli mediów w zachowaniu i promowaniu tych języków. W konferencji wzięło udział ponad 80 osób z Europy i krajów stowarzyszonych.

Zorganizowano dziewięć sesji tematycznych poświęconych takim tematom jak: przekład i dostępność, odbiory i media języków mniejszościowych, AI, dostępność i podział cyfrowy, żywotność językowa i media drukowane, media i zachowanie tożsamości i języków, ideologie językowe, stygmatyzacja i dyskurs medialny, przestrzenie cyfrowe i używanie języków online, rola dziennikarzy, media społecznościowe i języki, uczenie się języków i media. Oprócz sesji z referatami odbyły się trzy panele poświęcone kolejno: wielojęzycznym rodzinom i mediom, wirtualnym przestrzeniom oraz nowym mediom w perspektywie Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych.

Konferencję otworzyła prof. Elin Haf Gruffydd Jones, prezydentka European Language Equality Network (ELEN) z University of Wales Trinity Saint David. Jej wykład „Resilience and Rights, Revitalisation and Reach: What Media Tells us about the Future of Linguistic Diversity” dał wgląd w dotychczasowe badania nad mediami języków mniejszościowych oraz wskazał możliwe kierunki badań w przyszłości.

Ponadto odbyła się plenarna dyskusja praktyków mediów w językach mniejszościowych. Swoje działania, ich odbiór oraz możliwy wpływ na odbiorców przedstawili:

– Anna Nikitiuk, opowiadająca o blogu „Anna Nikitiuk – po swojomu” i roli mediów społecznościowych w zachowaniu lokalnej mowy Podlasia;

– dr Piotr Szatkowski, który opowiedział o obecności kaszubskiego w mediach społecznościowych oraz swoich doświadczeniach jako osoby tworzącej w mediach w języku mazurskim;

– Paola Valenta z Associazione dei Giovani CNI – stowarzyszenia młodych należących do mniejszości włoskiej w Słowenii.

W konferencji wzięły udział trzy osoby z IS PAN. Prof. Nicole Dołowy, główna organizatorka konferencji, wygłosiła wraz z prof. Sanitą Marteną z RTU Rēzekne Academy referat „Digital Media and their Role in Strengthening Literacy in Collateral Languages: Case Studies of Latgalian, Kashubian and Podlachian” poświęcony oddolnym praktykom piśmiennym w trzech językach kolateralnych. Dr Piotr Szatkowski, członek sieci COST Action PLURILINGMEDIA i członek komitetu organizacyjnego, przedstawił referat „AI-Generated Kashubian Voices: Community Perspectives on Concept and Implementation”, w którym odniósł się do wyników autorskiej ankiety na temat postaw i ideologii językowych związanych z rolą AI w produkcji w języku dominującym – polskim oraz mniejszościowym – kaszubskim. Z kolei dr Olha Tkachenko w referacie „Dialects and Regional Languages on Ukrainian YouTube: Representation and Interaction” odniosła się do sposobu przedstawiania języków regionalnych w ukraińskich mediach społecznościowych.

Referatom i wykładom towarzyszyły ożywione dyskusje. Idea COST Action to właśnie sieciowanie badaczy i badaczek, a także osób spoza kręgu ściśle akademickiego. Konferencja zorganizowana w Warszawie przez Instytut Slawistyki PAN spełniła to zadanie: stała się przestrzenią spotkań i wymiany doświadczeń, metod i możliwych zastosowań badań.

Więcej informacji o COST Action CA23105 PLURILINGMEDIA można znaleźć na stronie: https://plurilingmedia.eu/

W dniach 20–21 listopada 2025 r. z inicjatywy pracowników Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie w auli gmachu Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa pt. „Tabula itineraria. Zbiory kartograficzne w bibliotekach, muzeach, archiwach i kolekcjach prywatnych”.

Mapy, atlasy, globusy, przedstawienia przestrzeni, mniej lub bardziej realne wizje i wyobrażenia świata, ruchome modele i rysunki, grafiki i nawigacje – te i wiele innych terminów związanych z podróżami, przemieszczaniem się, poznawaniem i odkrywaniem, a także z opisywaniem i wizualizacją świata od historii po współczesność – składało się na tematykę wygłoszonych czterdziestu referatów przez badaczy z Bułgarii, Czech, Polski, Ukrainy, Węgier i Wielkiej Brytanii.

Każdy z referatów kończył się ożywioną dyskusją wśród uczestników. Celem konferencji była zarówno szeroka, interdyscyplinarna debata nad historią, wytwarzaniem, gromadzeniem, opracowaniem, przechowywaniem i udostępnianiem zbiorów kartograficznych, jak i refleksja nad ich miejscem we współczesnej kulturze oraz zmianami w obszarze kartografii wynikającymi z rozwoju nowych technologii.

Uczestnicy konferencji mieli możliwość zapoznania się ze zbiorami kartograficznymi Archiwum Narodowego w Krakowie oraz Biblioteki PAN i PAU.

