Serdecznie zapraszamy na zebranie naukowe w poznańskiej siedzibie IS PAN, na którym dr Jacek Serwański przedstawi referat pt. O biografiach i biografach. W związku z książką „Epigon Nocy Listopadowej. Ludwik Gocel i jego zbiory”.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 15 stycznia o godz. 13.00 w sali seminaryjnej (II piętro) Pałacu Działyńskich w Poznaniu.

Serdecznie zapraszamy na zebranie naukowe Zakładu Językoznawstwa IS PAN, które odbędzie się w środę, 21 stycznia 2026 r., w godz. 12:00−13:30. Na zebraniu wystąpi prof. dr hab. Helena Krasowska, która przedstawi referat pt. Od Czadcy po Galicję – studium porównawcze polskich gwar na Bukowinie.

Spotkanie odbędzie się online na platformie Zoom. Dla osób spoza IS PAN chcących uczestniczyć w zebraniu link do wydarzenia dostępny jest za pośrednictwem sekretariatu: sekretariat@ispan.edu.pl.

Streszczenie:

Wykład będzie dotyczył wyników najnowszych badań prowadzonych wśród mniejszości polskiej na Bukowinie Karpackiej. Swym zasięgiem objęły one wszystkie miejscowości zamieszkałe przez Polaków. Zebrane materiały reprezentują różny stopień używania mowy polskiej zależnie od poziomu wykształcenia, miejsca zamieszkania oraz najbliższego otoczenia, w którym mieszkali i do dziś mieszkają rozmówcy. Brak kontaktu z polską szkołą i mediami zapobiegł procesowi „wyrównywania” gwary do języka ogólnopolskiego. Gwara przetrwała przede wszystkim w sferze prywatnej i religijnej (modlitwy, pieśni), stając się fundamentem integracji lokalnej społeczności. Badania dowodzą, że do dziś na Bukowinie mamy do czynienia z mozaiką polskich gwar.

Biogram:

Helena Krasowska pochodzi z polskiej rodziny z Bukowiny. W 1996 roku ukończyła studia magisterskie (filologia polska) w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Rzeszowie. W 2004 roku w Instytucie Slawistyki PAN obroniła pracę doktorską pt. „Język polskich górali na Bukowinie”. W 2013 roku w tymże instytucie uzyskała stopień doktora habilitowanego na podstawie pracy pt. „Mniejszość polska na południowo-wschodniej Ukrainie”. W latach 2015–2019 pełniła w IS PAN funkcję zastępcy dyrektora ds. naukowych. Wiceprezes Zarządu Fundacji Slawistycznej w latach 2007–2016, od 2016 roku w Radzie Fundacji Slawistycznej. W 2023 roku otrzymała tytuł profesora nauk humanistycznych. Redaktor naczelny serii wydawniczej Język na Pograniczach^.

Specjalizuje się w problematyce związanej z dialektologią, socjolingwistyką, etnologią, folklorystyką. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół zagadnień mniejszości narodowych i językowych, biografii językowych, pograniczy kulturowych, pamięci społecznej i jednostkowej, w szczególności interesuje się Bukowiną Karpacką.

Prowadzi badania terenowe na Ukrainie, w Mołdawii, Rumunii oraz Gruzji. Jej projekty naukowe były wspierane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej, Narodowe Centrum Nauki, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundację Lanckorońskich, Fundację „Pomoc Polakom na Wschodzie” oraz Kancelarię Prezesa Rady Ministrów^.

Od dziesięciu lat organizuje Bukowiński Festiwal Nauki w Polsce, Rumunii i na Ukrainie.

Jej dorobek obejmuje m.in. 9 monografii autorskich i 8 współautorskich. Posiada wiele odznaczeń i nagród za działalność naukową i społeczną.

Serdecznie zapraszamy na pierwsze w 2026 roku seminarium lekturowe z cyklu „Świeżo napisane”, które odbędzie się 27 stycznia (wtorek) o godz. 14.00 w sali konferencyjnej Instytutu Slawistyki PAN (ul. Jaracza 1, piętro V) oraz online.

Czego nauczył nas tzw. zwrot ku narracjom ludowym? Jakie są jego korzyści? Czy wieś ma swoją historię, a jeśli tak, to jak ją pisze?

Podczas spotkania będziemy rozmawiać  o książce Antoniny Tosiek „Przepraszam za brzydkie pismo”.

Osoby zainteresowane uczestnictwem online prosimy o zgłoszenie się na jeden z adresów mailowych: ewa.wroblewska@ispan.edu.pl lub karolina.cwiek-rogalska@ispan.edu.pl.

Zapraszamy na 57. Seminarium Migracyjne IEiAK UW organizowane we współpracy z Instytutem Slawistyki PAN.

Wykład pt. „Czy tylko religijność migrantów się zmienia? Katolicyzm w Polsce i wśród polskich migrantów w Île-de-France” wygłosi Agnieszka Kosiorowska-Le Rall (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego).

