Serdecznie zapraszamy na kolejne seminarium z cyklu „Ukraińskie wtorki”, które odbędzie się 3 marca 2026 r. o godz. 17.00 na platformie Zoom.

Referat pt. „Jak trauma odmienia nasze życie. Literatura ukraińska wobec wojny” wygłosi prof. Jarosław Poliszczuk z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Link do spotkania dostępny jest za pośrednictwem sekretariatu IS PAN: sekretariat@ispan.edu.pl.

Opis:

Prelegent analizuje korpus literatury wojennej powstałej w okresie pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę (2022–2025). Wcześniej tematyka militarna pozostawała w literaturze ukraińskiej zjawiskiem marginalnym, jednak wraz z początkiem rosyjskiej agresji zaczęła dynamicznie się rozwijać. Wojna rosyjsko-ukraińska nabrała wymiaru uniwersalnego, a jej literackie reprezentacje nie ograniczają się do opisów działań zbrojnych. Przeciwnie, twórcy coraz częściej koncentrują się na innych aspektach doświadczenia wojennego – zwłaszcza na losach cywilów, ukazując empatię, solidarność i wzajemną pomoc jako fundamenty wspólnoty w sytuacji granicznej. Eseje, pamiętniki i opowiadania powstające w tym czasie ilustrują humanistyczną postawę jednostki wobec wojny, kumulują indywidualne doświadczenia oraz współtworzą zbiorową pamięć współczesności. W rezultacie literatura wojenna ewoluuje od narracji bezpośredniej i reportażowej ku refleksyjnej prozie, która ujmuje rzeczywistość wojenną w sposób wielowymiarowy i pogłębiony.

Biogram:

Prof. dr hab. Jarosław Poliszczuk (Polishchuk) – kierownik Zakładu Ukrainistyki Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskich Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jego zainteresowania badawcze dotyczą historii literatury ukraińskiej XIX-XX wieku, współczesnej sytuacji literackiej i kulturowej na Ukrainie, komparatystyki literackiej oraz kulturoznawstwa. Autor wielu rozpraw naukowych, w tym monografii Міфологічний горизонт українського модернізму (Iwano-Frankіwsk 1998, 2002), Література як геокультурний проект (Kijów 2008), Пейзажі людини (Charków 2013), Реактивність літератури (Kijów 2016), Гібридна топографія (Czerniowce 2018), Фронтирна ідентичність. Одеса ХХ століття (Kijów 2019), Пошуки Східної Європи (Czerniowce 2020) etc. W Polsce zostały opublikowane książki Ukraińskie rozstaje (Białystok 2015, seria wydawnicza „Przełomy/Pogranicza”) oraz Краса у дзеркалах буття. Постать Михайла Коцюбинського в українській культурі (Poznań 2021), Między apokalipsą a melancholią. Ołeś Ulianenko: twórczość – konteksty – wspomnienia (we współautorstwie, Poznań 2023), Сім поглядів на війну (Kijów 2025). Redaktor naukowy międzynarodowego czasopisma „Studia Ukrainica Posnanienisia”. Członek Komisji Historii Slawistyki Międzynarodowego Komitetu Slawistów, członek Międzynarodowej Asocjacji Ukrainistów (MAU) oraz Towarzystwa Naukowego im. Tarasa Szewczenki. W kadencji 2019–2023 oraz 2023–2027 Członek Komisji Slawistycznej przy Oddziale Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu. Główny obszar zainteresowań wytyczony jest przez interdyscyplinarne pogranicze różnych dyskursów współczesnej humanistyki, wśród których dominują skojarzone z literaturą, eseistyką, sztuką, filozofią. Angażuje się w badania literatury i kultury ukraińskiej w kontekście geopoetyki, cultural studies, memory studies, postkolonializmu oraz postpamięci.

Serdecznie zapraszamy na zebranie naukowe Zakładu Językoznawstwa IS PAN, które odbędzie się w środę, 25 lutego 2026 r., w godz. 12:00−13:30. Na zebraniu wystąpi dr Wojciech Jasiński, który przedstawi referat pt. Studium źródłoznawcze księgi ziemskiej poznańskiej z lat 1386−1400 − zarys projektu.

Spotkanie odbędzie się online na platformie Zoom. Dla osób spoza IS PAN chcących uczestniczyć w zebraniu link do wydarzenia dostępny jest za pośrednictwem sekretariatu: sekretariat@ispan.edu.pl.

Streszczenie:

W wystąpieniu przedstawię zarys studium źródłoznawczego poświęconego księdze ziemskiej poznańskiej z lat 1386−1400. Prezentowany projekt będzie podstawą mojej monografii habilitacyjnej.

Księgi zawierają zapiski sądów ziemskich funkcjonujących w Królestwie Polskim od XIV w. Obejmują liczne roty sądowe i glosy oraz bogaty materiał onomastyczny. Zapisy stały się przedmiotem badań naukowców z różnych dziedzin humanistyki, w tym historyków i językoznawców. Interesująca mnie księga ziemska poznańska z zapiskami z lat 1386−1400 dotychczas była wykorzystywana przede wszystkim w badaniach z zakresu:

− historii regionalnej (Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu),

− językoznawstwa staropolskiego (badanie rot, Słownik staropolski),

− źródłoznawstwa (wydanie zabytku i refleksja metodologiczna),

− historii prawa (w ograniczonym zakresie pod koniec XIX i na początku XX w.).