Dr Wojciech Mądry przedstawił referat pt. „Bałtyk i Pomorze w historii kartografii (VII –XVI w.) widziane oczyma badacza związków Słowian z morzem Władysława Kowalenki (1884–1966)”. Władysław Kowalenko będąc zatrudnionym w ówczesnym Zakładzie Słowianoznawstwa PAN od 1954 r. aż do śmierci w 1966 r., współtworzył „Słownik starożytności słowiańskich” – jedyne całościowe kompendium wiedzy o dziejach i kulturze dawnych Słowian. Jego zainteresowania dotyczące żeglugi i Słowian wykraczały poza kwestie gospodarczo-polityczne, obejmując również inne aspekty związków Słowian z morzem, w tym niezwykle ważną dziedzinę ułatwiającą poruszanie się po szlakach morskich, jaką jest kartografia.W swoim wystąpieniu dr Mądry omówił badania W. Kowalenki nad dziejami kartografii w Europie ze szczególnym uwzględnieniem map ukazujących Pomorze i Bałtyk.

Na zakończenie konferencji dr Wojciech Mądry wręczył Dyrektorce Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie, dr Agnieszce Fludzie-Krokos, egzemplarz najnowszego osiągnięcia zespołu Zakładu Historii Instytutu Slawistyki PAN – „Testimonia najdawniejszych dziejów Słowian. Seria łacińska, t. 3: Średniowiecze, z. 1: Narracyjne źródła węgierskie. Pisarze z wieku XI-XIV” – z prośbą o włączenie go do księgozbioru Biblioteki Naukowej PAN i PAU w Krakowie.

Serdecznie zapraszamy na I Międzynarodową Konferencję Naukowo-Praktyczną
„Język ukraiński jako obcy w Polsce”, która odbędzie się 8 grudnia 2025 roku w Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu (Rynek 6).

Konferencja będzie poświęcona nowoczesnym metodom nauczania języka ukraińskiego jako obcego, wymianie doświadczeń oraz promocji języka ukraińskiego w polskiej przestrzeni edukacyjnej.

Rejestracja na konferencję otwarta jest do 3 grudnia: https://forms.office.com/Pages/ResponsePage.aspx?id=sNGsm_ZXfkGqXTrdQCRehtYfxLyIdChBl8x2vBV-HChUMzMzU0NGWjZMMTJDMkVLSEZQU0hJSU8zSC4u

Organizatorzy: Liceum Ogólnokształcące nr XV im. mjr. Piotra Wysockiego we Wrocławiu, Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Instytut Ukrainistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Patronat Honorowy: Ambasada Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej.

Partnerzy: Muzeum Pana Tadeusza (Zakład Narodowy im. Ossolińskich), Fundacja Pyłypa Orłyka.

—
UWAGA: Z uwagi na dużą liczbę zgłoszeń rejestracja została zamknięta wcześniej. Osoby zainteresowane udziałem prosimy o kontakt pod adresem: p.levchuk@ispan.edu.pl

 

Dr Yana Hladyr wzięła udział w międzynarodowej anglojęzycznej  konferencji „Reframing the Museum. Decolonial Practices in the Context of Central and Eastern Europe”, która odbyła się w dniach 13–14 listopada 2025 w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie.

Badaczka wystąpiła w panelu 3 „Reshaping The Narrative” z referatem zatytułowanym „Visualization of Museum Decolonization and Museal Cultural Texts in Ukrainian Cultural Media on Instagram as a Manifestation of Catharsis in Ukrainian Art (2022–2025)”.

Palącym zagadnieniem rosyjsko-ukraińskiego zderzenia kulturowego jest kwestia kulturowo-narodowej przynależności niektórych tekstów kultury muzealnej (dzieła Ajwazowskiego, Malewicza, Kuindżiego, Ripyna i innych), które zostały zawłaszczone przez kulturę rosyjską i przez lata przedstawiane jako rosyjskie, mimo że w rzeczywistości mają ukraińskie pochodzenie. Kwestia dekolonizacji ukraińskiej sfery muzealnej to przede wszystkim problem przywrócenia im właściwej narodowej przynależności.

W wystąpieniu przeanalizowano zawartość Instagrama ukraińskich mediów kulturalnych z lat 2022–2025 (m.in. @post.impreza, @sensormedia.ua, @shtukango, svobodadumky.ua, @suspilne.cultura, @kultprostir), aby zidentyfikować, za pomocą jakich narzędzi cyfrowej kultury sieciowej oraz w jaki sposób wizualizowany jest proces dekolonizacji muzeów oraz „zawłaszczonych” tekstów kultury o ukraińskim pochodzeniu. Tę wizualizację potraktowano jako część procesu katharsis (odnowy, odrodzenia) ukraińskiej sztuki, widocznego w treściach tych mediów, mającego charakter konfliktogenny, a zarazem jako wyraz roli zdekolonizowanych tekstów kultury w tym procesie.