Seminarium odbędzie się we wtorek, 20 stycznia 2026 r. o godz. 17.00 w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego (IEiAK UW), ul. Żurawia 4, 00-503 Warszawa, w sali 108.

Opis:

Rosnąca liczba prac naukowych dokumentuje gwałtowne przemiany katolicyzmu w Polsce. Tymczasem badacze religijności polskich migrantów wciąż często przedstawiają przemiany religijności na emigracji na tle rzekomo niezmiennego, tradycyjnego i religijnie jednorodnego kraju pochodzenia. W swoim wystąpieniu badaczka przedstawi krytyczną analizę istniejących badań dotyczących polskich migracji i katolicyzmu. Odwołując się do przykładów z etnograficznych badań terenowych dotyczących związków religijności i reprodukcji przeprowadzonych w Polsce i wśród polskich katolików zamieszkałych w Paryżu i okolicach, naukowczyni będzie argumentowała, że warunki sprzyjające przemianom religijnym identyfikowane przez badaczy migracji – takie jak osłabienie kontroli społecznej, zburzenie rutyny codziennych praktyk, pojawienie się rynku konkurujących ze sobą organizacji religijnych oraz alternatywnych stylów życia – również w Polsce wytworzyły się i sprawiły, że tradycyjne style religijności przestały być czymś oczywistym. Wykaże, że przemiany religijne migrantów wpisują się w szersze, globalne trendy indywidualizacji i urefleksyjnienia religijności, które obserwowane są także w Polsce. W kontekście tych obserwacji prelegentka zastanowi się nad szczególnością przemian zachodzących na emigracji i podejmie refleksję nad tym, jak pisać o migrantach w taki sposób, by nie tworzyć przy tym fałszywie statycznego obrazu kraju pochodzenia.

Biogram:

Agnieszka Kosiorowska-Le Rall jest doktorantką w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się antropologią płci, seksualności i reprodukcji, migracjami oraz przemianami polskiego katolicyzmu. Była stypendystką w projekcie „Katolicyzacja reprodukcji, reprodukcja katolicyzmu. Aktywizm i intymność w Polsce od 1930 r. do dziś”, kierowanym przez prof. Agnieszkę Kościańską. Jej najnowsze publikacje to „Negotiating moral regimes: Polish Catholics’ changing attitudes towards Catholic sexual ethics” (Social Compass, 2025) oraz „In France I discovered that being Catholic is a choice’: Religious transformations among Polish migrants in Île-de-France” (Przegląd Religioznawczy – The Religious Studies Review, 2025).

Polecane lektury:

Leszczyńska, K. Urbańska, S., Zielińska, K. (2020) Poza granicami. Płeć społeczno-kulturowa w katolickich organizacjach migracyjnych. Kraków: Nomos.

Borowik, I. (2016) Religion in Poland between tradition and modernity, or religious continuity and change in conditions of transformation. In: S. P. Ramet, I. Borowik (eds) Religion, politics, and values in Poland: Continuity and change since 1989 (pp. 185–207). New-York: Palgrave Macmillan.

16 grudnia 2025 roku prof. dr hab. Joanna Goszczyńska wzięła udział w debacie w ramach filmowo-dyskusyjnego projektu „Za svobodu se musí bojovat”, realizowanego przez 3Kino Polish Film Festival Prague. Debata odbyła się w Pradze, w Kampusie Hybernska, po projekcji filmu w reżyserii Krystyny Krauze pt. „Náš Vašek”.

Z kolei 18 grudnia 2025 roku badaczka z IS PAN uczestniczyła w warsztatach na Uniwersytecie Karola w Pradze pt. „Samizdat: Archive & Reveal”, organizowanych przez Uniwersytet Karola w Pradze oraz Uniwersytet w Zurychu. Tematem wystąpienia prof. Goszczyńskiej było zaprezentowanie problematyki polskiego samizdatu: „On the History of Warsaw Samizdat Publications”.

Pierwszy wykład z cyklu „Dialog z polszczyzną i polską kulturą” w ramach projektu NAWA Promocja języka polskiego 2025 kierowanego przez prof. dr hab. Dorotę Rembiszewską – „Robiwszy coś dla polskości – warsztaty języka polskiego i kultury polskiej” pt. „Wielokulturowość i pograniczność w grach i zabawach dziecięcych” wygłosiła dr Barbara Żebrowska-Mazur z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Spotkanie z udziałem studentów i doktorantów, koordynowane przez prof. Kristinę Rutkovską z Centrum Polonistycznego Uniwersytetu Wileńskiego, odbyło się 12 grudnia na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wileńskiego w Wilnie.

Dr B. Żebrowska-Mazur swoim wystąpieniem wprowadziła studentów polonistyki wileńskiej w tematykę tradycji i zwyczajów rodzinnych, która będzie motywem przewodnim w konkursie „Opowiedz mi dziadku, opowiedz mi babciu” stanowiącym część wymienionego projektu.