Chociaż księgi ziemskie są bogatym źródłem informacji o relacjach społeczno-gospodarczych i kulturalnych, nie doczekały się dotychczas ani opracowań dokonanych z perspektywy charakterystyki funkcjonowania sądu ziemskiego, ani z perspektywy klasyfikacji tematycznej znajdujących się w nich zapisków. Planowana przeze mnie monografia, mam nadzieję, wypełni tę lukę.

Biogram:

Dr Wojciech Jasiński − doktor historii, adiunkt w Zakładzie Językoznawstwa Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 2013 r. obronił pracę magisterską poświęconą analizie dokumentów wystawionych przez papieża Jana XIII (965−972). W 2018 r. ukończył studia doktoranckie na tej samej uczelni. Rozprawę doktorską napisaną pod kierunkiem prof. dr. hab. Józefa Dobosza poświęcił Legendzie Krystiana. W IS PAN realizuje temat badawczy Wielkopolskie księgi ziemskie od 1386 do 1400 roku. Sekretarz redakcji czasopisma „Adeptus”. Członek Polsko-Czeskiego Towarzystwa Naukowego. Sekretarz Komisji Historyczno-Językowej przy poznańskim Oddziale PAN.

Warsztaty historii mówionej „Opowiedz mi babciu, opowiedz mi dziadku” w ramach projektu NAWA „Robiwszy coś dla polskości – warsztaty języka polskiego i kultury polskiej” poprowadziła na Uniwersytecie Wileńskim 5 lutego 2026 r. prof. dr hab. Helena Krasowska z Instytutu Slawistyki PAN.

Warsztaty stanowiły etap przygotowawczy do samodzielnego działania studentów – prowadzenia rozmów ze starszym pokoleniem Polaków z Wilna lub okolic. Były one praktyczną lekcją przed zbieraniem materiału do konkursu „Opowiedz mi babciu, opowiedz mi dziadku”.

Przedmiotem konkursu, ogłoszonego na zakończenie warsztatów przez kierowniczkę projektu prof. dr hab. Dorotę Rembiszewską, jest przedstawienie opowieści rodzinnych, rozmów z przedstawicielami najstarszego pokolenia na temat dawnych zwyczajów, sposobów świętowania i tradycji rodzinnych w środowisku Polaków na Wileńszczyźnie w formie wywiadu pisanego, reportażu, relacji fotograficznej, filmu bądź podcastu wideo. Autorzy najlepszych prac (8 osób) wezmą udział w wyjeździe naukowym do Krosna i Preszowa.

Wizyta naukowczyń polskich w Wilnie była okazją do nagłośnienia projektu NAWA w różnych miejscach.

Prof. Kristina Rutkovska, prof. Helena Krasowska i prof. Dorota Rembiszewska zostały zaproszone 5 lutego na półgodzinny wieczorny program na żywo w TVP Wilno.

Ponadto prof. Helena Krasowska i prof. Dorota Rembiszewska 6 lutego wzięły udział w spotkaniu w Ambasadzie RP w Wilnie, w którym uczestniczyli Grzegorz Marek Poznański, chargé d’affaires a. i., Dariusz Wiśniewski, konsul generalny, kierownik Wydziału Konsularnego i Polonii oraz Piotr Drobniak, dyrektor Instytutu Polskiego w Wilnie. Językoznawczynie przedstawiły podstawowe założenia projektu oraz omówiły korzyści płynące z realizacji przedsięwzięć popularyzujących język polski za granicą.

26 stycznia 2026 r. dr hab. Elżbieta Janicka, prof. IS PAN wzięła udział w prezentacji projektu strony internetowej pt. Podróż przez sześć byłych nazistowskich obozów zagłady we współczesnej Polsce, który powstaje na Uniwersytecie Genueńskim pod kierunkiem prof. Laury Quercioli.

Strona adresowana jest do włoskich studentek i studentów oraz wszystkich zainteresowanych. Zawiera ona ustrukturyzowaną wiedzę na temat antysemityzmu i Zagłady, następnie zaś powojennej historii terenów sześciu niemieckich nazistowskich obozów od eksploatacji rabunkowej przez Polaków po wzniesienie przez państwo polskie w latach 60. XX wieku pierwszych upamiętnień, które zajęły poczesne miejsce w światowej historii sztuki. Witryna zawiera obfitą dokumentację wizualną oraz odniesienia do obecnej polityki historycznej państwa polskiego realizowanej w miejscach Zagłady.

Podczas polskiej premiery projektu zespół autorski reprezentowały Laura Quercioli i Elżbieta Janicka. W spotkaniu udział wzięli ponadto: Marta Jabłońska (Państwowe Muzeum na Majdanku), Bożena Keff – poetka i pisarka, Stanisław Obirek (Uniwersytet Warszawski), Zuzanna Schnepf-Kołacz (Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma) oraz Francesco M. Cataluccio – eseista i pisarz.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Włoski Instytut Kultury w Warszawie w ramach obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu w przeddzień rocznicy wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau w 1945 roku przez Armię Czerwoną.

Więcej informacji dostępnych jest tutaj.