Drugim przedmiotem badań stały się ukraińskie oraz europejskie muzea, w których działalności w analizowanym okresie wyraźnie nasiliły się procesy dekolonizacyjne. Analizie poddano instytucje, które zmieniły sposób postrzegania muzealnej transmisji ukraińsko-rosyjskiej interakcji kulturowej. Szczególny nacisk został położony na odzwierciedlenie tych procesów w treściach publikowanych przez ukraińskie media kulturowe.

Wystąpienie zostało zrealizowane w ramach projektu grantowego „MINIATURA 9”, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki: „Zrodzone ze wstrząsów: katharsis sztuki ukraińskiej w treściach mediów kulturalnych (2022–2025)”, realizowanego przez autorkę w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.

W dniach 14–15 listopada 2025 r. w Bielsku Podlaskim odbyła się IX Podlaska Ukraińska Konferencja Naukowa „Etnos ukraiński Podlasia wobec wyzwań XXI wieku”, organizowana w 20. rocznicę uchwalenia ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym.

Obrady konferencji toczyły się podczas siedmiu sesji, na których referaty wygłosiły m.in. badaczki z Instytutu Slawistyki PAN:

• Prof. dr hab. Dorota Rembiszewska, Gwara czy język? Kontrowersje wokół „języka podlaskiego” (sesja II: „Język ukraiński Podlasia – stan i próby redefinicji klasyfikacji językowej”);

• Dr hab. Ewa Golachowska, prof. IS PAN, Szkolnictwo polskie na Łotwie (sesja IV: „Mniejszości narodowe w Polsce na tle europejskim”);

• Prof. dr hab. Anna Zielińska, Biografie językowe Ukraińców (sesja V: „Historia i kultura Podlasia oraz sąsiednich regionów”, prowadzona przez prof. Dorotę Rembiszewską).

Podczas konferencji odbył się także szereg innych wydarzeń, m.in. debaty, prezentacje książek, otwarcie wystaw „Wydawnictwa ukraińskiego środowiska Podlasia pierwszej ćwierci XXI wieku” oraz „Ukraiński Zespół Pieśni i Tańca Ranok (1995–2025)”, a także koncert Zespołu Śpiewaczego „Dobryna”.

Organizator: Podlaski Instytut Naukowy.

Współorganizatorzy: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Komisja Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych PAN Oddział w Lublinie, Związek Ukraińców Podlasia, Miejska Biblioteka Publiczna w Bielsku Podlaskim.

Konferencja odbyła się dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Rzeczypospolitej Polskiej. Jest współfinansowana ze środków Województwa Podlaskiego, przy wsparciu osób prywatnych oraz Miasta Bielsk Podlaski, Burmistrza Miasta Hajnówka, Burmistrza Miasta Siemiatycze i Wójta Gminy Bielsk Podlaski.

Dr Elżbieta Kwiecińska wzięła udział w okrągłym stole „The Future of Ukrainian Studies in Germany and the Humanities and Social Sciences in Ukraine: Agendas, Institutions, Sustainability”, wraz z prof. Tamarą Hundorową, prof. Alexandrem Wöllem oraz prof. Andrijem Portnowem. Wydarzenie było częścią konferencji „War, Migration and the Future of Ukrainian Studies”, podsumowującej 15 lat działalności programu „Prisma Ukraїna: Research Network Eastern Europe”, która odbyła się 11 listopada 2025 roku w Berlinie.

Dnia 13 listopada 2025 r. w Smochćicach / Schmochtitz na Górnych Łużycach odbyła się konferencja „Domoj do přichoda – wjacerěčna Łužica 2100: wizija. zamołwitosć. zhromadna syć”. Konferencję otworzył wykład plenarny prof. dr hab. Nicole Dołowy zatytułowany „Wot wizije k akciji: Kak rěčnu rewitalizaciju planujemy”.

Wydarzenie zostało zorganizowane w ramach projektu ZARI – Syć za serbsku rěč a regionalnu identitu, afiliowanego przy łużyckiej DOMOWINIE i finansowanego ze środków strukturalnej zmiany Saksonii. W ramach projektu prof. Nicole Dołowy wraz z dr Cordulą Ratajczak prowadzą badania w działaniu nad rewitalizacją języka górnołużyckiego.

W dniach 6–7 listopada 2025 r. dr Olha Tkachenko uczestniczyła w międzynarodowej konferencji „The Internet as a Battlefield: Cyber Threats and Disinformation in Contemporary Information Warfare” w Akademii Leona Koźmińskiego.

Dr Tkachenko reprezentowała Instytut Slawistyki PAN z referatem zatytułowanym „Challenging Russian Narratives by Ukrainian YouTubers as a Form of Decolonization and Resilience in Times of War”.

Konferencja odbyła się pod patronatem Ministerstwa Cyfryzacji Polski i zgromadziła badaczy oraz badaczki z różnych krajów, zajmujących się przestrzenią cyfrową, mediami oraz nowymi technologiami w czasach konfliktów, niestabilności politycznej i wojen – również tych informacyjnych.